Chứng đạo ca giảng luận ( Phần 10)

29/06/2017 | Lượt xem: 509

TT.Thích Thông PhÆ°Æ¡ng dịch và giảng

56- Tại dục hành thiền sức thấy biết,

      Sen vẫn nở tÆ°Æ¡i trong lá»­a cháy.

      Dõng Thí phạm trọng ngá»™ vô sinh,

      Sá»›m Ä‘à thành Phật nay còn đấy!

 

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói ở ngay trong cõi dục mà thá»±c hành thiền, sống được thiền, Ä‘ó chính là sức trí tuệ Bát-nhã. Sức mạnh Ä‘ó giống nhÆ°  hoa sen vẫn nở tÆ°Æ¡i trong lá»­a cháy đỏ, Ä‘ó má»›i là sức sống thật.

NghÄ©a là ngay trong cảnh dục mà vẫn hành thiền, vẫn sống được thiền thì Ä‘ó là sức mạnh thấy biết chân thật của Bát-nhã, sức giác ngá»™ thật sá»±.

XÆ°a, có vị pháp sÆ° đến luận đạo vá»›i thiền sÆ° Đại NghÄ©a - Nga Hồ hỏi : “Cõi dục không có thiền, thiền là ở cõi sắc vậy thì đất này y cứ vào Ä‘âu mà lập thiền?” .thiền sÆ° Đại NghÄ©a Ä‘áp: “Pháp sÆ° chỉ biết là cõi dục không có thiền, mà chẳng biết  cõi thiền không có dục” Đáp rất hay.

Bởi vì từ sÆ¡ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền thuá»™c sắc giá»›i, cõi dục thì không có. Còn Bát định thì thuá»™c cõi Vô sắc, nên Pháp sÆ° má»›i hỏi câu trên.

Song, thiền sÆ° Ä‘áp là các vị chỉ biết cõi dục không có thiền, nhÆ°ng các vị quên là trong cõi thiền thì không có dục. Tức là ngay trong cõi dục này, mà chúng ta sống được vá»›i tâm thiền thì Ä‘âu có dục. Vì các vị lo phân tích theo chữ nghÄ©a nên má»›i thấy nhÆ° vậy. Nếu ngay Ä‘ây các vị sống được vá»›i tâm thiền thì dục Ä‘âu đến được trong Ä‘ó, Ä‘âu phải bỏ cõi này để lên tá»›i cõi thiền sắc giá»›i.  Đó, chính là sức mạnh của thấy biết Bát-nhã.

Giống nhÆ° trong lá»­a cháy đỏ mà hoa sen nở. Hoa sen này má»›i thật là hoa sen bất Ä‘á»™ng, bất hoại. Đây chỉ cho sức sống chân thật bất tÆ° nghì.

Chá»— này Ä‘em trí thông minh thế gian để lý luận, dù có luận suốt đời cÅ©ng không đến. Chính Ä‘ây là chá»— thá»±c sống, thá»±c chứng của người có công phu đắc lá»±c.

Thiền sÆ° Ngá»™ Ấn - Việt Nam thuá»™c đời thứ tám của dòng Vô Ngôn Thông khi sắp tịch, SÆ° có làm bài kệ:

Diệu tánh hÆ° vô bất khả phan,

HÆ° vô tâm ngá»™ đắc hà nan.

Ngọc phần sơn thượng sắc thường nhuận,

Liên phát lô trung thấp vị càn.

***

Diệu tánh rá»—ng không chẳng thể vin,

Rá»—ng không tâm ngá»™ việc dá»… tin,

TÆ°Æ¡i nhuần sắc ngọc trong núi cháy,

Lò lá»­a hoa sen nở thật xinh.

SÆ° nói tánh nhiệm mầu Ä‘ó vốn rá»—ng không, không có thể bám, không thể duyên theo gì được .

 Tâm ngá»™ được chá»— rá»—ng không Ä‘ó cÅ©ng không phải là khó, ngay chính mình thôi. Ngá»™ và sống được trong Ä‘ó rồi dù là ở trong núi cháy nhÆ°ng ngọc vẫn tÆ°Æ¡i nhuần, không mất vẻ sáng đẹp của ngọc. CÅ©ng nhÆ° lò lá»­a cháy rá»±c mà hoa sen nở thật xinh, tức không bị vô thường chi phối, không bị cõi dục làm hÆ° hoại, che mờ.

Đây chính là tâm thiền của thiền sÆ° ngay trong cõi dục, song dục không đến được trong ấy. Ngay trong sinh tá»­ cÅ©ng không tÆ°Æ¡ng can. Hay ngay trong vô thường không bị vô thường chi phối, Ä‘ó má»›i là sức sống thật, là tâm thiền chân thật.

Kinh Pháp Hoa có Ä‘oạn nói: “Trị sinh sản nghiệp mà không trái vá»›i nghÄ©a thật tÆ°á»›ng”. NghÄ©a là trong chá»— làm ăn, sinh hoạt hằng ngày vẫn không trái vá»›i nghÄ©a thá»±c tÆ°á»›ng, Ä‘úng nhÆ° là hoa sen vẫn nở tÆ°Æ¡i ở trong lá»­a đỏ, trong cõi dục mà vẫn sống được thiền.

NhÆ° ông Bàng Uẩn, hay Thượng sÄ© Tuệ Trung vẫn sống trong thế tục, trong cõi dục mà tâm thiền vẫn sáng ngời, được sinh tá»­ tá»± tại. NhÆ° vậy Ä‘âu phải rời bỏ cõi dục này má»›i có thiền. Cho nên, người khéo thì ngay trong cõi dục vẫn sống được thiền, và phát triển được tâm thiền chân thật vá»›i sức sống bền vững.

“Dõng Thí phạm trọng ngá»™ vô sinh, Sá»›m Ä‘à thành Phật nay còn đấy!”. Thời quá khứ, có vị Tỳ-kheo tên là Dõng Thí, phạm má»™t trong bốn tá»™i trọng, căn bản của Tỳ-kheo. Rồi vì muốn tá»± thanh tịnh cho mình, nên thầy lấy ba y treo lên trên cây tích trượng, xÆ°á»›ng to lên: “Tôi Ä‘ã phạm tá»™i trọng, ai vì tôi sám hối”.. Sau Ä‘ó, thầy Ä‘i đến má»™t tinh xá, gặp vị Tôn giả Tỳ-cúc-Ä‘a-la liền trình bày nguyên nhân thầy sám hối, mong được cởi mở. Tôn giả bảo: “Suy tìm tánh tá»™i trọn không thể được”. NghÄ©a là xét cho cùng tánh của tá»™i thì nó vốn không thật có, thấu được nhÆ° vậy thì tá»™i tánh ở chá»— nào?

Tỳ-kheo Dõng Thí nghe bá»—ng nhiên đại ngá»™ lý vô sinh, liền qua nÆ¡i thế giá»›i phÆ°Æ¡ng Đông thành Đẳng chánh giác, hiệu là Bảo Nguyệt NhÆ° Lai mãi đến ngày nay. Nên Ä‘ây, SÆ° nói: “Sá»›m Ä‘à thành Phật nay còn đấy”.

Trong Huyết Mạch Luận, Tổ SÆ° nói: “Nếu thấy tá»± tâm là Phật thì chẳng ở chá»— cạo bỏ râu tóc, cÆ° sÄ© cÅ©ng là Phật”.

Hỏi: “CÆ° sÄ© có vợ con, dâm dục chẳng trừ y cứ vào Ä‘âu mà được thành Phật”..

Đáp: “Chỉ nói thấy tánh, chẳng nói dâm dục, chỉ vì chẳng thấy tánh. Nếu được thấy tánh thì dâm dục xÆ°a nay là rá»—ng lặng, tá»± nhiên Ä‘oạn trừ cÅ©ng chẳng Æ°a đắm, dẫu có dÆ° tập chẳng thể tá»± làm hại. Tại sao? Vì tánh vốn  thanh tịnh, tuy ở trong xác thân năm uẩn mà tánh ấy xÆ°a nay thanh tịnh, nhiá»…m ô chẳng được”.

Ngài nhấn mạnh quan trọng là thấy tánh, xÆ°a nay vốn là thanh tịnh, cái nhiá»…m ô không thể đến được, thì tá»™i cÅ©ng không đến được trong Ä‘ó. Cho nên, cÅ©ng không có chÆ°á»›ng; nếu chÆ°á»›ng thì Ä‘âu có thấy tánh. CÅ©ng vậy, nếu mà chÆ°á»›ng có thật thì tỳ kheo Dõng Thí này Ä‘âu có ngá»™ vô sinh. Mà ngá»™ vô sinh tức là vượt qua cái chÆ°á»›ng. Điểm trọng yếu là “thấy tánh”, tỏ ngá»™ được thể vô sinh, thì tâm tá»± thanh tịnh. Ngược lại vừa Ä‘á»™ng niệm thì rÆ¡i trở lại trong sinh tá»­, có nhiá»…m ô có chÆ°á»›ng liền. Đến chá»— này phải rất là tế nhị, chứ không phải nói năng hồ đồ, hời hợt được.

CHÁNH VÄ‚N:

57- SÆ° tá»­ hống, vô úy thuyết,
      Thâm ta mông đổng ngoan bì Ä‘át.
      Chỉ tri phạm trọng chÆ°á»›ng Bồ-đề,
      Bất kiến NhÆ° Lai khai bí quyết.

***

57- SÆ° tá»­ rống, thuyết vô úy,

      Ôi! quá Æ°Æ¡ng gàn trong mù tối.

      Chỉ biết phạm trọng ngại Bồ-đề,

      Bí quyết NhÆ° Lai còn chẳng thấy.

GIẢNG: 

Thiền sÆ° Huyền Giác khích lệ chúng ta phải mạnh mẽ rống lên tiếng rống sÆ° tá»­, nói ra lời vô úy “SÆ° tá»­ rống, thuyết vô úy”. Đừng chấp chặt vào chá»— mù tối Ä‘áng thÆ°Æ¡ng. SÆ° than: Ôi! Quá Æ°Æ¡ng gàn trong mù tối… mà không thấy được bí quyết NhÆ° Lai Ä‘ã khai mở con đường đốn giác. Đó là lối thoát bất tÆ° nghì, chúng ta cứ để lầm qua thì thật là Ä‘áng thÆ°Æ¡ng, Ä‘áng tiếc.

Đây là má»™t duyên lành lá»›n, chúng ta khéo vượt khỏi tâm phân biệt đối Ä‘ãi sinh diệt, tỏ ngá»™ tá»± tánh NhÆ° Lai, hay thiên chân Phật. Má»™t phen vượt lên được thì liền đạp thẳng vào đất NhÆ° Lai nhÆ° trÆ°á»›c SÆ° Ä‘ã nói.

Chính chá»— này gọi là thá»±c tÆ°á»›ng sám hối. Trong Ä‘ó, không có chá»— để tâm sinh, nếu tâm không thể sinh thì tá»™i có chá»— nào mà sinh được. NhÆ° vậy má»›i là sám hối tận gốc.

Nếu chỉ sám hối lá»… lạy bên ngoài, thì Ä‘ó cÅ©ng là phÆ°Æ¡ng tiện, vì Ä‘ó là sám lá»—i má»™t niệm dục Ä‘ã khởi, nhÆ°ng gốc rá»… của tâm niệm khởi dục chÆ°a dứt thì nó vẫn sinh trở lại. Còn ở Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác nói khi Ä‘ã thấu tá»™t tá»± tánh vô sinh, Ä‘ó gọi là sạch tận gốc, không còn mầm móng thì còn chá»— nào để sinh, Ä‘ó má»›i gọi là tá»™t cùng của sám hối.

Trong kinh nói: “Tánh tá»™i vốn không do tâm tạo, tâm nếu diệt rồi tá»™i sạch trong”. NghÄ©a là tánh tá»™i vốn là không, không phải sẵn có. Sở dÄ© nó có là do tâm tạo, nếu tâm diệt sạch thì tá»™i cÅ©ng sạch, không có tâm thì lấy chá»— nào tạo tá»™i. Đây chính là chá»— Tỳ-kheo Dõng Thí ngá»™ vô sinh liền sá»›m thành Phật. CÅ©ng là bí quyết cứu đời của NhÆ° Lai Ä‘ã mở, Ä‘ã truyền trao cho chúng sinh.

SÆ° nói là bí quyết, người  cứ tưởng Ä‘âu là cái bí mật, xa xôi, thật ra Ä‘ây cÅ©ng là cái ngay chính mình, không phải Ä‘âu xa. Nên khi ông Huệ Minh Ä‘uổi theo Lục Tổ rồi được khai ngá»™, khi ấy Huệ Minh hỏi thêm: “Ngoài lời mật, ý mật từ trÆ°á»›c đến nay còn có ý mật nào nữa chăng?”, Lục Tổ bảo: “Đã nói vá»›i ông tức là chẳng phải mật, nếu ông soi ngược trở lại, thì cái mật ở bên ông”. Đã nói rõ ràng rồi thì Ä‘âu có mật nữa, chỉ cần soi trở lại, thì ở ngay nÆ¡i ông chứ Ä‘âu xa.

Cho nên, má»—i người cần khéo soi trở lại, thì Ä‘ó chính là bí quyết NhÆ° Lai ngay chính mình.

CHÁNH VÄ‚N:

58- Hữu nhị Tỳ-kheo phạm dâm sát,

      Ba Ly huỳnh quang tăng tá»™i kết.

      Duy Ma đại sÄ© đốn trừ nghi,

      Do nhÆ° hách nhật tiêu sÆ°Æ¡ng tuyết.

***

58- Có hai Tỳ-kheo phạm dâm sát,

      Đốm sáng Ba Ly thêm tá»™i kết.

      Đại sÄ© Duy Ma chóng dứt nghi,

      NhÆ° vầng dÆ°Æ¡ng rá»±c tan sÆ°Æ¡ng tuyết.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác dẫn chuyện thá»±c tế. Kể rằng thời Phật, có hai vị Tỳ-kheo tu trong rừng. Ngày nọ, má»™t vị ra ngoài có việc, vị còn lại nằm nghỉ rồi ngủ quên. Bá»—ng có cô gái hái củi bất chợt Ä‘i vào thấy thầy Tỳ-kheo ngủ say. Cô khởi niệm và hành dục vá»›i vị Tỳ-kheo Ä‘ang ngủ quên. Tỉnh dậy, thầy Tỳ-kheo rất buồn. Cùng lúc ấy, thầy Tỳ-kheo kia trở về, thầy Tỳ-kheo liền thuật lại. Tỳ-kheo kia bá»±c tức, Ä‘uổi theo cô gái để quở trách. Cô gái sợ chạy, bất chợt rÆ¡i xuống hố chết. Thế là, má»™t vị vô tình phạm giá»›i dâm, má»™t vị vô tình phạm giá»›i sát. Cả hai vị đều ăn năn vừa nghi ngờ không biết có phạm tá»™i không và đến trình bày vá»›i Tôn giả Ưu-ba-ly. Tôn giả căn cứ theo luật Thanh văn kết tá»™i.

NhÆ°ng hai vị Tỳ-kheo vẫn còn nghi nên tìm đến Đại sÄ© Duy-ma-cật và được giải tỏ. Đại sÄ© trách Tôn giả Ưu-ba-ly: “Không khéo quán căn cÆ¡. Bởi vì hai vị Tỳ-kheo này từ lâu Ä‘ã tu tập pháp đại thừa, thì Ä‘âu được Ä‘em nÆ°á»›c biển cả đổ vào lổ chân trâu”. Nên, trong Ä‘ây gọi là “Äá»‘m sáng Ba Ly thêm tá»™i kết”.

Thiền sÆ° Huyền Giác nói “Đại sÄ© Duy Ma chóng dứt nghi, NhÆ° vầng dÆ°Æ¡ng rá»±c tan sÆ°Æ¡ng tuyết”. Duy-ma-cật là bậc đại sÄ©, bậc Bồ-tát thị hiện để trợ duyên cho Đức Phật Thích-ca giáo hóa. Đại sÄ© vì hai vị Tỳ-kheo nói thẳng lý thật tÆ°á»›ng, lý tánh không: “Xét cùng tánh tá»™i trọn cÅ©ng không thể được, tánh tá»™i nó không ở trong, cÅ©ng không ở ngoài, cÅ©ng không ở khoảng giữa, rồi mé trÆ°á»›c chẳng Ä‘i, mé sau chẳng đến, mé giữa chẳng dừng, thấu suốt nhÆ° vậy thì tâm liền thanh tịnh”.

NghÄ©a là quá khứ, vị lai, hiện tại, cả ba mé suy tìm tánh tá»™i trọn không thể được. Hai Tỳ-kheo nghe xong, bá»—ng nhiên tỏ ngá»™ tánh tá»™i vốn rá»—ng lặng, tâm liền cởi mở, trụ vô sinh nhẫn.

Thiền sÆ° Huyền Giác dẫn chuyện này để nhắc chúng ta Ä‘iều quan trọng là phải thấu tá»™t được lý tánh không, thấu được tá»± tánh thanh tịnh sẵn có, sạch được mầm tạo tá»™i, Ä‘ó má»›i là sám tận gốc, cÅ©ng là pháp thật tÆ°á»›ng sám hối.

CHÁNH VÄ‚N:

59- Bất tÆ° nghì, giải thoát lá»±c,

      Diệu dụng hằng sa dã vô cá»±c.

      Tứ sá»± cúng dường cảm từ lao,

      Vạn lượng hoàng kim diệc tiêu đắc.

      Phấn cốt toái thân vị túc thù,                                  

      Nhất cú liá»…u nhiên siêu bách ức.

***

59- Chẳng nghÄ© bàn, sức giải thoát,

      Diệu dụng hằng sa không cùng cá»±c.

      Tứ sá»± cúng dường dám từ Ä‘âu,

      Muôn lượng vàng ròng cÅ©ng tiêu nốt.

      Thân nát xÆ°Æ¡ng tan chÆ°a đủ đền,

      Má»™t câu tỏ suốt vượt trăm ức.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói đến sức giải thoát chẳng nghÄ© bàn, diệu dụng của nó vô cùng nhÆ° cát sông Hằng.

Ngầm chỉ sức giải thoát này vượt xa ngoài ngôn ngữ, suy nghÄ©, luận bàn. Cho nên, ở trên SÆ° dẫn “Đại sÄ© Duy Ma chóng dứt nghi”. Đại sÄ© dùng sức giải thoát này giúp hai Tỳ-kheo phạm dâm, sát sáng tỏ hết nghi ngờ; còn Dõng Thí ngá»™ lý vô sinh, giống nhÆ° vầng dÆ°Æ¡ng được chiếu sáng làm tan sÆ°Æ¡ng tuyết. NhÆ° vậy, không thể Ä‘em tâm sinh diệt hạn hẹp mà nghÄ© bàn đến sức giải thoát bất tÆ° nghì này được.

Thiền sÆ° Triệu Châu dạy chúng: “Các hàng nạp Tăng cần phải cắt đứt đầu Phật Báo - hóa má»›i được”.

Tăng hỏi: “Cắt đứt đầu Phật Báo - hóa là người nào?”

Đáp: “Chẳng phải cảnh giá»›i của ông”.

Chá»— này vượt ngoài tâm suy nghÄ©…, không phải là chá»— mà người bình thường hiểu đến được, nên thiền sÆ° Ä‘áp không phải cảnh giá»›i của ông.

Chính thiền sÆ° Nam Tuyền cÅ©ng dạy: “Huynh đệ, người thời nay gánh Phật để trên vai mà Ä‘i, rồi nghe lão Tăng nói là tâm chẳng phải Phật, trí chẳng phải đạo, bèn há»™i họp suy nghÄ©, Lão Tăng không có chá»— để các ngÆ°Æ¡i suy nghÄ©. Nếu các ngÆ°Æ¡i mà trói hÆ° không, lấy gậy đập được thì lão Tăng sẽ cho suy nghÄ©”.

NghÄ©a là cảnh giá»›i hay chá»— sống của thiền sÆ° không phải là chá»— để má»—i người suy nghÄ©. Ngài bảo nếu ai trói được hÆ° không, đập được hÆ° không thì cho suy nghÄ©. Bởi làm sao có thể Ä‘em tâm hạn hẹp này suy nghÄ© đến chá»— chân thật giải thoát, chá»— mà sức diệu dụng không thể đếm, không thể tính kể. Do Ä‘ó, người đạt đến trình Ä‘á»™ này thì cái gì cÅ©ng thành diệu dụng. Cái thấy, cái nghe, ăn cÆ¡m, mặc áo trÆ°á»›c mắt cÅ©ng thành diệu dụng giống nhÆ° cát sông Hằng không thể tính đếm.

Nếu thá»±c sá»± đến được, sống được “chá»— Ä‘ó” thì sao? Thì công đức không thể nghÄ© bàn .“Tứ sá»± cúng dường dám từ Ä‘âu, muôn lượng vàng ròng cÅ©ng tiêu nốt”. NghÄ©a là đến được Ä‘ó rồi thì má»—i ngày có thể tiêu dùng đến muôn lượng vàng ròng, xứng Ä‘áng nhận tứ sá»± cúng dường nhÆ° y phục, đồ nằm (ngọa cụ), thức ăn uống, thuốc men của tín thí mà không hổ thẹn.

Bởi Phật, Tổ thường nhắc: “Của thí chủ cúng dường rất nặng, người thọ nhận không lo tu, thì của này khó tiêu”. Vì thế, trong má»—i buổi thọ trai của người xuất gia thường dạy quán “Tán tâm nói chuyện của tín thí khó tiêu”. Nếu thọ nhận mà không lo tu, Ä‘âu có tiêu được cÆ¡m áo của tín thí? Đời sau lại còn phải mang ách kéo cày để đền nợ trở lại, Ä‘âu được xem thường.

Thiền sÆ° Thạch Củng Ốc có bài kệ:

Ngói trên đầu, gạch dÆ°á»›i chân,

Áo trên thân, vị trong miệng,

Má»—i má»—i thảy đều Ä‘ã có ra,

NÆ¡i nhà Ä‘àn việt tín tâm thí,

ChÆ°a thành đạo nghiệp thế nào tiêu?

Ngói trên đầu là nhà mình ở. Tức của Ä‘àn na thí chủ cúng dường xây dá»±ng cho người tu chúng ta có chá»— ở. Gạch dÆ°á»›i chân là mình Ä‘i, dẫm trên nó hằng ngày. Người khéo tu phải luôn quán xét kỹ nhÆ° vậy, không phải có sẵn rồi thọ dụng mặc tình mà không lo tu.

Áo trên thân, vị trong miệng: Má»—i ngày, mặc chiếc áo trên thân này, ăn má»™t món vào trong miệng, thảy đều từ nÆ¡i tín tâm của Ä‘àn việt cúng dường Ä‘âu phải tá»± nhiên có.

NhÆ° vậy, nếu chÆ°a thành đạo nghiệp thì làm sao tiêu? Nhận bao nhiêu vật của thí chủ cúng dường, mà tu hành chÆ°a đến Ä‘âu, chÆ°a thành đạo nghiệp thì lấy cái gì để bù đắp lại, làm sao tiêu được!

Thế nên, người hiểu nhân quả, má»—i khi thọ của Ä‘àn na cúng dường luôn phải tá»± xét lại công phu của mình nhÆ° thế nào, đến Ä‘âu, đạo nghiệp có thành tá»±u chÆ°a? Nếu chÆ°a ắt phải sinh lòng hổ thẹn lo sợ, chứ không thể dá»… duôi.

Ở Ä‘ây, SÆ° nói nếu người thật sá»± Ä‘ã tỏ ngá»™ bí quyết NhÆ° Lai, Ä‘ã sống được trong Ä‘ó thì có đủ công đức để bù đắp, không tiêu suông của Ä‘àn na thí chủ. Nếu chỉ nghe qua lá»— tai rồi dùng tâm hạn hẹp suy nghÄ© mà cảm nhận, thì cÅ©ng cảm nhận trong giá»›i hạn, không thấy hết được công đức to lá»›n vi diệu.

“Thân nát xÆ°Æ¡ng tan chÆ°a đủ đền, má»™t câu tỏ suốt vượt trăm ức”. NghÄ©a là chÆ° Phật, chÆ° Tổ Ä‘ã khai thị, Ä‘ã chỉ ra cho chúng ta chá»— sống chân thật, công đức Ä‘ó lá»›n biết dường nào! Đến Ä‘ây, chúng ta má»›i thấy đối vá»›i công Æ¡n chỉ dạy pháp này cho dù có hy sinh thân mình đến xÆ°Æ¡ng tan thịt nát cÅ©ng không đền được công Æ¡n lá»›n lao ấy.

Bởi vì, sá»± tồn tại cái thân này chỉ giá»›i hạn, dài lắm cÅ©ng là năm bảy chục năm, trăm năm so vá»›i tuổi thọ của pháp thân không sinh diệt, vá»›i tá»± tánh NhÆ° Lai vượt cả trời đất thì có nghÄ©a lý gì?

Cho nên, Phật nói trong kinh Kim Cang: “Có người buổi sáng, buổi trÆ°a, buổi chiều Ä‘em thân mạng nhiều nhÆ° cát sông Hằng ra bố thí, cÅ©ng chẳng bằng người thọ trì đọc tụng kinh Kim Cang”. Tức là người sống được vá»›i trí tuệ chân thật.

Bởi vì, Ä‘em thân mạng này bố thí nhiều nhÆ° vậy, nhÆ°ng cÅ©ng là cái có giá»›i hạn, được phÆ°á»›c cÅ©ng là cái phÆ°á»›c có giá»›i hạn. Còn sống trở về được vá»›i chá»— chân thật là công đức pháp thân nên không thể lường. Ở Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác muốn nhấn mạnh công đức pháp thân vô lậu vượt xa công đức hữu vi và cÅ©ng ngầm nhắc má»—i người phải dám quên thân này, quên cái ngã này, má»›i vào được chá»— giải thoát chẳng nghÄ© bàn.

Thiền sÆ° Tu Ngung khi tỏ ngá»™ được chá»— này có làm kệ:

Giá nhất giao, giá nhất giao,

Vạn lượng hoàng kim giả hiệp tiêu.

Đầu trượng liệp, yêu hạ bao,

Thanh phong minh nguyệt trượng đầu khêu.

***

Má»™t lần này, má»™t lần này,

Muôn lượng vàng ròng cÅ©ng tiêu ngay.

Nón trên đầu, lÆ°ng mang đảy,

Gió mát, trăng trong, đầu gậy lay.

NghÄ©a là ngay má»™t lần này nhận được rồi má»›i thấy rằng muôn lượng vàng ròng cÅ©ng tiêu ngay. Đó, là đời sống tá»± tại, là niềm vui lá»›n giữa cõi luân hồi. Thiền tông gọi chá»— này là đốn giáo, ngay má»™t câu nói liền tỏ suốt nguồn chÆ¡n, vượt cả cái mê muôn thuở.

Cái mê bao nhiêu kiếp, nhÆ°ng má»™t phen vén được mê lầm từ chá»— bất giác ban đầu, thấu suốt được nguồn chân này thì còn công đức nào lá»›n hÆ¡n nữa.

Trong Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác nói ngay má»™t câu nói mà suốt cả nguồn tâm, thì vượt qua được trăm ức ngàn đời lang thang.

Vậy thì sức công đức Ä‘ó lấy cái gì so sánh? Làm sao đền Ä‘áp Æ¡n lá»›n này được? Người đạt đến chá»— Ä‘ó rồi, đủ niềm tin vững chắc không gì thay đổi.                      

CHÁNH VÄ‚N:

60- Pháp trung vÆ°Æ¡ng, tối cao thắng,
      Hằng sa NhÆ° Lai đồng cá»™ng chứng.
      Ngã kim giải thá»­ nhÆ° ý châu,
      Tín thọ chi giả giai tÆ°Æ¡ng ứng.

***

60- Vua trong pháp, thật tối thắng,

      Hằng sa NhÆ° Lai đồng chung chứng.

      Nay ta rõ đấy nhÆ° ý châu,

      Ai người tin nhận đều tÆ°Æ¡ng ứng.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói pháp này là vua trong các pháp, nên tối cao tối thắng, vượt hÆ¡n tất cả, mà chính Ä‘ó cÅ©ng là chá»— hằng sa NhÆ° Lai đồng chung chứng.

Thiền sÆ° Lâm Tế NghÄ©a Huyền từng nói: “Giả sá»­ có má»™t pháp nào vượt hÆ¡n pháp này, ta cÅ©ng nói nhÆ° má»™ng huyá»…n”. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật cÅ©ng nói: “Chỉ má»™t việc này thật, có hai chẳng phải chân”.

Cho nên, thấy tá»™t đến chá»— Ä‘ó má»›i là thấy đến chá»— chân thật, chính là chá»— sống của ChÆ° NhÆ° Lai, nên SÆ° nói “Hằng sa NhÆ° Lai đồng chung chứng”. NghÄ©a là ChÆ° Phật nhiều nhÆ° cát sông Hằng, cÅ©ng đồng chung chứng chá»— này, không phải chỉ riêng Đức Phật Thích-ca thôi. Vậy, còn cái gì hÆ¡n nữa?

NhÆ°ng, tại sao SÆ° lại biết được Ä‘ó là chá»— chung chứng của hằng sa NhÆ° Lai?

Nếu là người đứng bên ngoài nhìn, quả là không hiểu nổi, cÅ©ng không luận bàn tá»›i được. Đó, phải là chá»— thá»±c sống má»›i có thể cảm nhận được.

Thiền sÆ° Huyền Giác nói tiếp “Nay ta rõ đấy nhÆ° ý châu, ai người tin nhận đều tÆ°Æ¡ng ứng”. Nói nhÆ° vậy là chính thiền sÆ° Huyền Giác Ä‘ã rõ được hạt châu nhÆ° ý, rõ được chá»— chân thật, nên má»›i nói nhÆ° trên.

NghÄ©a là chính SÆ° Ä‘ã giáp mặt vá»›i sá»± thật, chứ không chỉ trên việc nghe nhận hiểu. SÆ° nói ra bằng chá»— thá»±c chứng của mình, Ä‘úng là má»™t lẽ thật, được chứng nghiệm rõ ràng nÆ¡i má»—i người, không phải trên lý thuyết thôi.

Và bất cứ ai, nếu tin nhận được chá»— Ä‘ó thì cÅ©ng đều tÆ°Æ¡ng ứng nhÆ° vậy, đều cảm thông được chá»— này, không nghi ngờ. Đây không phải là chuyện xa vời, không phải là chuyện của chÆ° Phật thôi, mà chúng ta cÅ©ng đồng có phần.

CHÁNH VÄ‚N:

61- Liá»…u liá»…u kiến vô nhất vật,

      Diệc vô nhân diệc vô Phật.

      Đại thiên sa giá»›i hải trung âu,

      Nhất thiết Thánh hiền nhÆ° Ä‘iện phất.

***

61- Rành rành thấy không má»™t vật,

      CÅ©ng không người cÅ©ng không Phật.

      Cõi cõi đại thiên bọt nổi trôi,

      Hết thảy Thánh hiền nhÆ° Ä‘iện chá»›p.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác Ä‘ã thổ lá»™ hết tình vá»›i chúng ta rồi. SÆ° nói thấy má»™t cách rành rõ, xác thật: TrÆ°á»›c mắt là không má»™t vật, cÅ©ng không có người, không có Phật luôn. Mà Ä‘ã là không má»™t vật, không người cÅ©ng không Phật thì nhÆ° vậy ai thấy Ä‘ây? Rồi thấy cái gì mà gọi là thấy rành rõ?

Cho nên, chá»— này không phải chá»— học của văn tá»± chữ nghÄ©a. Bởi vì “người-Phật” cÅ©ng là hai danh từ đối Ä‘ãi giả lập. Đến Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác nêu lên chá»— SÆ° Ä‘ã thấu qua tất cả các pháp, trÆ°á»›c mắt SÆ° không thấy có má»™t pháp thật. Vì cái thể giác Ä‘ó nó Ä‘âu có thuá»™c cái gì?

Chính chá»— này, thiền sÆ° Nam Tuyền nói “Chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, chẳng phải vật”. NghÄ©a là nó không là bất cứ vật gì.

NhÆ°ng vì má»—i người quen sống vá»›i hiểu biết thường tình, nghe nhÆ° vậy thấy chá»›i vá»›i. Không phải tâm, không phải Phật, rồi cÅ©ng không phải vật, vậy là cái gì? Ở Ä‘ây, nó vượt qua hết những cái tên giả lập Ä‘ó.

“Cõi cõi đại thiên bọt nổi trôi, Hết thảy Thánh hiền nhÆ° Ä‘iện chá»›p”. Tam thiên đại thiên là má»™t cõi Phật. NhÆ°ng trong Ä‘ây không chỉ nói má»™t đại thiên giá»›i, không phải chỉ riêng má»™t thế giá»›i của mình thôi, mà là vô số cõi tam thiên đại thiên nhiều nhÆ° cát bụi. Thiền sÆ° Huyền Giác thấy suốt đến tá»™t cùng các cõi tam thiên đại thiên thế giá»›i nhiều nhÆ° cát bụi, giống nhÆ° là hòn bọt nổi trong biển cả thôi. NhÆ° vậy thì đối vá»›i cõi thế giá»›i của chúng ta Ä‘ây có thấm gì! Rồi SÆ° cÅ©ng thấy tất cả các bậc Thánh hiền nhÆ° làn Ä‘iện chá»›p, chỉ thoáng qua Ä‘ó rồi ẩn mất, cÅ©ng không có chá»— nào để nắm bắt được.

SÆ° thấy suốt qua hết, không dừng lại ở má»™t pháp nào, không có cái gì ngoài thể giác riêng có. Hết chá»— để cho tâm sinh.

Khi chúng ta sắp bỏ thân này mà nhá»› rõ nhÆ° vậy thì hết chá»— Ä‘i. NghÄ©a là tất cả thế giá»›i ở trong hÆ° không, trong vÅ© trụ, pháp giá»›i đều nhÆ° là hòn bọt không thật có gì hết. Rồi tất cả những vị Thánh hiền cÅ©ng nhÆ° làn Ä‘iện chá»›p thoáng qua thôi. Lúc Ä‘ó mà nhá»› nhÆ° vậy là hết chá»— sinh.

Sở dÄ©, còn có chá»— sinh là vì còn thấy có chá»— đến. Tức là còn có cõi để mình đến, nên má»›i có chá»— sinh. Còn ở Ä‘ây bao nhiêu cõi nÆ°á»›c đại thiên thấy nhÆ° là hòn bọt nổi trong biển cả, không thấy má»™t chá»— nào thật hết thì còn chá»— nào để đến.

Vua Trần Thánh Tông bệnh nặng sắp tịch. Lúc Ä‘ó, vua Nhân Tông Ä‘ang đứng hầu bên. Cả hai vua đều là những vị có sức sống sâu vá»›i thiền, nên dùng thiền ngữ nhắc nhở. Nhân Tông đứng hầu nhắc rằng: “Bệ hạ còn nhá»› lời của Ngài VÄ©nh Gia chăng? Bèn đọc: “Rành rành thấy không má»™t vật, CÅ©ng không người cÅ©ng không Phật. Cõi cõi đại thiên bọt nổi trôi, Hết thảy thánh hiền nhÆ° Ä‘iện chá»›p”.

Vua Thánh Tông nghe xong bất chợt cười lên, rồi Ngài lấy tay gõ vào chiếc gối tụng theo “Rành rành thấy không má»™t vật,… Hết thảy thánh hiền nhÆ° Ä‘iện chá»›p”. Tức vua Thánh Tông thấy được chá»— Ä‘ó, nên tâm an ổn, không ngại việc sinh tá»­. Bao nhiêu cõi nÆ°á»›c cÅ©ng giống nhÆ° bọt nổi, Ä‘âu còn thấy có chá»— để Ä‘i đến; trÆ°á»›c mắt không má»™t vật, thì còn chá»— nào che ngại. Tâm Đức vua sáng suốt và chiều hôm Ä‘ó thì vua Thánh Tông băng hà.

Đây là chá»— chúng ta cần học, thường phải quán xét kỹ, nhá»› kỹ trÆ°á»›c lúc lâm chung không quên, được vậy thì tâm an ổn và cÅ©ng hết chá»— Ä‘i.

CHÁNH VÄ‚N:

62- Giả sá»­ thiết luân đỉnh thượng toàn,

      Định huệ viên minh chung bất thất.

      Nhật khả lãnh, nguyệt khả nhiệt,

      Chúng ma bất năng hoại chân thuyết.

      Tượng giá tranh vanh mạn tiến đồ,

      Thùy kiến đường lang năng cá»± triệt?

***

62- Ví cho vòng sắt chuyển trên đầu,

      Định tuệ sáng tròn trọn chẳng mất.

      Nhật dù lạnh, nguyệt dù nóng,

      Lời chân thật ma nào phá hỏng.

      Xe voi ngạo nghá»… cứ tiến lên,

      Mặc sức bọ trời theo ngăn chống.

GIẢNG:

 “Ví cho vòng sắt chuyển trên đầu, Định tuệ sáng tròn trọn chẳng mất”. Đây là chá»— thấy rõ ràng, là sức sống chân thật, niềm tin vững chắc, không gì lay chuyển được. Thiền sÆ° Huyền Giác thấy rõ dù cho vòng sắt nóng chuyển trên đầu, nhÆ°ng sức định tuệ vẫn sáng tròn, công phu kiên cố, sức sống thiền không mất.

Học đến chá»— này, chúng ta nhìn soi lại mình má»›i thấy rất hổ thẹn. Ở Ä‘ây, SÆ° nói đến lúc bức ngặt nhÆ° bị vòng sắt nóng xoay chuyển trên đầu mà sức định tuệ vẫn sáng tròn không mất. Trong khi người tu hiện nay nhiều khi bệnh, mệt má»™t chút là mất công phu! Cho nên, Ä‘ây là chá»— chúng ta còn Ä‘ang học, và học suốt đời cÅ©ng chÆ°a chắc xong. Không phải học má»™t hai năm, năm mười năm rồi cho là đủ.

Học rồi soi xét kỹ nhÆ° vậy, chúng ta má»›i thấy bá»›t tâm tá»± mãn, má»›i thấy những chá»— hiểu, chá»— sống của chúng ta còn nhiều kém khuyết, còn phải học nhiều nữa. Chá»— này cÅ©ng không phải là chá»— nói nhiều, mà Ä‘ây là chá»— phải thá»±c hành, phải sống.

Sống được trong Ä‘ó, đủ niềm tin vững rồi, thiền sÆ° Huyền Giác má»›i nói: “Nhật dù lạnh, nguyệt dù nóng, Lời chân thật ma nào phá hỏng. Xe voi ngạo nghá»… cứ tiến lên, Mặc sức bọ trời theo ngăn chống”. NghÄ©a là dù cho mặt trời có thể thành băng lạnh, mặt trăng thành lá»­a nóng, nhÆ°ng đối vá»›i chân lý ấy, vá»›i lời chân thật này, không gì có thể phá hỏng, kể cả ma. Đây, má»›i Ä‘úng thật là niềm tin không thối chuyển.

Chính thiền sÆ° Huyền Giác Ä‘ã thá»±c sống trong Ä‘ó, bằng chính trí tuệ chứng nghiệm của mình, nên lời SÆ° nói ra là lời chân thật, xác quyết, không nghi ngờ. Đã từ cái chân thật nói ra, thì cái hÆ° dối làm sao phá được.

Trong kinh Di Giáo kể khi Đức Thế Tôn sắp vào Niết-bàn, bảo các vị Tỳ- kheo: “Các ông nếu đối vá»›i bốn Thánh đế : khổ, tập, diệt, đạo, còn Ä‘iều gì nghi ngờ, hãy mau thÆ°a hỏi, không nên ôm lòng nghi ngờ, không cầu giải rõ”. Đức Thế Tôn nói ba lần nhÆ° vậy. Lúc Ä‘ó, trong Đại chúng, không ai thÆ°a hỏi. Bấy giờ, Tôn giả A-nậu-lâu-Ä‘à quán xét tâm Đại chúng, rồi bạch Đức Phật: “Bạch Thế Tôn! mặt trăng có thể nóng, mặt trời có thể lạnh, nhÆ°ng bốn chân lý mà Đức Thế Tôn Ä‘ã dạy chẳng thể làm đổi khác. Phật nói khổ đế là thật khổ, chẳng thể khiến thành vui. Tập là nhân của khổ, trọn không có nhân khác; Diệt là khổ diệt vì nguyên nhân Ä‘ã diệt, mà nhân diệt cho nên quả diệt; Đạo là phÆ°Æ¡ng pháp diệt khổ, Ä‘úng thật là đạo, không có đạo nào khác nữa. Bạch Thế Tôn! Các Tỳ-kheo Ä‘ây đối trong tứ đế quyết định không nghi ngờ”.

Tức là các vị Tỳ-kheo này niềm tin chắc chắn, kiên cố bất thối chuyển. Nên nói dù cho mặt trăng có thể nóng, mặt trời có thể lạnh, nhÆ°ng lời Phật dạy về những lẽ thật Ä‘ó, không thể đổi khác, tin chắc nhÆ° vậy.

Đó, là niềm tin quyết định. Có được niềm tin nhÆ° vậy rồi, trên đường tu hành chắc chắn thành đạo quả không nghi.

Chúng ta ngày nay học đạo niềm tin chÆ°a vững chắc, do Ä‘ó khi ứng dụng công phu tu tập cÅ©ng tu chÆ°a hết lòng. Tức là nghe rồi cÅ©ng còn ngờ ngợ chÆ°a tin, vì vậy kết quả cÅ©ng lờ mờ chÆ°a rõ. Thế nên, má»—i vị cần học kỹ, rồi nhận định rõ ràng, thấu suốt, để niềm tin vững chắc.  Mà niềm tin vững thì công phu tăng tiến, được vậy thì kết quả dá»… thấy. Đây SÆ° nói “Xe voi ngạo nghá»… cứ tiến lên, mặc sức bọ trời theo ngăn chống” Niềm tin Ä‘ã quyết định nhÆ° vậy rồi, thì không có gì ngăn chống được hết, cứ thẳng tiến đến viên mãn, không còn lui sụt, không lùi bÆ°á»›c.

Nhà thiền có câu chuyện: Má»™t hôm, thiền sÆ° Ẩn Phong Ä‘i lao Ä‘á»™ng đẩy xe đất. Mã Tổ Ä‘ang ngồi duá»—i chân giữa đường.

Ẩn Phong đến thưa:

- Thỉnh thầy rút chân.

Mã Tổ bảo:

- Đã duá»—i thì không rút.

Ẩn Phong thưa:

- Đã tiến thì không lùi. 

SÆ° đẩy xe qua cán chân Mã Tổ.

Sau Ä‘ó, Mã Tổ thượng đường, cầm chiếc búa Ä‘Æ°a lên nói:

- Vừa rồi ai đẩy xe cán chân lão Tăng bị thÆ°Æ¡ng, hãy ra Ä‘ây!

SÆ° liền bÆ°á»›c ra Ä‘Æ°a cổ trÆ°á»›c Mã Tổ.

Mã Tổ dẹp búa.

Đó, thầy trò cảm thông nhau. Là vì người xÆ°a có chá»— sống thật, có niềm tin vững chắc.

Rồi ở Ä‘ây nói chánh pháp NhÆ° Lai, là chá»— chân thật thì ma cÅ©ng không thể phá hỏng. Giống nhÆ° các vị Bồ-tát, các bậc thiện tri thức lá»›n, hoằng truyền chánh pháp mạnh mẽ, không có gì có thể ngăn chống được. Bởi vì, Ä‘ó là chá»— cùng chung chứng của ba đời ChÆ° Phật, Ä‘ó là chân lý bất hoại.

Tóm lại, bậc sống vững trong Ä‘ó thì mạnh mẽ hoằng truyền chánh pháp, chúng ma không có thể nào ngăn được. Đó là lẽ thật. Nên nói là xe voi cứ tiến thẳng, vượt qua hết những ngăn ngại của bọ trời, của tâm nhỏ hẹp. Mặc sức bọ trời theo ngăn chống, mặc sức ma phá hoại nhÆ°ng cÅ©ng không thể ngăn chống, phá hoại được. NhÆ° vậy là niềm tin kiên cố, Ä‘âu có ai, Ä‘âu có cái gì lay chuyển.

CHÁNH VÄ‚N:

63- Đại tượng bất du Æ° thố kính,

      Đại ngá»™ bất câu Æ° tiểu tiết.

      Mạc tÆ°Æ¡ng quản kiến báng thÆ°Æ¡ng thÆ°Æ¡ng,

      Vị liá»…u, ngô kim vị quân quyết.

***

63- Voi lớn chẳng đi theo dấu thỏ,

      Ngá»™ lá»›n nệ gì nÆ¡i tiết nhỏ.

      Chá»› dòm trong ống mỉa trời xanh,

      ChÆ°a tỏ vì anh ta giải rõ.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói voi lá»›n thì Ä‘i đường lá»›n thênh thang, bởi chân voi to. Còn thỏ Ä‘i theo dấu thỏ, vì chân thỏ nhỏ, tức còn giá»›i hạn. Voi lá»›n làm sao Ä‘i dấu thỏ được, nên phải đạp Ä‘i trên con đường lá»›n, tá»± tại, cÅ©ng nhÆ° ngá»™ lá»›n thì không câu nệ gì tiết nhỏ.

CÅ©ng vậy, bậc kiến tánh sâu, ngá»™ lá»›n thì chá»— sống bất tÆ° nghì, tâm giác ngá»™ không bờ mé, không hạn cuá»™c nÆ¡i hình thức, nÆ¡i tiết nhỏ. Không thể lấy hình thức để Ä‘o lường được chá»— sống của các Ngài.

Thiền sÆ° Hoàng Bá tiếp thiền sÆ° Lâm Tế NghÄ©a Huyền bằng gậy. Cứ hỏi là lấy gậy Ä‘ánh. Nếu nhìn theo hình thức bình thường, thì thấy ông thầy sao mà thô quá, liền phê bình chê trách. Hoặc nhÆ° Mã Tổ tiếp thiền sÆ° Thủy Lạo bằng má»™t  đạp té nhào, nhÆ°ng ngài Thủy Lạo ngay Ä‘ó liền ngá»™ đạo. Còn ngài Từ Minh tiếp Huệ Nam bằng lời mắng chá»­i… NhÆ° vậy, nếu trên hình thức phê phán thì làm sao hiểu nổi các Ngài, có khi còn sinh tâm chê trách, hoặc khinh mạn.

Tuy nhiên chá»— này, phải là bậc ngá»™ lá»›n, bậc thá»±c sá»± sống tá»± tại trong Ä‘ó, chứ không thể bắt chÆ°á»›c. Không phải hiểu được má»™t ít, rồi bắt chÆ°á»›c nói, hoặc là sống buông lung, xem thường giá»›i luật. Bởi cho rằng tôi Ä‘ã ngá»™ lá»›n rồi, Ä‘âu cần phải câu nệ gì nữa. NhÆ°ng không ngờ tâm mình vẫn còn nhiều ô nhiá»…m, chÆ°a phải tá»± tại, nên rất là nguy hiểm.

Thiền sÆ° VÄ©nh Thạnh ngăn ngừa: “Phần nhiều thấy huynh đệ thời nay, cứ nói rằng không nên bị sá»± trì phạm trong giá»›i luật ràng buá»™c. NhÆ°ng nói nhÆ° vậy là sai lầm, bởi vì ba đời ChÆ° Phật, các bậc Tổ SÆ°, cho đến những bậc thiện tri thức trong thiên hạ, Ä‘âu có ai dùng hạnh ô nhiá»…m để Ä‘á»™ người”. SÆ° ngăn ngừa sợ người tu thiếu sá»± quán xét kỹ, rồi bắt chÆ°á»›c để sống buông lung là bệnh.

Đây nói chá»— sống các thiền sÆ° thật sá»± tá»± tại, các Ngài có những phÆ°Æ¡ng tiện để phá chấp, khai thị cho người, không theo khuôn mẫu bình thường. Cho nên, cần phải nhận sâu vào tâm giác ngá»™ kia, chứ không phải mắc kẹt, câu nệ vì những hình thức bình thường.

Thiền sÆ° VÄ©nh Thạnh lại nói: “Người thấy tánh quý nhất là cần phải tinh tế, chuẩn xác ở nÆ¡i cá»™i gốc, mắt trí sáng tròn là đủ rồi. Còn ở đời thô sÆ¡, giản lược, nói năng không có văn chÆ°Æ¡ng, cÅ©ng chỉ là việc nhỏ”.

NghÄ©a là người kiến tánh rồi quý nhất ở chá»— thấy tinh tế, chuẩn xác, quyết định, mắt trí sáng tỏ, còn mặt hình thức nhiều khi Ä‘Æ¡n giản thô sÆ¡, hoặc là nói năng bình dân giản dị, không quan trọng. Có khi văn chÆ°Æ¡ng hoa mỹ, thành màu mè, thành xa sá»± thật nữa.

 “Chá»› dòm trong ống mỉa trời xanh”. NghÄ©a là dòm ở trong cái ống nhÆ° ống tre nhỏ, thấy bầu trời cÅ©ng chỉ bằng cái ống, nói rằng bầu trời cÅ©ng nhỏ hẹp.

Đây gọi là chấp vào ngã kiến, tức chá»— thấy riêng tÆ° nhỏ hẹp của mình, Ä‘óng khung trong cái ta này, rồi chê bai trời cao nhỏ hẹp theo, Ä‘ó là lầm. NghÄ©a là Ä‘em cái tâm nhỏ hẹp mà hiểu cảnh giá»›i NhÆ° Lai, thì cảnh giá»›i NhÆ° Lai cÅ©ng nhỏ hẹp theo. Đó là nhắc nhở má»—i người phải quên, buông cái ngã kiến đừng chấp vào nó.

Có người đến hỏi ngài Triệu Châu: “Đã lâu nghe tiếng cầu Ä‘á Triệu Châu, nay đến chỉ thấy cầu nổi thôi”. NghÄ©a là lâu nay nghe nói cầu Ä‘á Triệu Châu nổi tiếng, giờ đến chỉ thấy cầu nổi tầm thường.

Triệu Châu bảo: “Ông chỉ thấy cầu nổi mà không thấy cầu Ä‘á”.

Người hỏi tiếp: “Thế nào là cầu Ä‘á?”.

Triệu Châu Ä‘áp: “Độ lừa, Ä‘á»™ ngá»±a”.

Trong lời nói “Đã lâu nghe tiếng cầu Ä‘á Triệu Châu, nay đến chỉ thấy cầu nổi thôi”. Má»™t câu có hai ý: Vừa nói là cầu Ä‘á Triệu Châu tức cây cầu Ä‘á nổi tiếng, ở thành Triệu Châu, mà cÅ©ng muốn nói đến chá»— chân thật của Ngài. Lâu nay nghe nói nhÆ° vậy, nhÆ°ng khi đến thấy cÅ©ng bình thường không có gì hay.

Ngài Triệu Châu nói “Ông chỉ thấy cầu nổi mà không thấy cầu Ä‘á”. Bởi vì ông cứ chấp theo chá»— thấy nhỏ hẹp của ông, chứ còn cái cầu Ä‘á thì nó vẫn sờ sờ Ä‘ó, chá»— chân thật nó vẫn rõ ràng Ä‘ó.

Chỉ cần mở tâm rá»™ng lá»›n, quên cái ngã kiến này Ä‘i, thì lẽ thật hiện tiền sáng rỡ thôi. Còn ông bám theo chá»— thấy, chá»— tưởng tượng của ông, nên cái thấy cÅ©ng tầm thường nhỏ hẹp.

Lại hỏi tiếp: “Thế nào là cầu Ä‘á?”

Triệu Châu Ä‘áp: “Độ lừa, Ä‘á»™ ngá»±a”.

NghÄ©a là sẵn sàng Ä‘Æ°a hết tất cả má»—i người mọi vật, không phân biệt sang hèn, cao thấp gì cả, lừa ngá»±a đều Ä‘Æ°a qua. Đó là muốn chỉ lẽ thật, đầy đủ hết, và ai cÅ©ng đều có đủ lẽ thật Ä‘ó. Nó Ä‘ang hiện tiền sờ sờ sáng rỡ trÆ°á»›c mắt, tại cái thấy nhỏ hẹp của ông nên chỉ thấy hình tÆ°á»›ng tầm thường.

Lúc đầu, tưởng rằng có thể hạ thấp ngài Triệu Châu, nhÆ°ng không ngờ chính mình tá»± thấp, tá»± làm cho mình thấp mà không hay.

Cho nên, thiền sÆ° Huyền Giác nói chá»› có dòm trong ống nhỏ rồi chê bai, mỉa mai trời xanh nhỏ hẹp theo. Ý muốn nhắc chúng ta phải buông sạch ngã kiến này, buông tâm chấp trÆ°á»›c nhỏ hẹp, mở tâm rá»™ng lá»›n thì má»›i thấy thấu được lẽ thật Ä‘ó. Lại nói, nếu anh chÆ°a tỏ thì ta sẽ vì anh giải rõ. Lẽ thật Ä‘ã bày hiện rõ ràng, sờ sờ Ä‘ó nhÆ°ng vì anh chÆ°a tỏ, chÆ°a sáng, nên Ä‘ã giải rõ cho anh rồi, giải kỹ rồi Ä‘ó. Vậy thì, phần còn lại là để dành cho anh. Anh có chịu mở mắt ra để nhìn thấy hay không thôi.

Chỉ má»™t câu này là gồm thâu từ đầu tá»›i cuối, thâu tóm gọn hết rồi. Nếu nhÆ° anh còn chần chừ thì sao? Phải học lại từ đầu vậy.

NhÆ° vậy, học “Chứng Đạo Ca”, chúng ta thấy được chá»— sống, chá»— thá»±c nghiệm, thá»±c chứng đạo của thiền sÆ° rất rõ ràng.

Nhờ có học, chúng ta được mở sáng thêm và ná»— lá»±c thá»±c hành. Không phải học để hiểu, để nói. Má»—i người chúng ta cần kiểm lại chính mình để thấy được những chá»— kém khuyết, để rồi chúng ta càng cố gắng tiến thêm, không tá»± mãn, không hài lòng, tá»± mình làm ngăn ngại mình.

 

Chúng tôi xin dẫn thêm bài kệ của thiền sÆ° Huyền Giác để trong huynh đệ hiểu rõ và há»— trợ trên đường tu tập của chính má»—i người.

Nhược dĩ tri tri tịch,

Thá»­ phi vô duyên tri.

NhÆ° thủ chấp nhÆ° ý,

Phi vô nhÆ° ý thủ.

Nhược dĩ tự tri tri,

Diệc phi vô duyên tri.

NhÆ° thủ tá»± tróc quyền,

Phi thị bất quyền thủ.

Diệc bất tri tri tịch,

Diệc bất tự tri tri.

Bất khả vi vô tri,

DÄ© tánh liá»…u nhiên cố.

Bất đồng ư mộc thạch,

Như thủ bất chấp vật,

Diệc bất tá»± tác quyền,

Bất khả vi vô thủ.

DÄ© thủ an nhiên cố,

Bất đồng Æ° thố giác.

Nếu lấy cái biết mà biết lặng,

Đây không phải cái biết không duyên.

NhÆ° cái tay cầm cây nhÆ° ý,

Chẳng phải không cái tay nhÆ° ý.

Nếu dùng cái tá»± biết mà biết,

CÅ©ng chẳng phải cái biết không duyên.

NhÆ° tay tá»± nắm lại thành nắm,

Chẳng phải là không cái tay nắm.

CÅ©ng chẳng có cái biết biết lặng,

CÅ©ng chẳng có tá»± biết cái biết.

Chẳng thể là không có cái biết,

Do vì tánh rõ ràng nhÆ° vậy.

Chẳng đồng nhÆ° vá»›i cây Ä‘á kia,

NhÆ° cái tay chẳng cầm lấy vật.

CÅ©ng chẳng tá»± nắm lại thành nắm,

CÅ©ng chẳng thể nói không có tay.

Do vì cái tay nguyên sẵn vậy,

Chẳng phải là đồng vá»›i sừng thỏ.

“Nếu dùng cái tá»± biết mà biết, cÅ©ng chẳng phải cái biết không duyên”. Chá»— này hÆ¡i sâu. Có người nói cái biết mà theo duyên Ä‘ó là cái biết hÆ° vọng, cái biết còn kẹt bên ngoài. Ở Ä‘ây tôi không theo duyên, tôi tá»± biết thôi, vậy là không kẹt nÆ¡i duyên.

SÆ° nói nếu dùng cái tá»± biết để biết, không dùng cái duyên để biết, thì cái tá»± biết mà biết cÅ©ng chẳng phải là cái biết không duyên. Chá»— này là chá»— tế nhị. Tức bỏ cái biết biết lặng Ä‘ó Ä‘i, dùng cái tá»± biết biết thôi, thì giống nhÆ° là buông hết các duyên, nhÆ°ng cÅ©ng chÆ°a phải. Bởi vì vẫn còn có cái tá»± biết. Tá»± biết là tá»± biết cái gì? Tức là lấy cái tá»± mình làm duyên.

Nếu không sáng suốt thì vẫn còn lầm, bởi Ä‘ã thật sá»± sáng tỏ hoàn toàn thì còn tá»± biết cái gì nữa! Cho nên dùng cái soi lại để mà tá»± biết, thì nó cÅ©ng còn có chút gì Ä‘ó.

Chá»— này, thiền sÆ° Huyền Giác dẫn thí dụ thêm để làm sáng tỏ: “NhÆ° tay tá»± nắm lại thành nắm, Chẳng phải là không cái tay nắm”.

Giống nhÆ° cái tay mình nắm lại thành nắm tay, thì cÅ©ng còn có cái tay nắm, tuy không có nắm cái gì hết, nhÆ° không có nắm cây nhÆ° ý, nhÆ°ng mà còn nắm tay tá»± nó nắm lại.

 NhÆ° vậy là nó cÅ©ng chÆ°a phải gọi là cái tay hoàn toàn tá»± do tá»± tại, mà cÅ©ng còn kẹt nÆ¡i cái nắm này, vì cÅ©ng còn lấy cái nắm tay Ä‘ó làm chá»— để tá»± duyên. Không có duyên bên ngoài nhÆ°ng mà còn tá»± duyên vá»›i cái nắm tay, còn kẹt trong cái nắm, chứ chÆ°a phải tá»± do. Chá»— này càng tế nhị hÆ¡n nữa.              

SÆ° tiến thêm bÆ°á»›c nữa: “CÅ©ng chẳng có cái biết biết lặng, CÅ©ng chẳng có tá»± biết cái biết”. Đến Ä‘ây buông hết cả hai.

Không có cái biết biết lặng, rồi cÅ©ng chẳng có cái tá»± biết biết nữa, tức là buông cả cái biết lặng, rồi buông luôn cái gọi là tá»± biết.

Bởi vì hai cái Ä‘ó cÅ©ng còn mắc kẹt, cho nên đến Ä‘ây phải buông luôn cả hai, nhÆ° vậy thì thành cái gì?

“Chẳng thể là không có cái biết, Do vì tánh rõ ràng nhÆ° vậy”. NghÄ©a là buông hết cả hai cái biết lặng rồi cái tá»± biết, nhÆ°ng mà không phải là hoàn toàn không có biết gì, nên nói là “Chẳng thể là không có cái biết”. Đến Ä‘ó cÅ©ng không phải thành nhÆ° vô tri không có biết gì hết. Bởi vì tánh nó vốn sẵn rõ nhÆ° vậy rồi, không có ai có thể làm cho nó thêm hoặc bá»›t. Nếu còn thêm bá»›t là thuá»™c về cái duyên ngoài, nên đến chá»— rốt ráo này dù cho buông hết Ä‘i, thì nó cÅ©ng vẫn tỏ rõ, không phải là hoàn toàn không biết gì. Đừng có sợ.

SÆ° nói thêm: “Chẳng đồng nhÆ° vá»›i cây Ä‘á kia, NhÆ° cái tay chẳng cầm lấy vật. CÅ©ng chẳng tá»± nắm lại thành nắm, CÅ©ng chẳng thể nói không có tay”.

Tức là buông hết nhÆ° vậy Ä‘ó. Đến Ä‘ây, cÅ©ng không phải đồng vá»›i cây Ä‘á không biết gì. CÅ©ng giống nhÆ° cái tay, không cầm vật gì mà cÅ©ng không nắm lại, nhÆ°ng cái tay vẫn là cái tay, Ä‘âu phải không cầm gì là mất luôn tay. Vì nó không kẹt gì hết nên nó muốn cầm cái gì nó cầm, muốn làm gì thì nó làm tá»± do tá»± tại.

Còn nhÆ° nó cầm cây nhÆ° ý thì nó kẹt cây nhÆ° ý, không thể cầm cái khác; hoặc nó nắm lại thành nắm tay, thì nó không thể cầm vật khác. Đây thì nó không có cầm, cÅ©ng không nắm lại, cho nên nó tá»± do.

Cái biết này cÅ©ng vậy. Nó buông hết cái biết lặng theo duyên, rồi cÅ©ng buông cả cái biết tá»± biết, thì trở về cái biết nó sẵn nhÆ° vậy, vốn là rõ ràng thường biết, nên nó biết khắp tất cả, không có gì mà không biết. Đó, má»›i gọi là cái biết chân thật, cái biết Ä‘ó không mắc kẹt gì hết. Còn cái biết kia có mắc kẹt, cho nên nó còn bị giá»›i hạn, còn bị hạn cuá»™c.

Chúng ta không sợ buông hết rồi thành không còn biết gì nữa. Bởi cái thể biết làm sao mà buông nó? Buông là buông cái hÆ° dối, cái theo duyên, tức là cái biết kẹt nÆ¡i duyên, thì cái Ä‘ó nó có thêm có bá»›t. Còn cái thể biết thì nó không có thêm bá»›t cho nên cÅ©ng không thể buông được, và Ä‘ó má»›i là chá»— chân thật.

SÆ° nói thêm: “Do vì cái tay nguyên sẵn vậy, Chẳng phải là đồng vá»›i sừng thỏ”. Tức là cái tay nó vẫn là cái tay thôi, nó sẵn nhÆ° vậy rồi, chứ Ä‘âu phải nhÆ° sừng thỏ, là vật có tên mà không có thật, ngầm chỉ “cái này” vẫn hằng hữu, nên buông hết cÅ©ng không mất mát gì.

Thiền sÆ° Huyền Giác nói đến chá»— tu hành vi tế, dù thấy tâm lặng vẫn thuá»™c về cái duyên, chứ chÆ°a phải là thật. Còn có chá»— để tá»± biết, tưởng là đạt đạo, nhÆ°ng  cÅ©ng chÆ°a phải. Cần buông sạch tất cả đến không còn gì để buông, thì còn lại cái gì liền tá»± rõ.

Chúng ta cần phải sáng tỏ để không lầm, bởi vì biết lặng thì cái lặng Ä‘ó thành ra cái duyên để cho mình biết, tức là đối tượng để biết, thì cái lặng Ä‘ó nó đối vá»›i cái Ä‘á»™ng cÅ©ng thuá»™c về trần.

Nếu Ä‘á»™ng thì thuá»™c về sinh trần, còn lặng thì thuá»™c về diệt trần, cÅ©ng chÆ°a khỏi sinh diệt.

Ở Ä‘ây buông hết không còn chá»— nào để buông, tức không chá»— nào để bám, thì còn lại là cái biết sờ sờ, nó nguyên vẹn từ thuở nào, cái này má»›i là cái biết không có gì phá hoại được, thì Ä‘ó má»›i là cái biết chân thật.

Chúng ta có học kỹ má»›i thấy được chá»— vi tế của việc tu, đến khi ứng dụng công phu không bị mắc kẹt, không lầm, cÅ©ng không tá»± mãn, tưởng Ä‘âu mình đạt đạo rồi, nhÆ°ng vẫn còn có chút kẹt trong Ä‘ó mà không hay.

 

Kinh - Luật - Luận

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872156" 
				and advertisment.end_time>"1526872156"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872156" 
				and advertisment.end_time>"1526872156"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03381
  • Đang online: 15