Chứng đạo ca giảng luận (Phần 9)

25/06/2017 | Lượt xem: 550

TT.Thích Thông PhÆ°Æ¡ng dịch và giảng

CHÁNH VÄ‚N:

46- Tác tại tâm, Æ°Æ¡ng tại thân,

      Bất tu oan tố cánh vÆ°u nhân.

      Dục đắc bất chiêu vô gián nghiệp,

      Mạc báng NhÆ° Lai chánh pháp luân.

46- Làm lại tâm, Æ°Æ¡ng ở thân,

      Thôi chá»› trách người vá»›i kêu oan.

      Muốn được khỏi mang vô gián nghiệp,

      Thì chá»› chê bai chánh pháp luân.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói là làm thì tại tâm nhÆ°ng mà họa Æ°Æ¡ng thì ở thân. Do Ä‘ó chá»› có trách người, cÅ©ng đừng kêu oan vá»›i ai, vì chính mình làm thì mình phải chịu. Đó là nhân quả rõ ràng, chứ không phải ai Ä‘em đến cho mình.

TrÆ°á»›c do tâm mê lầm tạo tác nên quả báo đến vá»›i thân, hoặc phải thọ sinh vào trong các cõi địa ngục, ngạ quá»·, súc sinh để chịu khổ.

Đoạn này SÆ° nhắc má»—i người phải hiểu sâu nhân quả, tránh tạo tác nhân xấu. Muốn khỏi mang nghiệp ở địa ngục Vô gián thì chá»› chê bai chánh pháp của NhÆ° Lai, vì tạo tá»™i này không ai cứu được. Tạo tá»™i đọa vào địa ngục Vô gián là tá»™i rất nặng, chịu khổ không gián Ä‘oạn.

Trong kinh Địa Tạng giải thích về tá»™i ở địa ngục Vô gián, có năm nghÄ©a: Thứ nhất chịu tá»™i ngày Ä‘êm hết kiếp số này đến kiếp số khác không ngừng nghỉ. Thứ hai là thân hình đầy khắp không có khoảng trống, má»™t người cÅ©ng đầy mà nhiều người cÅ©ng đầy cho nên gọi là vô gián. Thứ ba là luôn bị những hình phạt không có xen hở, nhÆ° là chÄ©a ba, gậy gá»™c, chim rắn, hay lang sói, dây sắt, hoặc là Ä‘ói thì ăn sắt nóng, khát thì uống nÆ°á»›c đồng sôi, chịu hình phạt khổ sở nối nhau không có kẻ hở. Thứ tÆ° bất luận là trai hay là gái, mọi sắc dân, chủng loại hoặc trời, rồng, quá»· thần khi mà tạo tá»™i thành nghiệp thảy đều chịu khổ. Thứ năm là từ khi má»›i vào địa ngục dù chỉ má»™t ngày má»™t Ä‘êm cho đến trăm nghìn kiếp phải chịu muôn lần chết Ä‘i rồi muôn lần sống lại. Có khi thân bị lá»­a đốt chết Ä‘i, rồi gió thổi sống lại chịu tá»™i nữa. Muốn tạm dừng trong má»™t niệm cÅ©ng không được, trừ khi nghiệp hết thì má»›i được thọ sinh. Đó là do chê bai chánh pháp của NhÆ° Lai nên chiêu cảm tá»™i rất nặng.

SÆ° nhắc má»—i người phải khéo mở mắt trí tuệ để thấy rõ lẽ thật xÆ°a nay, đừng lầm theo con đường vô minh, chấp ngã để rồi tạo sâu nghiệp mê lầm phải chịu khổ lâu dài, tá»± mình chôn vùi lấy mình chứ không phải ai làm cho mình. Đó là lẽ thật. Không phải SÆ° nói để hù dọa.

CHÁNH VÄ‚N:

 47- Chiên Ä‘àn lâm vô tạp thụ,

      Uất mật sâm trầm sÆ° tá»­ trú.

      Cảnh tịnh lâm nhàn Ä‘á»™c tá»± du,

      Tẩu thú phi cầm giai viá»…n khứ.

***

47- Rừng chiên Ä‘àn, không cây tạp,

      SÆ° tá»­ trú sâu đầy rậm rạp.

      Cảnh vắng rừng yên tá»± dạo chÆ¡i,

      Thú chạy chim bay xa mất hút.

GIẢNG:

Chiên Ä‘àn là má»™t loại gá»— thÆ¡m danh tiếng bên Ấn Độ. Rừng chiên Ä‘àn thì không có cây tạp mọc xen vào, chá»— sÆ° tá»­ trú là chá»— sâu kín trong rừng chiên Ä‘àn rậm rạp.

TÆ° liệu ghi là xÆ°a kia nÆ°á»›c Vu Điền có rừng NgÆ°u đầu Chiên Ä‘àn. Thời gian Phật du hóa trên cõi trời Đao-lợi để thuyết pháp cho mẹ là Hoàng hậu Ma-da, má»—i người đều rất nhá»› Phật. Vua nÆ°á»›c ấy dùng gá»— này tạc tượng Phật, để má»—i người chiêm ngưỡng cho bá»›t nhá»› trong thời gian vắng Phật. Đó là bức tượng nổi tiếng.

Khi ngài Huyền Trang qua Ấn Độ, Ngài có đến lá»… tượng Phật gá»— này. Sau này, Ngài phỏng theo tượng Ä‘ó, tạc má»™t tượng gá»— khác Ä‘em về Trung Quốc.

Ở Ä‘ây, SÆ° nói rừng chiên Ä‘àn không có cây tạp mọc xen vào, Ä‘ó má»›i là chá»— trú của sÆ° tá»­. NÆ¡i Ä‘ó vắng bặt dấu chân người. Để dụ cho cảnh giá»›i chÆ¡n thật, là chá»— trụ của các bậc Bồ-tát thượng thừa, những tâm niệm suy nghÄ© phân biệt không có đến được chá»— này.

Rồi “Cảnh vắng rừng yên tá»± dạo chÆ¡i, Thú chạy chim bay xa mất hút”. Cảnh vắng tức là cảnh thanh nhàn, tá»± do dạo chÆ¡i má»™t mình, những loài thú chạy xa, chim bay cao mất hút luôn. Tức là tả cảnh sÆ° tá»­ má»™t mình Ä‘i dạo chÆ¡i ở trong cảnh yên vắng của núi rừng, chim thú đều cao bay xa chạy mất dấu.

Thiền sÆ° Huyền Giác tả cảnh vắng rừng yên tức là bặt hết muôn duyên, an nhàn vô sá»±. Tá»± dạo chÆ¡i tức là tâm tá»± tại không vÆ°á»›ng mắc. Đó, má»›i là chá»— sống chân thật của Bồ-tát thượng thừa, hay Bồ-tát viên đốn. Thú chạy chim bay xa mất hút hết, tức là không có chá»— để tâm khác sinh khởi.

Đây là chá»— của “người không cùng muôn pháp làm bạn”, tức là bặt hết các duyên. Đến chá»— này thì người ngoài không thể biết được. Dùng tâm tưởng không thể tưởng tá»›i, mà tâm tưởng là thuá»™c về chim thú rồi, nên nó bay mất dấu hết. Cho nên, chá»— này phải là trá»±c tiếp thể nghiệm trong Ä‘ó.

Học đến Ä‘ây, tá»± soi trở lại má»›i thấy chúng ta còn nhiều lầm lẫn. Ai dám tá»± mãn là Ä‘ã học xong Chứng Đạo Ca? Nếu học rồi thá»­ kiểm lại chá»— thá»±c dụng Ä‘ã làm được nhÆ° lời SÆ° dạy chÆ°a?

NhÆ° kiểm lại kỹ ai dám bảo Ä‘ã được tá»± tại dạo chÆ¡i, thú chạy chim bay xa mất hút? Đã trú ở rừng chiên Ä‘àn không cây tạp được chÆ°a? Hay là mình Ä‘ang trú trong cỏ rác, đầy rắn rết Ä‘á»™c hại. Phải luôn nhắc, phải khéo tá»± soi lại mình, phản quan tá»± ká»·, khéo thấy rõ những cái yếu những cái sÆ¡ sót của mình để nhẹ bá»›t cái ngã kiến, có cÆ¡ há»™i vÆ°Æ¡n lên. Đừng để tâm tá»± mãn che lấp trí tuệ sáng suốt. Nếu xét kỹ chá»— này má»›i thấy rằng, chúng ta còn phải học nhiều nữa, học lâu dài chứ không gọi là Ä‘ã học xong.

CHÁNH VÄ‚N:

48- SÆ° tá»­ nhi chúng tuỳ hậu,

      Tam tuế tiện năng đại hao hống,

      Nhược thị dã can trục Pháp VÆ°Æ¡ng,

      Bách niên yêu quái hÆ° khai khẩu

*** 

48- SÆ° tá»­ con chúng theo sau,

      Ba tuổi rống lên khỏe biết bao

      Dã can dù bám sát Pháp VÆ°Æ¡ng

      Trăm năm quái gở mở miệng khào

GIẢNG:

Ở Ä‘ây, SÆ° nói rằng sÆ° tá»­ con theo sau sÆ° tá»­ mẹ. Khi má»›i ba tuổi, chúng Ä‘ã biết rống lên tiếng sÆ° tá»­. Bậc Bồ-tát thượng thừa nhÆ° sÆ° tá»­ con, vốn kế thừa dòng giống của NhÆ° Lai, má»›i phát tâm là liền vào đất Phật cho nên khi nói ra là lời siêu xuất, đầy tá»± tin, vững chắc, không sợ hãi. Đúng thật là dòng giống sÆ° tá»­, không phải là bắt chÆ°á»›c.

Ví nhÆ° ngài Thủ SÆ¡ dÆ°á»›i há»™i của ngài Vân Môn, ngay má»™t câu nói của ngài Vân Môn, ngài liền đại ngá»™. Ngay khi ngá»™, ngài Thủ SÆ¡ liền thốt ra: “Về sau nhằm ngay chá»— không có khói người, chẳng chứa má»™t hạt gạo, chẳng trồng má»™t cọng rau, tiếp Ä‘ãi mười phÆ°Æ¡ng chúng tăng qua lại trọn vì họ mà nhổ Ä‘inh tháo chốt, gỡ bỏ cái khăn thịt mỡ, cởi cái áo xÆ°Æ¡ng thúi, dạy họ thênh thang phóng khoáng, làm nạp tăng vô sá»±. Đâu chẳng thích Æ°!”. Tức là không phải Ä‘em cho cái này cho cái kia khiến cho người mắc kẹt trong chữ nghÄ©a, trong thứ lá»›p, trong văn tá»±. Đó gọi là sÆ° tá»­ con ba tuổi là Ä‘ã biết rống lên tiếng sÆ° tá»­ rồi, tức là má»›i vừa tỏ ngá»™ là Ä‘ã nói lên lời pháp khí.

Đến câu “Dã can dù bám sát Pháp VÆ°Æ¡ng, Trăm năm quái gở mở miệng khào”.

Dã can dù bám sát theo Pháp VÆ°Æ¡ng, tức là Phật, nhÆ°ng dù trải qua cả trăm năm thì cÅ©ng chỉ mở miệng khào, cÅ©ng chỉ kêu lên tiếng dã can thôi. Nếu có bắt chÆ°á»›c thì cÅ©ng chỉ kêu lên tiếng dã can, không thể kêu lên tiếng sÆ° tá»­ được. ChÆ°a thật ngá»™ thì dẫu có bắt chÆ°á»›c nói lời của thiền sÆ°, nói nhÆ° Tổ nhÆ°ng mà rốt cuá»™c thì chẳng phải thứ thiệt. Nói thì nghe giống giống, nhÆ°ng phải thì chẳng phải. Cho nên nếu kiểm xét lại thì cÅ©ng bị lá»™ ra cái không thật. Vì vậy, Ä‘ây không phải là chá»— bắt chÆ°á»›c được. Người có căn tánh thượng thừa, Ä‘ã tỏ ngá»™ thì nói ra tá»± khế hợp, không phải gắng gượng gì. Chá»— này là nói ra lẽ thật giả, không thể lẫn lá»™n được. Nếu là sÆ° tá»­ con, dòng giống chính thức của sÆ° tá»­ thì chỉ vừa ba tuổi là Ä‘ã rống lên tiếng của sÆ° tá»­, chứ không phải gắng gượng gì. Nếu là dã can thì dù cho có theo sát đấng Pháp VÆ°Æ¡ng cả trăm năm, nhÆ°ng mở miệng ra thì cÅ©ng chỉ là tiếng dã can thôi. Đây cảnh tỉnh cho người phải thá»±c sống, chá»› bắt chÆ°á»›c nói lời rá»—ng suông.

CHÁNH VÄ‚N:

49- Viên đốn giáo vật nhân tình,

      Hữu nghi bất quyết trá»±c tu tranh.

      Bất thị sÆ¡n tăng sính nhân ngã,

      Tu hành khủng lạc Ä‘oạn thường khanh!

***

49- Giáo viên đốn, vượt nhân tình,

      Có nghi chẳng quyết má»›i cần tranh.

      Nào phải sÆ¡n tăng thích nhân ngã,

      Đoạn thường e rá»›t kiếp tu hành.

GIẢNG:

Ở Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác giải thích rõ giáo pháp viên đốn này vượt khỏi nhân tình, nó không thiên lệch theo tình cảm, nên không cho dùng tâm sinh diệt suy tÆ°. NghÄ©a là nếu mà ngá»™ thì ngá»™ liền, không chần chừ không do dá»±, không cho nghÄ© ngợi.

Trong Ä‘ó không có tranh cãi, hÆ¡n thua, nhÆ°ng vì chÆ°a sáng tỏ vẫn còn nghi nên má»›i có tranh luận để làm sáng tỏ, để giải quyết Ä‘iều nghi.

Đây là chá»— má»—i người phải khéo hiểu. Thiền sÆ° Huyền Giác dạy không được vì nhân tình mà bỏ qua cái nghi để cho nó lờ mờ. Ví dụ nhÆ° người Ä‘ó là chá»— quen thân có ân nghÄ©a vá»›i chúng ta, lời người Ä‘ó nói chÆ°a tỏ ngá»™, cÅ©ng chÆ°a có chá»— khế hợp nhÆ°ng vị tình cho qua không gạn hỏi. Đây, không phải vậy.

Thiền sÆ° HÆ°ng Hóa - Tồn TÆ°Æ¡ng nối pháp thiền sÆ° Lâm Tế đến trong há»™i của ngài Đại Giác làm Viện chủ. Má»™t hôm Đại Giác gọi HÆ°ng Hóa đến bảo:

- Viện chủ, Ta nghe ông nói là nhắm phÆ°Æ¡ng Nam Ä‘i hành khÆ°á»›c, má»™t phen gặp được đầu gậy mà chẳng tìm ra má»™t người há»™i Phật pháp, ông y cứ vào đạo lý gì mà nói nhÆ° thế?

Tồn TÆ°Æ¡ng liền hét.

Đại Giác liền Ä‘ánh.

Tồn TÆ°Æ¡ng lại hét thêm tiếng nữa.

Đại Giác cÅ©ng lại Ä‘ánh thêm cái nữa.

Hôm sau, Tồn TÆ°Æ¡ng Ä‘i ngang qua pháp đường, Đại Giác thấy liền gọi:

- Viện chủ, ta vẫn còn nghi hai tiếng hét của ông hôm qua.

Tồn TÆ°Æ¡ng lại hét.

Đại Giác lại Ä‘ánh.

Tồn TÆ°Æ¡ng lại hét.

Đại Giác cÅ©ng Ä‘ánh.

Cuối cùng, Tồn TÆ°Æ¡ng thÆ°a:

- Tôi ở chá»— sÆ° huynh Tam Thánh, học được câu chủ khách, nay Ä‘ã bị sÆ° huynh bẻ gãy hết rồi. Thôi xin cho tôi câu an lạc.

Ngài Đại Giác bảo:

- Cái gã mù! đến trong ấy Ä‘ã chịu thua, hãy cởi áo nạp ra Ä‘ánh cho má»™t trận.

Ngay câu nói Ä‘ó, Tồn TÆ°Æ¡ng hiểu được đạo lý của ngài Lâm Tế ngá»™ ở chá»— thiền sÆ° Hoàng Bá.

Đây, chính là làm sáng tỏ chá»— chÆ°a sáng, chứ không phải là chá»— hÆ¡n thua. Người ngoài nhìn vào tưởng Ä‘âu các vị hÆ¡n thua vá»›i nhau.

 Rồi đến câu “Chẳng phải sÆ¡n Tăng thích nhân ngã, Ä‘oạn- thường e rá»›t kiếp tu hành”. SÆ° nói không phải ham thích Ä‘ua tranh nhân ngã, mà sợ rằng trong kiếp tu hành nếu không khéo làm sáng tỏ nghi ngờ thì e rÆ¡i vào kiến chấp Ä‘oạn- thường, bị nó chôn vùi, khuất lấp đời tu.

Người tu không khéo dá»… mắc kẹt trong kiến chấp Ä‘oạn- thường. Kiến chấp này là căn bản sinh ra sáu mÆ°Æ¡i hai kiến chấp khác của ngoại đạo. Từ kiến chấp Ä‘ó rồi phân chia, vi tế thêm. Nói Ä‘oạn thường cÅ©ng không ngoài có không. Thường là có. Đoạn tức là không. CÅ©ng thuá»™c về cái chấp có không, đối Ä‘ãi.

Thí dụ nhÆ° người chấp rằng có cái linh hồn không chết. Không chết tức là còn hoài còn mãi thì Ä‘ó là chấp có, gọi là thường kiến. Còn người chấp sau khi chết rồi là hết, không nhân không quả.  Nên khi Ä‘ang sống Ä‘ây mặc tình thụ hưởng, vì chết rồi là hết, Ä‘ó là chấp Ä‘oạn, thuá»™c về chấp không.

Từ hai kiến chấp gốc Ä‘ó rồi phát sinh nhiều kiến chấp khác che lấp con đường giải thoát. Cho nên, nhà thiền chặt đứt cái tình có không, không cho nói có, không cho nói không, cÅ©ng không có được mất Ä‘oạn thường.

NhÆ° thiền sÆ° Huyền Sa SÆ° Bị có lần dạy chúng: “Người đời cách xa lâu đời, cho nên trái vá»›i thể thường, quên tâm nhận vật, ngược vá»›i chân tông, chấp có kẹt không, chẳng gặp thầy lành bạn tốt, chỉ tá»± nhận hiểu riêng mình. Dù họ có bàn luận, lẫn lá»™n trong cái ý so tính. Cho đến, tìm đến chá»— lý tá»™t vẫn không phân biệt tà chánh. Huống là bình sinh chÆ°a từng mò bắt”.

Thiền sÆ°  Huyền Sa SÆ° Bị nói : “Người đời do cách xa lâu đời, nên sống trái vá»›i lẽ chân thường, quên tâm nhận vật, chấp có chấp không theo hiểu biết riêng tÆ°, thành ra bị tà chánh che mất lý thật”.

Bởi vậy ở Ä‘ây thiền sÆ° Huyền Giác nói cần phải làm sáng tỏ chá»— Ä‘ó để không lầm lẫn, không rÆ¡i vào cái hố Ä‘oạn thường bị nó vùi lấp, không giải thoát được.

CHÁNH VÄ‚N:

50- Phi bất phi, thị bất thị,

      Sai chi hào ly thất thiên lý.

      Thị tắc Long nữ đốn thành Phật,

      Phi tắc Thiện Tinh sinh hãm trụy.

***

50- Quấy chẳng quấy, phải chẳng phải,

      Sai Ä‘ó mảy may ngàn dặm trái.

      Phải Ä‘ó Long Nữ thành Phật ngay,

      Quấy Ä‘ó Thiện Tinh đọa liền đấy.

GIẢNG:

“Quấy chẳng quấy, phải chẳng phải, Sai Ä‘ó mảy may ngàn dặm trái”. Đây là chá»— cần phải sáng suốt, tế nhị chỉ nhích má»™t chút, sai má»™t chút là xa ngàn dặm, rất nguy hiểm, không phải là trò Ä‘ùa, không được hồ đồ, kéo lại không kịp.

“Phải Ä‘ó Long Nữ thành Phật ngay, Quấy Ä‘ó Thiện Tinh đọa liền đấy”. NghÄ©a là nếu phải thì ngay Ä‘ó Long Nữ liền thành Phật, còn quấy thì liền Ä‘ó Thiện Tinh đọa địa ngục.

 Äây là dẫn chuyện Long Nữ thành Phật trong kinh Pháp Hoa. Long Nữ là con gái của vợ chồng Long VÆ°Æ¡ng Ta-kiệt-la, vừa tám tuổi được Bồ-tát Văn Thù giáo hóa. Long nữ  đến trÆ°á»›c Phật Thích-ca dâng hạt châu. Phật nhận. Ngay khi Ä‘ó Long nữ liền qua thế giá»›i Vô Cấu ở phÆ°Æ¡ng Nam, ngồi lên tòa hoa sen báu, thành Đẳng Chánh Giác, nên gọi là chóng thành Phật.

Còn Thiện Tinh rÆ¡i địa ngục là dẫn từ kinh Niết-bàn. Kinh ghi thời Phật có Tỳ-kheo Thiện Tinh, rất thông minh, thuá»™c cả mười hai bá»™ kinh, tu chứng tứ thiền lại tưởng là Ä‘ã chứng Thánh A-la-hán. NhÆ°ng do thân cận bạn ác, thời gian sau mất trạng thái tứ thiền. Từ Ä‘ó, Thiện Tinh sinh khởi tà kiến, hủy báng Phật pháp nói là không có Niết-bàn, không có La Hán. Ngay hiện đời liền bị đọa vào địa ngục. NhÆ° vậy, phải quấy chỉ cần nhích má»™t niệm là sai liền, là lên xuống cách xa không lường được.

Có vị Tăng hỏi ngài Triệu Châu: “Khi có sai mảy may thì thế nào?” Triệu Châu Ä‘áp: “Đất trời xa cách”, Tăng hỏi: “Còn khi má»™t mảy may không sai thì thế nào?”. Triệu Châu Ä‘áp: “Đất trời xa cách”.

Tăng hỏi khi sai má»™t mảy may thì thế nào? Đáp là xa cách nhÆ° đất vá»›i trời. Còn khi má»™t mảy may không sai thì thế nào? CÅ©ng Ä‘áp là xa cách nhÆ° đất vá»›i trời.

Để thấy rằng chúng ta phải cẩn thận ngay má»™t niệm, vừa khởi niệm là xa liền. Đây là chá»— phải tế nhị, phải nhanh mắt, phải thật sáng suốt má»›i thấu rõ chá»— này, má»›i vào được cá»­a Thiền tông.

CHÁNH VÄ‚N:

51- Ngô tảo niên lai tích học vấn,

      Diệc tằng thảo sá»› tầm kinh luận.

      Phân biệt danh tÆ°á»›ng bất tri hÆ°u,

      Nhập hải toán sa đồ tá»± khốn.

***

51- Ta Ä‘ã nhiều năm gom học vấn,

      CÅ©ng từng sá»› giải tìm kinh luận.

      Phân biệt danh tÆ°á»›ng mãi không thôi,

      Vào biển đếm cát ôi nhọc uổng! 

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác tá»± thuật lại kinh nghiệm bản thân. Đã từng trải qua nhiều năm gom góp tích lÅ©y học vấn, từng lầm lẫn lo vay mượn của người làm của mình để hiểu được nhiều, nhÆ°ng không biết Ä‘ó là cái học vay mượn. Đây cÅ©ng là chá»— hiện nay nhiều người mắc phải.

Bởi vì, việc học gom góp tức là Ä‘em cái bên ngoài vào, lấy của người làm của mình, rồi Ä‘em cái Ä‘ó ra phân tích… nhÆ°ng Ä‘âu ngờ Ä‘ó là cái học văn tá»±, chỉ là vay mượn thôi. Nên SÆ° nói phân biệt danh tÆ°á»›ng mãi không thôi, rốt cuá»™c nhìn lại giống nhÆ° là vào biển đếm cát, cuối cùng chỉ là nhọc công phu. Vì vào biển đếm cát thì có được gì?

Thiền sÆ° Huyền Giác Ä‘ã nói lên kinh nghiệm của SÆ° cÅ©ng từng trải qua các trường giảng kinh, theo học giáo nghÄ©a Thiên Thai, cÅ©ng nhiều năm phân tích chữ nghÄ©a, danh tÆ°á»›ng…, nhÆ°ng vẫn chÆ°a phải là rốt ráo. Sau tỏ ngá»™ được tâm địa, đến Lục Tổ ấn chứng, từ Ä‘ó thôi làm việc nhọc công nữa.

Dụ nhÆ° chúng ta học theo Duy Thức. Phân tích tâm này tâm nọ, tâm vÆ°Æ¡ng tâm sở… rồi cuối cùng không biết tâm sở, tâm vÆ°Æ¡ng là gì, ở Ä‘âu? Thành ra cái của người vẫn là của người, còn mình chÆ°a sáng được gì!

Hoặc phân tích Bát-nhã. Bát-nhã có ba: Văn tá»±, Quán chiếu, Thật tÆ°á»›ng Bát-nhã. Văn tá»± là sao? rồi Quán chiếu, Thật tÆ°á»›ng Bát-nhã là sao? Phân tích rất rõ nhÆ°ng cuối cùng cÅ©ng không biết, không thấy được Bát-nhã.

Đó cÅ©ng gọi là lấy của Phật, của Tổ rồi giải thích lại, nhÆ°ng chính của mình thì chÆ°a sống được, rốt cuá»™c cÅ©ng là vào biển đếm cát, là nhọc công.

Chính trong há»™i Lăng Nghiêm, Đức Phật cÅ©ng từng quở ngài A-nan: “Dù cho ông có trải qua nhiều kiếp huân tập, ghi nhá»› hết những lời dạy sâu xa vi diệu của ChÆ° Phật NhÆ° Lai, cÅ©ng chẳng bằng tu tập nghiệp vô lậu”.

NghÄ©a là dù trải qua nhiều kiếp huân tập, ghi nhá»› hết những lời dạy sâu xa của ChÆ° Phật, nhÆ°ng không bằng tu tập nghiệp vô lậu. Vì Ä‘ó chính là chá»— mình được giải thoát.

Đoạn này thiền sÆ° Huyền Giác tá»± thấy, tá»± trách mình cÅ©ng từng đếm của báu cho người, từng nhọc công vô ích. Tức SÆ° nhắc má»—i người chá»› rÆ¡i vào dấu vết nhÆ° thế.

CHÁNH VÄ‚N:

52- KhÆ°á»›c bị NhÆ° Lai khổ ha trách,

      Sổ tha trân bảo hữu hà ích?

      Tòng lai tắng đắng giác hÆ° hành,

      Đa niên uổng tác phong trần khách!

***

52- Lại bị NhÆ° Lai rất quở trách !

      Đếm báu cho người nào có ích?

      Từ lâu lận đận quả toi công,

      Uổng thá»±c bao năm phong trần khách !

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác tá»± than trách bản thân từ lâu làm việc đếm của báu cho người bị NhÆ° Lai quở trách. Đến khi kiểm lại thấy quả là uổng công, lận đận, cuối cùng cÅ©ng làm khách phong trần lang thang, không dính dáng đến việc của mình.

Qua Ä‘ây, SÆ° nhắc chúng ta học phải sáng và thấu được tâm để sống, không phải học để phân tích trên danh tÆ°á»›ng, hoặc gom góp học vấn rồi cho là hiểu nhiều. Đôi khi hiểu nhiều thành ngã mạn, càng sinh bệnh thêm, càng nguy hiểm. Đó là Ä‘iều mà chúng ta cần cảnh tỉnh. Thiền sÆ° Huyền Giác thấy rõ lá»—i Ä‘ó, nên khuyên má»—i người học rồi phải tá»± kiểm lại mình để sống cho Ä‘úng lẽ thật.

TrÆ°á»›c khi ngá»™ đạo, thiền sÆ° Lâm Tế cÅ©ng từng học kinh luận rất nhiều, nên Ngài cÅ©ng có kinh nghiệm này. Có lần Ngài dạy chúng: “Dù cho ông hiểu được trăm bản kinh luận, chẳng bằng má»™t ông Tăng vô sá»±. Ông hiểu được thì liền sinh khinh miệt người khác, thành A-tu-la hÆ¡n thua, nhân ngã vô minh thì tạo mãi nghiệp địa ngục”.

Ngài Lâm Tế nhấn mạnh. Dù cho ông có hiểu má»™t trăm bá»™ kinh luận Ä‘i nữa, cÅ©ng không bằng vị Thầy vô sá»±. Vì hiểu nhiều nên sinh tâm khinh người, ngã mạn, Ä‘ây là tâm A-tu-la đầy nhân ngã hÆ¡n thua, vô minh che mờ nên tạo mãi nghiệp địa ngục.

Ở Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác nhắc cho người biết theo hÆ°á»›ng Ä‘i chân thật, chá»› đạp theo dấu chân lầm lẫn của người Ä‘i trÆ°á»›c. NghÄ©a là phải học sống thật sá»±, vượt lên danh tÆ°á»›ng, nhận được lẽ thật, khai thác sức sống chân thật ngay chính mình. Đó là sống trở lại gốc và chính là trung thành theo ý của Phật dạy. Má»—i người cần phải trở lại quê nhà, chá»› làm khách phong trần lang thang nữa.

Chính thiền sÆ° Đức SÆ¡n cÅ©ng vậy. Ban đầu, SÆ° theo nghiệp học vấn. Là giảng sÆ° kinh Kim Cang nổi tiếng. Cuối cùng, SÆ° thấy cÅ©ng chÆ°a được. Sau khi tỉnh rồi, thông cảm vá»›i chá»— vÆ°á»›ng của mình, nên khi dạy chúng SÆ° nói lời rất mạnh: “Sở dÄ© lão Hồ má»­a ra bao nhiêu thứ phÆ°Æ¡ng tiện Ä‘àm dãi dạy các ông Vô Sá»± Ä‘i, chá»› có nhằm bên ngoài mà tìm”.

Lão Hồ tức chỉ cho Phật. SÆ° nói Phật nói ra bao nhiêu kinh luận cÅ©ng chỉ là má»­a ra Ä‘àm dãi phÆ°Æ¡ng tiện, rồi dùng Ä‘ó để dạy người vô sá»± Ä‘i, buông hết Ä‘i chứ không gì hết. Thiền sÆ° dạy người bá»›t Ä‘i những tình chấp để sống trở lại vá»›i cái thật của mình, chứ không phải là thêm vào, gom góp để dồn trong hông ngá»±c, rồi tá»± hào cho mình là thiền sÆ°, là hiểu biết; nhÆ°ng rốt cuá»™c chính mình chÆ°a có gì.

Thiền sÆ° luôn cảnh tỉnh người không cho chết trên chữ nghÄ©a, văn tá»±. Cho nên, Thiền tông nêu cao tông chỉ: “Giáo ngoại biệt truyền”. NghÄ©a là trở về cái gốc ban đầu của Phật, để đạt được ý thật.

 Ông Bàng Uẩn có bài kệ rất hay:

Ngoại cầu phi thị bảo

Vô niệm tá»± gia trân.

Tâm ngoại cầu Phật pháp

Tổng thị đảo hành nhân

Bát-nhã danh thượng giả

Khởi khả cánh y văn

Hữu tướng giai hư vọng,

Vô hình thật thị chân.

***

Cầu ngoài chẳng phải báu,

Vô niệm báu nhà mình.

Ngoài tâm cầu Phật pháp,

Thảy là kẻ ngược hành.

Tên Bát-nhã còn giả,

Sao lại được y văn.

Có tÆ°á»›ng đều hÆ° dối,

Không hình má»›i là chân.  

Ông Bàng Uẩn nói rằng ngoài tâm mà cầu Phật pháp thì không phải là của báu nhà mình, cÅ©ng là vay mượn. Còn Vô niệm tức là không cầu, không kẹt bên ngoài má»›i là của báu nhà mình. Tức là bỏ tâm mà Ä‘i cầu Phật pháp bên ngoài, thì Ä‘ó là kẻ Ä‘i ngược.

Ông nói tên Bát-nhã Ä‘ó cÅ©ng là giả, nó Ä‘âu có hiểu biết gì, Ä‘âu biết so sánh mà cứ bám vào Ä‘ó rồi phân tích, nhiều khi còn cãi vã, hÆ¡n thua trong Ä‘ó, thành mất Bát-nhã luôn. Cái gì có tÆ°á»›ng đều là hÆ° dối, là vô thường rồi cÅ©ng hÆ° hoại. Cái không hình tÆ°á»›ng má»›i là chân thật. Cần phải soi xét lại để khai thác lẽ thật mà sống, Ä‘ó má»›i là Phật pháp chân thật.

Đây thiền sÆ° Huyền Giác kể lại là SÆ° cÅ©ng từng lầm lẫn nhÆ° vậy. SÆ° nhắc má»—i người chá»› lầm theo dấu vết Ä‘ó nữa, mà phải sống vá»›i cái chân thật.

CHÁNH VÄ‚N:

53- Chủng tánh tà, thố tri giải,

      Bất đạt NhÆ° Lai viên đốn chế.

      Nhị thừa tinh tiến vật đạo tâm,

      Ngoại đạo thông minh vô trí tuệ.

***

53- Chủng tánh tà, tri giải bậy,

      Pháp viên đốn NhÆ° Lai chẳng thấy.

      Hai thừa tinh tiến chẳng đạo tâm,

      Ngoại đạo thông minh không tuệ trí.

GIẢNG:

Ở trên, thiền sÆ° Huyền Giác nói là mãi lo đếm của báu cho người, phân biệt theo danh tÆ°á»›ng nên bị NhÆ° Lai quở trách. Phải lận đận nhiều năm rồi cÅ©ng uổng công làm khách phong trần.

Đến Ä‘ây, SÆ° nói là chủng tánh tà, tri giải lầm lẫn, nên không thấy được pháp viên đốn của NhÆ° Lai. Chữ tà là nghiêng lệch, không chánh. NghÄ©a là huân tập theo cái nhân nghiêng lệch, do Ä‘ó bỏ mất bản tâm hÆ°á»›ng ra ngoài, trái vá»›i chánh đạo.

Rồi sao là tri giải bậy? Tức hiểu biết lầm lạc, nên xa mất gốc chân thật. Tri giải là hiểu biết nhÆ°ng mà hiểu biết lầm.

Thiền sÆ° Lâm Tế nói: “Người học không thấu hiểu chấp theo tên gọi, câu lời, bị tên phàm thánh làm ngại. Do Ä‘ó, ngăn che đường đạo không được rành rõ. NhÆ° mười hai phần giáo đều là lời nói biểu hiện bên ngoài, người học không lãnh há»™i, bèn nhằm trên danh cú biểu hiện sinh hiểu, đều là nÆ°Æ¡ng dá»±a, rÆ¡i tại nhân quả, chÆ°a khỏi sinh tá»­ trong ba cõi”.

NghÄ©a là người học không thấu rõ, rồi chấp theo câu lời… bị cái tên phàm thánh làm ngăn ngại. Do Ä‘ó, ngăn che con mắt đạo chẳng thấy được rành rõ. NhÆ° mười hai phần giáo là kinh Ä‘iển của Phật, đều là lời nói biểu hiện bên ngoài. Người học chẳng lãnh há»™i, nhằm trên những câu nói Ä‘ó rồi sinh hiểu, đều là rÆ¡i vào nhân quả, chÆ°a ra khỏi sinh tá»­ trong ba cõi.

Đây thiền sÆ° Huyền Giác nói: CÅ©ng có hiểu biết nhÆ°ng là cái hiểu biết sinh ra ngăn ngại, che con mắt đạo, không thấy được lẽ thật, gọi là tri giải lầm lẫn. Chính vì vậy, nên không thấy pháp viên đốn của NhÆ° Lai.

Pháp viên đốn NhÆ° Lai là gì? Tức chỉ thẳng tâm thể NhÆ° Lai  sẵn có ở ngay nÆ¡i má»—i người, nó không nằm trong chữ nghÄ©a, văn tá»±. Chính Ä‘ây là chá»— sống của ba đời ChÆ° Phật. Pháp này xÆ°a nay vốn tá»± sẵn đủ không phải do tạo tác má»›i thành, nên không thuá»™c sinh tá»­, cÅ©ng không thuá»™c tri giải.

SÆ° nhắc chúng ta khéo soi trở lại. Đây chính là của báu nhà mình. Nhận được của báu này để sống thì hết đời lang thang làm khách phong trần, cÅ©ng khỏi phải lận đận đếm của báu cho người khác.

 Rồi SÆ° nói thêm “Hai thừa tinh tiến chẳng đạo tâm, Ngoại đạo thông minh không tuệ trí”. Nhị thừa tức là hai thừa Thanh văn và Duyên giác. Tuy tinh tiến nhÆ°ng lại không có đạo tâm. Còn ngoại đạo có thông minh lại không có trí tuệ.

Sao tinh tiến mà lại không có đạo tâm, còn thông minh mà không có trí tuệ?

Chúng ta học Phật cần phải hiểu thật kỹ, không khéo tinh tiến mà không Ä‘úng vá»›i đạo. NghÄ©a là tinh tiến nhÆ°ng mà hÆ°á»›ng ra bên ngoài, tức là có tâm tạo tác, nên trái vá»›i đạo tâm chân thật.

Thiền sÆ° Đức SÆ¡n Tuyên Giám nói: “Ở trên núi má»™t mình ngày ăn má»™t bá»­a, ngồi mãi chẳng nằm sáu thời lá»… tụng vẫn còn hồ nghi sinh tá»­. Lão Hồ nói: Các hạnh vô thường là pháp sinh diệt”.

Đó là tinh tiến bên ngoài, nên vẫn còn hồ nghi sinh tá»­. Đức Phật dạy các hạnh là vô thường tức những cái có tạo tác đều thuá»™c vô thường, là pháp sinh diệt. Ngài Đức SÆ¡n nói những việc xem nhÆ° rất là tinh tiến nhÆ° ở trên núi má»™t mình, ngày ăn má»™t bá»­a, ngồi mãi chẳng nằm, ngày sáu thời lá»… lạy… nếu bám chấp vào Ä‘ó, không biết soi lại thì việc Ä‘ó cÅ©ng vẫn còn hồ nghi sinh tá»­, cÅ©ng thuá»™c về pháp vô thường.

Chúng ta cần phải mở sáng mắt tâm để thấy suốt tá»± tánh xÆ°a nay của chính mình, Ä‘ó là Ä‘iều quan trọng. Không phải chỉ dừng trên hình tÆ°á»›ng tạo tác. Thiền sÆ° Huyền Giác nhằm thúc đẩy cho người tiến lên, không theo công phu tạo tác bên ngoài rồi dừng trên Ä‘ó.

Sao nói ngoại đạo thông minh không trí tuệ? Đọc sá»­ chúng ta thấy ngoại đạo cÅ©ng có rất nhiều vị thông minh, tài biện luận đến bít lấp cả miệng người, rồi lập ra các thuyết… Vậy Ä‘âu phải các vị là người dốt. NhÆ°ng Ä‘ó chỉ là cái thông minh của trí sinh tá»­, là cái hiểu biết ở trong luân hồi, chÆ°a phải trí xuất thế, chÆ°a thấu rõ được nguồn tâm xÆ°a nay, nên chÆ°a được gọi là trí tuệ Bát-nhã. Vì Ä‘ó còn trong thức tình, cÅ©ng là trí sinh diệt.

Thế nên, đối vá»›i thiền sÆ°, thông minh chÆ°a phải là trí tuệ. Chúng ta không nên lầm lẫn rồi tá»± hào. Đây, SÆ° nhắc khéo để chúng ta không mắc kẹt, không có á»· lại vào trí thông minh. Má»™t trong tám nạn có “Thế trí biện thông” là thông minh theo thế gian, Ä‘ó cÅ©ng là nạn. Trí này làm chÆ°á»›ng ngại đạo nên đừng bám chấp.

Lục Tổ má»™t hôm hỏi thá»­ trong chúng: “Ta có má»™t vật không đầu, không Ä‘uôi, không tên, không họ, không sau lÆ°ng, không trÆ°á»›c mặt, má»—i người biết Ä‘ó là gì chăng?” Thần Há»™i lanh lợi Ä‘áp: “Đó là cá»™i nguồn của ChÆ° Phật, là Phật tánh của Thần Há»™i”. Lục Tổ bảo: “Đã nói vá»›i ông là không tên, không chữ mà ông còn gọi là cá»™i nguồn, là Phật tánh, nhÆ° vậy về sau cÅ©ng chỉ là hạng tông đồ tri giải”.

Tổ quở chá»— tri giải. Bởi vì Tổ Ä‘ã ngừa trÆ°á»›c, nói vật này không tên, không chữ mà ông còn lanh lợi nói là cá»™i nguồn, là Phật tánh, nên Ä‘ó cÅ©ng là mắc kẹt trên danh từ.

Ở Ä‘ây thiền sÆ° Huyền Giác cảnh tỉnh để chúng ta không kẹt trong Ä‘ó, mà phải tiến lên mở sáng mắt tâm, để thấy rõ lẽ thật; không kẹt trong cái thông minh theo trí thế gian, không kẹt trong cái tinh tấn thuá»™c về bên ngoài, thuá»™c về tạo tác hữu vi.

CHÁNH VÄ‚N:

54- Diệc ngu si, diệc tiểu ngãi,

      Không quyền chỉ thượng sinh thật giải.

      Chấp chỉ vi nguyệt uổng thi công,

      Căn cảnh pháp trung hÆ° niết quái.

***

54- Cũng ngu si, cũng nhỏ dại,

      Trên nắm tay không sinh thật giải.

      Chấp ngón là trăng uổng ra công,

      Trong pháp căn cảnh bắt bóng mãi.

GIẢNG:

Thiền sÆ° Huyền Giác nói tiếp: “CÅ©ng ngu si, cÅ©ng nhỏ dại, Trên nắm tay không sinh thật giải”. SÆ° nói chúng ta giống nhÆ° những đứa bé nhỏ dại không có thật trí. Đứa bé thấy nắm lá vàng cho là vàng thật, không phân rõ thật giả. CÅ©ng vậy, ngôn ngữ, danh tá»± chỉ là phÆ°Æ¡ng tiện Ä‘âu phải là thật mà chúng ta lại bám chắc. Đối vá»›i chá»— thật chứng của NhÆ° Lai, vốn vượt ngoài ngôn ngữ, không thuá»™c về có không, đại thừa, tiểu thừa, hoặc đốn tiệm…Phật dùng phÆ°Æ¡ng tiện giáo hóa dẫn dắt chúng sinh trở về cái thật, tạm lập ra đại thừa, tiểu thừa… Ä‘âu phải là thật. Vì má»—i người không rõ nên bám chấp cho là thật, rồi hài lòng trên cái hiểu chữ nghÄ©a, lại Ä‘em ra phân tích, chia chẻ càng lúc càng xa. Thế nên, làm chÆ°á»›ng ngại Bồ-đề, không thấy được tánh thật.

Có chuyện kể về thiền sÆ° Nhất HÆ°u nhÆ° sau: Trên núi Tá»· Duệ có tục đến mùa thì Ä‘em Đại Tạng Kinh ra phÆ¡i. Má»—i người truyền nhau và tin tưởng là má»—i khi phÆ¡i kinh nếu có ngọn gió thổi qua, ai Ä‘ón được gió ấy thì người Ä‘ó được phÆ°á»›c, mở sáng mắt tuệ. Nên ai nấy Ä‘ua nhau lên núi để Ä‘ón ngọn gió Ä‘ó.

Thiền sÆ° Nhất HÆ°u nghe, muốn cảnh tỉnh má»—i người, nên cùng theo Ä‘oàn người lên núi, song đến giữa đường thì SÆ° nằm phÆ¡i bụng ra nói:

- Tôi cÅ©ng phÆ¡i Tạng Kinh của tôi nữa.

Có người lên núi báo, liền có vị thầy xuống khuyên:

- Thôi hãy vào trong nghỉ, đừng làm chuyện mất oai nghi quá!

SÆ° nói:

- Các Ngài phÆ¡i Tạng Kinh thì tôi cÅ©ng phÆ¡i Tạng Kinh, nhÆ°ng Tạng Kinh của các Ngài có lúc phải bị cÅ© mục, bị mối ăn. Còn Tạng Kinh của tôi thì mối ăn không được, còn biết giảng kinh, thuyết pháp nữa, Ä‘ây má»›i là Tạng Kinh sống.

Thiền sÆ° Nhất HÆ°u muốn nhắc nhở Ä‘ánh thức má»—i người phải tỉnh, nhận ra chá»— chân thật, đừng chấp bên ngoài.

Ở Ä‘ây, thiền sÆ° Huyền Giác nói thêm “Chấp ngón là trăng uổng ra công, Trong pháp căn cảnh bắt bóng mãi”. NghÄ©a là chấp ngón tay cho là mặt trăng thì thật là uổng công; rồi trong pháp căn cảnh mà cứ lo bắt bóng mãi, nhÆ° vậy được cái gì? Kinh Ä‘iển Phật nói ra giống nhÆ° ngón tay để chỉ mặt trăng, người khéo thì nhÆ¡n ngón tay thấy mặt trăng, chứ không chấp ngón tay là mặt trăng, rồi bám chặt vào Ä‘ó. NhÆ° vậy, thật là tốn công vô ích. Bởi ngón tay thì làm sao là mặt trăng được? Ngón tay nó Ä‘âu biết chiếu sáng? CÅ©ng vậy, kinh Ä‘iển, chữ nghÄ©a nó cÅ©ng Ä‘âu biết soi sáng gì? Cái soi sáng nó ở Ä‘âu? Ở ngay nÆ¡i mình chứ Ä‘âu có ở trong chữ nghÄ©a, nhÆ°ng chúng ta lại cứ bám vào Ä‘ó cho là thật, rồi hài lòng trong Ä‘ó là lầm.

Thí dụ nhÆ° nói Chân tâm, Phật tánh…, hai từ Ä‘ó Ä‘âu có hiểu biết, Ä‘âu có giác ngá»™, có soi sáng gì Ä‘âu? Nhiều khi bám vào Ä‘ó lo phân tích Chân tâm, Phật tánh, NhÆ° Lai, Bồ-tát, A-la-hán, hoặc Niết-bàn là thế nào? Giải thích chia chẻ, nghÄ©a này rá»™ng, nghÄ©a kia hẹp, lý cạn sâu càng nhiều để tỏ ra thông minh, hiểu biết. Đó chỉ là tri giải, là vào biển đếm cát, gọi là phân biệt danh tÆ°á»›ng. Đôi khi lại còn vì nó tranh cãi thì lại càng xa thêm và không còn thấy Phật tánh Ä‘âu nữa. Đến khi được nghe lời nhắc nhở thì chúng ta cÅ©ng lờ qua, nhÆ° vậy là sao? Thế nên, thiền sÆ° Huyền Giác nói Ä‘ó cÅ©ng là lầm lẫn, cÅ©ng mê mờ, là nhỏ dại, chấp trên cái nắm tay không mà sinh thật hiểu.

Thiền sÆ° Thần Tán cảnh tỉnh thầy Bổn SÆ° cÅ©ng chá»— Ä‘ó. SÆ° theo thầy Bổn SÆ° tu nÆ¡i ngôi chùa vùng xa, do chÆ°a sáng nên từ giã Thầy Ä‘i học đạo. Đến Tổ Bá Trượng và được sáng tỏ bản tâm. Sau trở về chùa hầu Bổn SÆ° nhÆ° cÅ©. Má»™t hôm, Thầy Bổn SÆ° ngồi bên cá»­a sổ đọc kinh, SÆ° đứng hầu thấy có con ong cứ dùi trong khung cá»­a sổ che bằng giấy để tìm khoảng trống bay ra mà không được; trong khi cánh cá»­a trống thì nó không chịu bay ra. SÆ° thấy vậy nói bài kệ:

Không môn bất khẳng xuất,

Đầu song dã thái si.

Bách niên tán cổ chỉ,

Hà nhật xuất đầu thì.

***

Cửa trống chẳng chịu ra,

Quá ngu chui cá»­a sổ,

Trăm năm dùi giấy cÅ©,

Ngày nào ra khỏi Ä‘ây.

Thấy cảnh con ong nÆ¡i cá»­a trống không chịu ra, cứ lo bay vào cá»­a sổ bít mà chui hoài không ra. CÅ©ng vậy, ý nói Thầy Bổn SÆ° cho dù trăm năm có dùi đầu trong giấy cÅ©, cÅ©ng không tìm ra cái sáng, cái thật nÆ¡i mình, rất là uổng công.

Thiền sÆ° Bá Trượng nhắc: “Đọc kinh, xem giáo lý đều phải uyển chuyển để  soi lại chính mình. Tất cả ngôn ngữ, giáo lý, chỉ là tấm gÆ°Æ¡ng soi lại tánh giác chính mình hiện nay. Chỉ không bị tất cả cảnh có không làm lay chuyển, ấy là bậc Đạo sÆ° của ông. Rồi hay chiếu phá tất cả cảnh có không là huệ Kim Cang, tức có phần tá»± do Ä‘á»™c lập. Nếu chẳng nhận được nhÆ° vậy, dù là tụng làu mười hai bá»™ kinh Ä‘iển cÅ©ng chỉ thành tri giải”.

Ngài Bá Trượng dạy người khi đọc kinh hay xem giáo lý, đều phải uyển chuyển soi lại chính mình, Ä‘ó má»›i là khéo đọc kinh. Tất cả những ngôn ngữ giáo lý là tấm gÆ°Æ¡ng để soi lại tánh giác, lẽ thật không có trong chữ nghÄ©a. Sức sống chân thật ấy má»›i là bậc Đạo SÆ° của ông. Cái mà hay chiếu phá tất cả cảnh có không, cái Ä‘ó má»›i là trí tuệ Kim Cang.

Do không hiểu, không biết soi lại để chiếu phá, không dính kẹt vào cái có không, khéo mở trí tuệ Kim Cang của mình, mà lại cứ bám vào trong chữ nghÄ©a, cÅ©ng thuá»™c về bệnh tri giải, vẫn bị các pháp có không trói buá»™c chẳng được tá»± do. Đây là bệnh chấp ngón tay cho là mặt trăng, người học cần phải tỉnh lại. CÅ©ng đừng theo pháp căn cảnh mãi lo bắt bóng. Pháp căn cảnh tức là các pháp duyên ra ngoài. Trong là căn ngoài là cảnh, căn duyên ra cảnh, Ä‘uổi theo nghÄ©a lý suông, Ä‘úng là bắt bóng.

Có vị Pháp sÆ°  đến hỏi thiền sÆ° Huệ Hải:

- Định hỏi má»™t câu thầy có vui lòng Ä‘áp chăng?

Huệ Hải nói:

- Bóng trăng ở dÆ°á»›i đầm sâu mặc ý ông mò bắt.

SÆ° sẵn sàng Ä‘áp, nhÆ°ng Ä‘ó cÅ©ng chỉ là cái bóng trăng ở dÆ°á»›i nÆ°á»›c, còn ông muốn thấy được trăng thật thì phải soi lại, nếu cứ bám Ä‘uổi theo ngôn từ thì cÅ©ng là bắt bóng. Nên ở Ä‘ây thiền sÆ° Huyền Giác nói trong pháp căn cảnh mà cứ bắt bóng mãi thì rốt cuá»™c cÅ©ng không được gì.

CHÁNH VÄ‚N:

55- Bất kiến nhất pháp tức NhÆ° Lai,

      PhÆ°Æ¡ng đắc danh vi Quán Tá»± Tai.

      Liá»…u tức nghiệp chÆ°á»›ng bổn lai không,

      Vị liá»…u Æ°ng tu hoàn túc trái.

      CÆ¡ phùng ngọc thiện bất năng san,

      Bệnh ngá»™ y vÆ°Æ¡ng chẩm đắc sái.

***

55- Chẳng thấy má»™t pháp tức NhÆ° Lai,

      Đấy má»›i gọi là Quán Tá»± Tại.

      Tỏ tức nghiệp chÆ°á»›ng xÆ°a nay không,

      ChÆ°a tỏ nợ trÆ°á»›c phải đền lại.

      Đói gặp cÆ¡m vua chẳng chịu ăn,

      Bệnh gặp Y vÆ°Æ¡ng vẫn còn ngại.

GIẢNG:      

SÆ° nói “Không thấy má»™t pháp tức NhÆ° Lai, Đấy má»›i gọi là Quán Tá»± Tại”. Đây là nói đến chá»— tu, chá»— sống của chính mình. Là phải thấy suốt qua các pháp. Nếu người chỉ biết học phân tích theo chữ nghÄ©a, thì cÅ©ng không dá»… gì rõ được.

NhÆ° má»—i pháp Ä‘ang hiện tiền ở trÆ°á»›c mắt, rõ ràng nhÆ° cây cối, cái bàn, cái ghế, nhà cá»­a…, làm sao lại chẳng thấy được má»™t pháp? Việc này không phải dá»…, dùng tri giải thì không thể qua được, mà phải là chá»— có  công phu, có sức sống thá»±c.

NghÄ©a là thấy tất cả chứ không phải không thấy gì hết, má»—i pháp nó Ä‘ang hiện tiền làm sao không thấy, nhÆ°ng thấy tất cả mà lìa tất cả. Không sinh tâm trụ vào má»™t pháp nào, thấy suốt qua hết, tức thấy tất cả nhÆ°ng không có má»™t pháp thật.

Cái thấy vẫn nguyên vẹn là thấy, không trụ vào cái nào hết. NhÆ° vậy, cái thấy vẫn sáng ngời, không lẫn lá»™n thì không má»™t pháp nào che đậy được, ngay Ä‘ó tức là NhÆ° Lai hiện tiền.

Đoạn này nói đến tâm vô trụ. Chẳng thấy má»™t pháp tức là tâm không trụ vào Ä‘âu hết; mà tâm vô trụ thì không có mọc rá»…, là cắt đứt muôn duyên, không còn chá»— để duyên, Ä‘ó là trả về gốc chân thật xÆ°a nay, Ä‘ó tức là NhÆ° Lai.

Đây là chá»— để ứng dụng tu, hợp vá»›i tinh thần kinh Kim Cang. Kinh nói “Lìa tất cả tÆ°á»›ng tức gọi là ChÆ° Phật”. Lìa tất cả tÆ°á»›ng là không có bám, không dính tÆ°á»›ng nào hết, là chẳng thấy má»™t pháp, Ä‘ó gọi là ChÆ° Phật, là NhÆ° Lai.

Có vị Tăng hỏi thiền sÆ° Bổn Tịnh:

- Muôn pháp từ Ä‘âu sinh?

SÆ°  Ä‘áp:

- Từ Ä‘iên đảo sinh.

Tăng hỏi:

- Vậy khi không Ä‘iên đảo thì muôn pháp ở chá»— nào?

SÆ° Ä‘áp: “Ở”.

Tăng hỏi:

- Ở chá»— nào?

SÆ°  Ä‘áp:

- Điên đảo làm gì!.

Hỏi muôn pháp từ Ä‘âu sinh. Thiền sÆ° Bổn Tịnh nói rõ muôn pháp từ Ä‘iên đảo sinh. Mà từ Ä‘iên đảo sinh rõ ràng do vọng tưởng khởi nên không có má»™t pháp thật.

Lại hỏi là khi không Ä‘iên đảo thì muôn pháp ở chá»— nào? SÆ° chỉ nói “ở”. Vì không Ä‘iên đảo muôn pháp tá»± nhÆ° nhÆ°, không có chá»— để tâm sinh, và nhÆ° vậy tức là NhÆ° Lai rồi. Vậy còn hỏi ở chá»— nào? Tức là sinh Ä‘iên đảo nữa rồi. Cho nên, vừa hỏi ở chá»— nào, thì SÆ° Ä‘áp là “Ä‘iên đảo làm gì?” Tức là vừa thấy có chá»—, liền thành Ä‘iên đảo.

NhÆ°ng con mắt nào thấy được chá»— này? Đó là chá»— mà má»—i người học phải khám phá ra để sống. Đây, không phải là chá»— bắt chÆ°á»›c, hoặc bám theo chữ nghÄ©a. Giống nhÆ° trên nắm tay không sinh thật giải, hay chấp ngón tay là mặt trăng.

Ngài Tào SÆ¡n dạy:

- Có má»™t người nhằm ở trên đỉnh núi cao muôn trượng, gieo mình thẳng xuống thì Ä‘ó là người gì?”. Trong chúng không ai Ä‘áp được. Lúc Ä‘ó, thiền sÆ° Đạo Duyên ở trong chúng bÆ°á»›c ra thÆ°a:

- Chẳng còn.

 Tào SÆ¡n:

- Chẳng còn cái gì?

 Äáº¡o Duyên Ä‘áp:

- Má»›i đập chẳng nát.

Tào SÆ¡n chấp nhận.

Trên đỉnh núi cao muôn trượng gieo mình thẳng xuống tức là sao? Là buông hết tất cả, là sẵn sàng buông. Tức là trÆ°á»›c mắt không má»™t pháp, buông hết muôn duyên, buông sạch không còn chá»— bám.

Cuối cùng Ä‘ó má»›i là chá»— đập chẳng nát. Đến Ä‘ó má»›i là không ai làm gì được, vì Ä‘âu còn có cái gì để thấy mà đập.

Chúng ta vì còn thấy có pháp thật, tức là còn có chá»— để thấy; mà còn có chá»— thấy nên còn có chá»— để đập, thì cái Ä‘ó khi đập liền nát. Còn chá»— này là hết chá»— để thấy thì còn chá»— nào để đập nữa, nên đập hoài đập mãi mà cÅ©ng Ä‘âu có đập tá»›i được mà nát. Nếu người  thấu được nhÆ° vậy Ä‘ó thì thấy suốt qua tất cả pháp, và Ä‘ó má»›i là Quán Tá»± Tại, là thấy suốt tất cả má»™t cách tá»± tại.

Có vị Tăng hỏi thiền sÆ° Duy Giản: “Thế nào là cây kiếm thổi lông?”.

Duy Giản Ä‘áp: “Nhiều sao chẳng bằng trăng”.

Tăng hỏi: “Cái dụng Ä‘ó thế nào?”.

Đáp: “RÆ¡i”.

Tăng hỏi: “Sau khi rÆ¡i thì thế nào?”

Đáp: “Bồ-tát Quán Thế Âm”.

Kiếm thổi lông tức là cây kiếm sắc bén, sợi lông nhỏ thổi qua liền đứt. Đáp là nhiều ngôi sao chẳng bằng má»™t mặt trăng. Tâm phân biệt giống nhÆ° những ngôi sao, tuy sáng nhÆ°ng nhỏ nhỏ thôi. Nên nói nhiều sao chẳng bằng trăng, Ä‘ó là sạch hết mọi tâm phân biệt.

Sau khi rÆ¡i sạch hết, không còn chá»— bám nữa, tức không có má»™t pháp thật thì lúc Ä‘ó là Bồ-tát Quán Thế Âm hay Quán Tá»± Tại. Khi các Ngài Ä‘ã thấy được đến chá»— Ä‘ó rồi, thì chá»— thấy nhÆ° nhau, chá»— Ä‘áp cÅ©ng khế hợp.

Đến được chá»— này má»›i gọi là thấy nghe tá»± tại, không vÆ°á»›ng mắc thanh, sắc, hay sáu trần, tuy sống giữa thanh, trần nhÆ°ng không gì che ngại được.

Thiền sÆ° Hoàng Bá - Hy Vận nói: “Chỉ má»™t tâm này thôi trọn không có má»™t pháp bằng hạt bụi nhỏ có thể được, tức là tâm Phật”. Tổ Tổ truyền nhau đều từ má»™t tâm này, đồng má»™t chá»— thấy này.

Ngài nói thêm: “NhÆ° má»™t hạt bụi, đập làm má»™t trăm phần, chín mÆ°Æ¡i chín phần là không, má»™t phần có thì pháp đại thừa cÅ©ng không thể xuất hiện. Còn trăm phần đều không thì pháp đại thừa má»›i hay xuất hiện”. NghÄ©a là, Ä‘em má»™t hạt bụi đập làm trăm phần, thấy chín mÆ°Æ¡i chín phần là không, nhÆ°ng còn thấy má»™t phần là có thì cÅ©ng là chÆ°a thấu được pháp đại thừa, phải trăm phần trăm là không má»›i gọi là thấu suốt, Ä‘ó má»›i tá»± tại. NhÆ° thiền sÆ° Huyền Giác nói: “Chẳng thấy má»™t pháp tức NhÆ° Lai, Ä‘ó má»›i gọi là Quán Tá»± Tại”.

“Tỏ tức nghiệp chÆ°á»›ng xÆ°a nay không, ChÆ°a tỏ nợ trÆ°á»›c phải đền lại”. Chữ liá»…u ở Ä‘ây không chỉ là hiểu suông, mà là tỏ suốt, là thấu qua. Người tỏ suốt, sống được thật nghÄ©a thì nghiệp chÆ°á»›ng xÆ°a nay là không, còn chÆ°a tỏ thì nợ trÆ°á»›c phải đền lại. Chá»— này là chá»— phải hết sức cẩn thận, không được hồ đồ. Nói càn nói bÆ°á»›ng rất là nguy hiểm. Khi nào sống được trong Ä‘ó rồi, thì má»›i đạt rõ nghiệp chÆ°á»›ng xÆ°a nay là không.

Bởi vì nghiệp chÆ°á»›ng Ä‘âu đến được trong cái chân thật. Trong Ä‘ó chẳng thấy má»™t pháp thật thì chá»— nào mà chÆ°á»›ng? Mà nghiệp chÆ°á»›ng cÅ©ng là pháp tạo tác, là pháp vô thường, thì cÅ©ng không phải là pháp thật.

XÆ°a, khi vua Kế Tân đến xin cái đầu của Tổ SÆ° Tá»­, Tổ nói: “Năm uẩn còn không thì sá gì cái đầu”. Ngay Ä‘ó, vua chặt đầu Tổ.

Theo cái nhìn của người thường thấy giống nhÆ° Tổ có đền nợ. Tu đến giai Ä‘oạn Ä‘ó rồi mà cÅ©ng còn bị nạn. Song đối vá»›i Tổ thì tâm vẫn sáng ngời, cÅ©ng không có gì chÆ°á»›ng.

Chúng ta chÆ°a liá»…u ngá»™, nên còn thấy có mình thật có pháp thật, nên nghiệp chÆ°á»›ng cÅ©ng là thật. Do Ä‘ó thấy có đền nợ, có chÆ°á»›ng, có nạn. Cho nên chá»— này không thể học nói suông được.

Có ông Tăng Hạo Nguyệt, đến hỏi thiền sÆ° Trường Sa - Cảnh Sầm việc này, thiền sÆ° Cảnh Sầm giải qua bài kệ:

Giả hữu nguyên phi hữu,

Giả diệt diệc phi vô.

Niết-bàn thường trái nghÄ©a,

Nhất tánh cánh phi thù.

***

Giả có tức chẳng có,

Giả diệt cÅ©ng chẳng không.

NghÄ©a Niết-bàn đền nợ,

Má»™t tánh lại nào hai.

     Người đời thấy Tổ SÆ° Tá»­ chết nhÆ° vậy, cho là thật có chết, có đền nợ. Còn người liá»…u ngá»™ thấy thân không thật, cái ngã này không thật, rồi pháp cÅ©ng không thật thì có gì mà gọi là chÆ°á»›ng, có gì gọi là trả.

 Rõ thân này có là giả có tức chẳng phải có, nên diệt cÅ©ng là giả diệt, không thật có cái diệt thành không. Trong Ä‘ó không có gì là chết cả. NghÄ©a là bị chặt đầu nhÆ°ng trong Ä‘ó không có gì chết, chỉ có cái giả thân này tạm mất thôi. Cho nên thấy Niết-bàn hay là đền nợ cÅ©ng nhÆ° nhau.

Đối vá»›i Ngài, vá»›i các bậc Ä‘ã liá»…u ngá»™ thì thấy sinh diệt cÅ©ng chỉ là bỏ cái giả thân, Ä‘âu có chết được tánh thật kia. Hai câu Chứng Đạo Ca này là chỉ rõ con đường mê ngá»™, không lầm lẫn.

“Đói gặp cÆ¡m vua chẳng chịu ăn, Bệnh gặp Y vÆ°Æ¡ng vẫn còn ngại”. Đoạn này thiền sÆ° Huyền Giác Ä‘ã thÆ°Æ¡ng xót chỉ rõ lẽ thật, nhÆ°ng má»—i người còn chÆ°a chịu nhận để sống. Nên SÆ° nói là Ä‘ói mà gặp được cÆ¡m vua không chịu ăn, hoặc là bệnh gặp được vua thầy thuốc lại không chịu uống thuốc, thì Ä‘ành chịu.

Lẽ thật Ä‘ã chỉ ra rõ ràng ngay chính mình chứ không ở Ä‘âu xa, chỉ cần nhận ra và sống. Giống nhÆ° cÆ¡m vua dọn sẵn, thuốc hay Ä‘ã để ở trÆ°á»›c mắt mà không chịu ăn, không chịu uống để Ä‘ành chịu Ä‘ói, chịu mang bệnh, thì Ä‘ó là lá»—i tại ai, ai thấy được lá»—i này?

Ngài Dược SÆ¡n hỏi Sa Di Cao:

- Ta nghe Trường An rất ồn náo ngÆ°Æ¡i có biết chăng?

Sa Di Cao thÆ°a:

 - NÆ°á»›c con an ổn.

 Dược SÆ¡n hỏi:

 - Vậy chứ ngÆ°Æ¡i do xem kinh mà được hay do thÆ°a hỏi được?

Sa Di Cao thÆ°a:

- Chẳng do xem kinh cũng chẳng do thưa hỏi được.

Dược Sơn gạn lại:

- Có lắm người chẳng xem kinh cÅ©ng chẳng thÆ°a hỏi sao họ chẳng được?

Sa Di Cao thÆ°a:

- Chẳng nói là họ không được chỉ vì họ không chịu nhận thôi.

Giống nhÆ° ở Ä‘ây, dọn cÆ¡m vua sẵn, Ä‘Æ°a sẵn đến nÆ¡i mà mình không chịu nhận nữa thì thôi. Tức là “cái Ä‘ó” Ä‘ã sẵn nÆ¡i mình, chỉ là không chịu nhận, nên Ä‘ành chịu Ä‘ói, Ä‘ành chịu mê vậy.

Kinh - Luật - Luận

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872206" 
				and advertisment.end_time>"1526872206"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872206" 
				and advertisment.end_time>"1526872206"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03382
  • Đang online: 18