Đức Phật ra đời

01/05/2018 | Lượt xem: 1819

HÆ¡n má»™t tuần nay, trên mọi nẻo đường từ thành thị đến thôn quê, Ä‘âu Ä‘âu cÅ©ng chuẩn bị trang hoàng cờ Ä‘èn, thiết trí lá»… Ä‘ài trang nghiêm trọng thể cùng nhiều hoạt Ä‘á»™ng khác. Cho đến sáng  ngày Rằm tháng TÆ°, cùng má»™t khung giờ, từ tất cả các lá»… Ä‘ài, chÆ° vị Tăng Ni cùng toàn thể Phật tá»­ đồng làm Lá»… Phật Đản. Tất cả Ä‘ã cho mọi người trên thế giá»›i thấy được má»™t sá»± kiện đặc biệt trọng đại; ghi dấu, tôn quý sá»± ra đời của má»™t đấng giác ngá»™ xuất hiện trên cõi đời đầy Ä‘au khổ lầm than này.

I.    Äá»¨C PHẬT RA ĐỜI, Sá»° GIÁC NGỘ XUẤT HIỆN:

Lá»… Phật Đản là lá»… kính mừng ngày đức Phật ra đời. Cụ thể là hằng năm, vào ngày trăng tròn của tháng tÆ°, má»—i người con Phật đều làm lá»… ká»· niệm mừng ngày chào đời của thái tá»­ SÄ©-đạt-ta. Sau này lá»›n lên, thái tá»­ Ä‘ã xuất gia tu hành chứng đắc đạo quả, trở thành má»™t vị Phật hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Ai ai cÅ©ng có ngày sinh, nhÆ°ng tại sao ngày sinh của vị thái tá»­ này lại được nhân loại chú trọng và biến thành cả tuần lá»… há»™i trọng đại? Sá»± kiện này Ä‘ã hÆ¡n 2560 năm rồi, nhÆ°ng tại sao cho đến nay mọi người vẫn còn tôn vinh đến vậy? Bởi Ä‘ây không phải là việc sanh ra đời má»™t con người tầm thường, mà là sá»± xuất hiện của má»™t đấng giác ngá»™, Ä‘em ánh sáng giác ngá»™ soi sáng vào cõi mê lầm. NhÆ° ánh Ä‘uốc, nhÆ° vì sao, nhÆ° ánh trăng rằm sáng vằng vặc trong Ä‘êm, xóa tan mọi u tối, khổ Ä‘au cho nhân loại. Cái khổ của Ä‘ói cÆ¡m rách áo chÆ°a gọi là khổ. Cái khổ làm thân trâu ngá»±a kéo cày kéo xe chÆ°a phải là cái khổ lá»›n. Chính sá»± vô minh tăm tối, lầm đường lạc lối để phải chịu khổ mãi trong luân hồi sanh tá»­ không biết ngày ra má»›i là nổi khổ lá»›n nhất của tất cả chúng sanh. Đức Phật ra đời Ä‘ã chỉ cho chúng ta má»™t con đường xáng lạn, nẻo về giác ngá»™, chấm dứt hết mọi khổ Ä‘au. Cảm từ ân sâu đậm và lá»›n lao ấy của đức thế tôn, vì tôn trọng sá»± giác ngá»™ lá»›n lao nÆ¡i má»—i chúng ta Ä‘ã phần nào cảm nhận được cho nên mọi người trên thế giá»›i, ai nấy đều hÆ°á»›ng về ngày trọng đại này.

Đức Phật nào ra đời? Sá»± giác ngá»™ ấy là gì? Tổ Lâm Tế dạy: “Các ông nếu hay bặt được tâm luôn luôn chạy tìm, liền cùng Phật Tổ chẳng khác.” Hoặc là: “Quý vị má»™t niệm không sanh thì lên cây Bồ-đề (giác ngá»™), thần thông biến hóa trong ba cõi, được ý sanh thân, được thiền duyệt Pháp há»·, thân thể sáng suốt tá»± soi.” Tức là Tổ dạy, nếu chúng ta má»™t niệm không sanh, ngay Ä‘ó đức Phật nÆ¡i chính má»—i người ra đời.

Tất cả chúng ta bị khổ là do nghiệp chi phối. Nghiệp từ ba nÆ¡i là thân, miệng và ý tạo tác mà có ra. Trong ba chú ấy, ý là chủ đạo. Nếu ý không khởi thì miệng không nói, thân không làm, nghiệp từ Ä‘âu mà tồn tại? Cho nên, tịnh ngay ý thì vọng niệm không còn, các nghiệp đều được thanh tịnh, dứt trừ mê lầm, vô minh phiền não liền Ä‘ó dứt sạch, tâm tánh rá»™ng lá»›n thênh thang trùm khắp, trong ngần, sáng ngời không có gì sánh được, tánh Phật hiển hiện rõ ràng. Ngay Ä‘ó đức Phật nÆ¡i má»—i chúng ta ra đời. Má»›i biết, đức Phật thị hiện đản sanh không chỉ là dÆ°á»›i cá»™i Vô-Æ°u ở đất nÆ°á»›c Ấn Độ xÆ°a nữa, mà Phật ra đời còn là ngay nÆ¡i nguồn tâm của má»—i má»™t chúng ta. Đây không phải do Tổ Lâm Tế nói ra má»™t vấn đề tầm thường để chúng ta dá»… tin theo, chấp nhận; mà chính là ngài nêu lên má»™t sá»± thật, má»™t chân lý tuyệt đối, nhắc lại thâm ý của Phật muốn chỉ bày để chúng ta biết và thá»±c hành cho Ä‘úng và có kết quả tốt. Bởi lẽ đức Phật Thích Ca Mâu Ni vốn dÄ© là má»™t vị đầy đủ phÆ°á»›c đức và trí tuệ vÄ© đại. Ngài thị hiện vào đời không phải vì thích nhận lấy Ä‘iều gì nÆ¡i chúng sanh, không muốn chúng ta phục vụ hay lá»… lạy ngài để làm gì, mà chỉ vì má»™t Ä‘iều duy nhất là chỉ bày cho chúng sanh, nhận ra và sống cho bằng được vá»›i “trí tuệ thấy biết Phật” nÆ¡i chính má»—i người. Tức là đức thế tôn muốn chúng ta được giác ngá»™ để hết khổ, an vui nhÆ° ngài Ä‘ã đạt được. Bằng chứng là ngài Ä‘ã dạy: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.” Hoặc: “Ta là Phật Ä‘ã thành. Các ông là Phật sẽ thành.” Hay là: “Tất cả chúng sanh đều sẽ thành Phật.” Vì vậy, chúng ta khéo dụng tâm tu hành, lóng lặng tạp niệm, tánh Phật hiện tiền. Ngay Ä‘ó, đức Phật nÆ¡i chúng ta đản sanh, ra đời. Tu tập được nhÆ° vậy là thá»±c hành Ä‘úng lời Phật dạy, Ä‘úng vá»›i thâm ý mà ngài muốn chỉ cho tất cả chúng ta.

Đức Phật dạy có ba pháp cúng dường. Đó là lợi cúng dường, kính cúng dường và tu tập cúng dường. Trong mùa Phật đản, chúng ta chuẩn bị hÆ°Æ¡ng hoa, tịnh phẩm, cờ Ä‘èn trang nghiêm, Ä‘ó là dùng lợi dưỡng dâng lên đức Phật. Chúng ta cÅ©ng Ä‘ã cung kính làm lá»…, đảnh lá»… đức Thế tôn, Ä‘ó là kính cúng dường. Và nếu không hiểu pháp, không hiểu lời chÆ° Phật chÆ° Tổ để ứng dụng tu tập thì vẫn còn thiếu má»™t ý nghÄ©a quan trọng, Ä‘ó là tu tập cúng dường. Người xÆ°a nói: “Cung kính bất nhÆ° phụng mệnh.” NghÄ©a là, sá»± cung kính không gì bằng vâng lời và làm theo. NhÆ° gia Ä‘ình mình có cháu còn nhỏ. TrÆ°á»›c mặt mình thì bao giờ cÅ©ng lá»… phép ngoan ngoãn, nhÆ°ng khi ra đường thì cháu không chịu làm theo những gì ba mẹ, thầy cô giáo Ä‘ã chỉ bảo. Má»™t người con nhÆ° thế sẽ không làm cho phụ huynh yên tâm chút nào. Nếu trÆ°á»›c mặt mình cháu Ä‘ã vâng lời theo những gì chúng ta chỉ bảo nhÆ° thế nào thì khi ra xã há»™i, cháu cÅ©ng sống Ä‘úng nhÆ° vậy. Biết vâng lời nhÆ° thế thì bậc phụ huynh nào mà không yên tâm, không tá»± hào về con em của mình! Chúng ta còn trong mê lầm cho nên vẫn còn rất thÆ¡ dại trong mắt của má»™t bậc giác ngá»™ trọn vẹn nhÆ° Phật. Nếu biết làm theo lời Phật Tổ chỉ dạy, khéo tu tập cho thân tâm trở nên thanh tịnh, ngay Ä‘ó đức Phật của chính má»—i người ra đời. Từ Ä‘ây chúng ta bắt đầu lá»›n khôn, cÅ©ng chính là Ä‘iều Phật Tổ mong mỏi nÆ¡i má»—i chúng ta, chứ quý ngài không hề muốn mình cứ thÆ¡ dại và Ä‘i theo nÆ°Æ¡ng tá»±a quý ngài mãi.

II.    TỪ TRONG BÙN LẦY VƯƠN LÊN:

Khi vào đời, thái tá»­ Ä‘ã bị Vua cha Tịnh Phạn ép lập gia Ä‘ình, hạ sanh La-hầu-la… Tức là ngài cÅ©ng Ä‘ã có gia Ä‘ình rồi má»›i xuất gia, tu hành và thành đạo. Đã là thị hiện, tại sao ngài không ngồi thiền kiết-già, phóng hào quang từ hÆ° không bay xuống mà phải sanh ra đời và lập gia Ä‘ình nhÆ° mọi người rồi má»›i Ä‘i tầm đạo, khổ nhọc tu hành, sau Ä‘ó má»›i thành được đạo quả? Nếu ngài xuất hiện trong trường hợp thánh thiện thanh cao vi diệu nhÆ° thế thì bây giờ con người chúng ta không ai đủ niềm tin để tu hành được. Bởi mọi người nghÄ© rằng, ngài cao siêu nhÆ° vậy má»›i tu hành thành đạo được. Còn nhÆ° mình thì phàm phu quá làm sao tu hành thành được gì. Đặc biệt ngài vào đời bình thường, nhÆ° là vẫn lấm lem trong bùn ngÅ© dục của cuá»™c đời nhÆ° bao nhiêu con người khác. NhÆ°ng má»™t khi Ä‘ã quyết chí tu hành thì ngài dứt khoát, kiên quyết và tu hành thành được đạo quả. Cho chúng ta má»™t niềm tin rằng, không luận người ngu hay kẻ trí, người giàu kẻ nghèo, ai ai cÅ©ng có khả năng tu hành giác ngá»™ thành Phật. Đây là má»™t Ä‘iểm vô cùng đặc biệt, nhÆ° hoa sen mọc từ trong bùn, vÆ°Æ¡n lên khỏi bùn lầy, tỏa hÆ°Æ¡ng thÆ¡m ngát.

Đời Tống ở Trung Hoa có hai vị Thượng tọa Thâm và Thượng tọa Minh có duyên sá»± cùng sang Ä‘ò qua sông Hoài. Đang trên sông, thấy người bủa lÆ°á»›i Ä‘ang kéo, có con cá to nhảy khỏi lÆ°á»›i ra ngoài. Thượng tọa Thâm vá»— tay khen: “Hay thay! NhÆ° Thiền sÆ°.” Thượng tọa Minh không đồng ý bảo: “Phải ở ngoài lÆ°á»›i má»›i hay, đợi vào lÆ°á»›i rồi má»›i nhảy là muá»™n.” Thượng tọa Thâm nói: “Huynh Minh chÆ°a hiểu.” Đi hÆ¡n dặm đường, Thượng tọa Minh bá»—ng nhận ra chá»— sai, liền sám hối.

Không kể đến các bậc Thánh nhân thị hiện nÆ¡i đời, phát nguyện vào đời cứu Ä‘á»™ chúng sanh, các ngài không còn bị nghiệp chi phối. Còn lại tất cả chúng ta đều vì nghiệp thúc đẩy mà ra đời thì có ai là người sanh ra Ä‘ã ở ngoài lÆ°á»›i, không vÆ°á»›n vào lÆ°á»›i nghiệp? Cho nên, nếu nói “phải ở ngoài lÆ°á»›i má»›i hay” thì ai là người ở ngoài lÆ°á»›i? Nếu nói “phải ở ngoài lÆ°á»›i má»›i hay”, trong khi không ai trong chúng ta sanh ra Ä‘ã ở sẵn ngoài lÆ°á»›i nghiệp cả thì lời nói này sẽ vô nghÄ©a, không còn tính thá»±c tiá»…n nữa. HÆ¡n nữa, người Ä‘ã ở sẵn ngoài lÆ°á»›i rồi thì còn gì cần nhảy ra, là chuyện Ä‘ã hẳn nhiên rồi, có gì phải bàn nói thêm làm gì cho dÆ° thừa nữa? Tất cả mọi người đều Ä‘ang còn trong lÆ°á»›i nghiệp, nhÆ°ng nếu vị nào phát được chí xuất trần, nhảy tung ra được khỏi lÆ°á»›i thì má»›i là người có sức mạnh vÄ© đại, Ä‘áng tán thán khen ngợi nhÆ° má»™t vị Thiền sÆ°.

Từ sá»± kiện đức Phật vào đời bình thường nhÆ° bao nhiêu người khác rồi phát tâm xuất gia tu hành thành đạo, cho đến câu chuyện chỉ dạy đạo lý của chÆ° vị thiền sÆ°, các ngài luôn vì chúng sanh, muốn cho tất cả chúng ta phải khéo tu hành để không còn mê lầm, không còn bị mọi thứ trong đời chi phối để phải khổ Ä‘au má»™t cách oan uổng.

Có mấy chú bé thÆ°a vá»›i quý Thầy: “Lá»›n lên con cÅ©ng học nhÆ° thái tá»­ SÄ©-đạt-ta, cÅ©ng lập gia Ä‘ình rồi má»›i Ä‘i tu.” Có nhất thiết phải học hết mọi thứ đức Phật Ä‘ã thị hiện qua nhÆ° chú bé này không?

Ví dụ xÆ°a kia muốn làm ruá»™ng thì phải chuẩn bị gieo mạ từ mấy tháng trÆ°á»›c. Kế đến là chuẩn bị đất bằng cách cho nÆ°á»›c vào ruá»™ng để ngâm cho cỏ rạ mục Ä‘i. Sau Ä‘ó phải cài trâu vào cày, rồi bừa và trục nhiều lần. Cuối cùng má»›i nhổ mạ Ä‘em vào khom lÆ°ng để cấy từng tép má»™t. Hiện nay thời đại văn minh, khoa học kỹ thuật phát triển, con người tiến bá»™, không còn phải gieo mạ, cày, bừa và trục nhiều lần bằng trâu vất vả nhÆ° xÆ°a. Đã có những loại máy cho luôn cả lúa giống vào rồi cày đến Ä‘âu, lúa được cấy sạ đến Ä‘ó, tiếc kiệm mọi thứ, khỏe vô cùng. Vậy thì bây giờ muốn làm nên hạt lúa, chúng ta có nhất thiết phải quay về làm từng bÆ°á»›c má»™t bằng thủ công nhÆ° ông bà mình ngày xÆ°a nữa hay không? Tất nhiên là không. Bây giờ kể lại còn không có được nhiều người biết hết những danh từ “cày, bừa, trục” này là gì nữa, nói chi đến quy trình trồng lúa theo kiểu cổ Ä‘iển. Bởi Ä‘ã kém hiệu quả lại còn vất vả thì không ai lại Ä‘i lùi trÆ°á»›c Ä‘à ngày càng tiến bá»™ của xã há»™i.

CÅ©ng thế. XÆ°a kia khi thái tá»­ SÄ©-đạt-ta má»›i ra đời, mọi người không ai biết Phật, Pháp, Tăng là gì. ChÆ°a má»™t ai biết Tam Bảo là gì cả. Tất cả đều không, cho nên đức Phật phải tùy vào sá»± hiểu biết của chúng sanh mà thị hiện theo những quy trình cần thiết nhất định. Bây giờ Tam Bảo Ä‘ã có. Rất nhiều người biết đến Phật, hiểu chánh Pháp và được chúng Tăng giảng dạy thường xuyên. Thế thì chúng ta chỉ nên kế thừa những tinh túy quý báu Ä‘ang có của Phật Tổ để lại mà tu hành, phát huy thêm cho có kết quả, chứ Ä‘âu cần nhất thiết phải học theo kiểu rập khuôn nhÆ° chú bé kia nghÄ©? Đức Phật cÅ©ng không cho chúng ta học đạo theo kiểu Ä‘ó. Học đạo nhÆ° vậy, ngài nói mình chấp ngón tay mà cho là mặt trăng; chấp phÆ°Æ¡ng tiện mà quên cứu cánh; là người không biết ăn xoài. Má»™t trái xoài muốn hình thành thì phải có đủ hạt, vỏ và cÆ¡m xoài. NhÆ°ng người được ăn xoài thì phải biết lá»±a bỏ vỏ và hạt ra, chỉ ăn cÆ¡m của trái xoài thôi. Học theo trọn vẹn nhÆ° chú bé kia là người không biết ăn xoài, nuốt luôn cả vỏ lẫn hạt. NhÆ° thế có thông minh không? Không chỉ riêng việc học đạo mà đối vá»›i tất cả mọi việc trong đời cÅ©ng vậy. Dá»±a trên căn bản trí tuệ, kế thừa những Ä‘iều hay Ä‘ang có để phát huy thêm; những gì chÆ°a có thì sáng tạo, làm má»›i. Được vậy má»›i là người có trí tuệ biết vận dụng trong cuá»™c sống.

III.    XUẤT GIA, KHÔNG NƯƠNG Tá»°A:

Sau khi Ä‘i ra bốn cá»­a thành chứng kiến cảnh đời Ä‘au khổ bởi sanh già bệnh chết, ngài Ä‘ã phát tâm xuất gia tu hành. Trải thời gian tầm học vá»›i các vị Tiên nhÆ¡n, tu khổ hạnh; cuối cùng tọa thiền và thành chánh quả. Tại sao đức Phật phải thị hiện xuất gia để thành đạo mà không ở hình thức cÆ° sÄ© tại gia? Không phải chỉ riêng đức Phật Thích Ca Mâu Ni mà ba đời chÆ° Phật, chÆ°a có vị nào không thị hiện xuất gia để thành đạo. Tức là vị Phật nào cÅ©ng thị hiện hạnh xuất gia để thành đạo cả. Vì sao nhÆ° vậy?

Ý nghÄ©a của việc xuất gia thì đức Phật và chÆ° vị Tổ sÆ° Ä‘ã chỉ dạy trong Kinh Luận. Ở Ä‘ây, quý thầy chỉ muốn nói đến xuất gia theo má»™t ý nghÄ©a mà ai cÅ©ng có quyền thá»±c hành được, Ä‘ó là “không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a”. Xuất gia là ra khỏi nhà thế tục, không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a bà con thân thích, quan hệ bạn bè… Ra khỏi nhà phiền não, không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a bất cứ những thứ lợi danh gì trong đời làm cho chúng ta phiền não, khổ Ä‘au. Ra khỏi sá»± ràng buá»™c của ngôi nhà tam giá»›i: Dục giá»›i, sắc giá»›i và vô sắc giá»›i. Tóm lại, xuất gia có nghÄ©a là không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a hay dá»±a vào bất cứ má»™t Ä‘iều gì, thứ gì trong ba cõi này để nó phải ràng buá»™c khiến cho chúng ta phải khổ não má»™t cách vô lý nữa. Là giác ngá»™ để giải thoát mọi khổ Ä‘au. Cho nên, Ä‘iều muốn nhắc đến ở Ä‘ây chỉ nằm trong phạm vi của ý nghÄ©a “không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a.” Bởi người biết sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a má»™t cách Ä‘úng mức, tá»± đứng vững bằng Ä‘ôi chân của mình thì má»›i là người có đầy đủ trí tuệ, năng lá»±c, nguồn an lạc và lòng từ bi. Tá»± mình mạnh mẽ, có trí tuệ thanh tịnh rá»—ng suốt, có niềm an lạc vô biên, nhÆ° thế má»›i có được tâm thái thênh thang rá»™ng lá»›n để cảm thông; có đầy đủ năng lá»±c để cứu giúp mọi người.

Điểm yếu lá»›n nhất của con người chúng ta và cÅ©ng chính là Ä‘iểm chính yếu khiến cho con người ta bị yếu Ä‘uối để rồi phải chịu khổ, Ä‘ó là nÆ°Æ¡ng tá»±a. Tất cả chúng ta luôn luôn tìm má»™t thứ gì Ä‘ó bên ngoài để dá»±a vào. Há»… vừa rảnh rang thì thấy lòng mình trống trải, liền tìm má»™t Ä‘iều gì Ä‘ó để lấp vào khoảng trống. NhÆ° là lên mạng đọc tin, chÆ¡i game, giao lÆ°u, Ä‘i mua sắm, gọi Ä‘iện thăm bạn bè, dạo phố, Ä‘i cà-phê, nghe nhạc, xem phim… Những thứ vụn vặt thì ăn uống, nhậu nhẹt, Ä‘i du lịch hay tìm đến những nÆ¡i giải trí… Lá»›n hÆ¡n thì phải có bạn bè, phải có mọi thứ quan hệ… Rõ ràng, con người chúng ta luôn tìm kiếm vô vàn thứ để lấp vào khoảng trống, đồng nghÄ©a là chúng ta luôn luôn nÆ°Æ¡ng tá»±a, bao giờ cÅ©ng dá»±a vào má»™t thứ gì Ä‘ó để sống chứ chÆ°a biết tá»± sống, tá»± đứng vững bằng con người chân thật không nÆ°Æ¡ng tá»±a nÆ¡i má»—i chúng ta.

Có lần trong lúc chuẩn bị hÆ°Æ¡ng Ä‘èn làm lá»…. Thầy A cầm ngọn Ä‘uốc trên tay, lá»­a Ä‘ang bốc cháy để thắp nhang, nhÆ°ng miệng Thầy lại gọi Thầy B cho mượn há»™p quẹt (bậc lá»­a) để đốt Ä‘èn cầy (nến). Trên tay Ä‘ang có lá»­a mà không tá»± mình đốt Ä‘èn, lại Ä‘i kêu xin nhờ lá»­a của người khác. Đây là do thói quen nhìn ra, nÆ°Æ¡ng tá»±a, quên mình. Khi lo ra nÆ°Æ¡ng tá»±a mọi thứ bên ngoài thì con người Ä‘ã bỏ quên Ä‘i má»™t báu vật vô cùng quan trọng, Ä‘ó là chính mình.

Ví nhÆ° khi nghe giảng, quý vị hiểu bài và gật gù, nhÆ°ng nhà cá»­a cÅ©ng ở cạnh bên mình mà nó không hiểu gì cả. Bởi vì nó không có khả năng tá»± hiểu cho nên nó không thể hiểu. Còn con người chúng ta thì có khả năng tá»± hiểu ấy, cho nên khi tiếp xúc mọi thứ, chúng ta hiểu được. Vậy thì, trÆ°á»›c khi muốn hiểu những thứ bên ngoài, con người ta Ä‘ã có sẵn khả năng tá»± hiểu. NhÆ°ng lại bận lao ra hiểu theo mọi thứ bên ngoài mà bỏ sót khả năng, tiềm năng hiểu nÆ¡i chính mình. Khả năng tiềm tàng này chính là trí tuệ căn bản, là con người chân thật của tất cả chúng ta. Nó rất vÄ© đại, rất quan trọng đối vá»›i con người mà mình lại bỏ sót. Nếu quý vị biết dừng các duyên bên ngoài, khéo nhận ra và sống trở về bằng trí tuệ chân thật Ä‘ó để sinh hoạt, để học hành, để làm mọi thứ cần thiết, chúng ta sẽ nhận ra má»™t Ä‘iều kỳ diệu là cuá»™c sống này vốn không Ä‘á»™ng mặc dù nó vẫn Ä‘ang vận hành. Ai từng nhận lại khả năng tiềm tàng này má»›i biết được chân lý tối thượng nÆ¡i má»—i chúng ta là gì. Ngược lại, nếu bỏ quên trí tánh thanh tịnh này là lý do Ä‘ánh mất Ä‘i nguồn sống chính yếu, phần khí lá»±c và sức mạnh quan trọng để phải chìm trong trầm luân, chịu các khổ nạn má»™t cách oan uổng, thật không Ä‘áng có.

ChÆ° Phật thị hiện xuất gia, đệ tá»­ Phật Ä‘i xuất gia chỉ để nhận ra chân lý tối thượng nÆ¡i chính má»—i người. Không phải chỉ giá»›i hạn trong phạm trù của những người Ä‘i tu mà tất cả những người dù ở tại gia hay Ä‘ã xuất gia, nếu muốn tu hành để nhận ra chân lý tối thượng này thì cần phải biết má»™t Ä‘iều quan trọng là, má»—i má»™t chúng ta phải bá»›t dần mọi duyên cho đến khi không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a. Vì thế Tổ Đạt Ma dạy:

Ngoại tức chÆ° duyên,            Ngoài dứt các duyên,
Ná»™i tâm vô Ä‘oan.                   Trong không má»™t niệm.
Tâm nhÆ° tường bích,            Tâm nhÆ° tường vách,
Khả dÄ© nhập đạo.                   Má»›i được vào đạo.

Tổ Đạt Ma dạy người tu hành muốn thể nhập đại đạo thì bên ngoài phải dứt hết các duyên, muôn duyên buông xuống, không còn nÆ°Æ¡ng tá»±a bất cứ gì. Bên trong tâm mình không còn má»™t mối manh Ä‘á»™ng niệm. Trong ngoài đều dứt bặt, tâm vòi vọi thẳng đứng nhÆ° tường vách thì má»›i có thể nhận ra, sống về bằng đạo lý chân thật, tức là tánh Phật nÆ¡i má»—i người chúng ta. Bởi chân lý tối thượng này vốn dÄ© nó không tá»±a nÆ°Æ¡ng vào bất cứ gì, chỉ là vòi vọi riêng sáng rỡ.

CÆ° sÄ© Long Uẩn đến tham vấn Mã Tổ Đạo Nhất:

- Chẳng cùng muôn pháp làm bạn là người gì?

Ông Bàng Long Uẩn hỏi về người không cùng muôn pháp làm bạn, tức là người không nÆ°Æ¡ng tá»±a, không dá»±a vào bất cứ gì, con người ấy nhÆ° thế nào? Mã Tổ bảo:

- Đợi miệng ông hút hết nÆ°á»›c Giang Tây, ta sẽ nói cho ông.    

Ngay câu nói này, ông ngá»™ được huyền chỉ và dừng ở chá»— Mã Tổ hai năm.

Nói nhÆ° ở Ä‘ây là: “Đợi đến khi ông há»›p cạn hết nÆ°á»›c của Hồ Tỉnh Giác (Hồ Truồi) của Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã thì quý thầy sẽ nói cho.” Làm sao có người nào dùng miệng mà hút cạn hết gần sáu triệu khối nÆ°á»›c ở Ä‘ây được? Nói nhÆ° vậy quý vị có hiểu được gì không? Không thể hiểu nổi! Ngay khi không thể hiểu là chá»— tâm không còn sanh khởi. “Thẳng Ä‘ó nhận Ä‘i!”, thì con người chân thật nÆ¡i má»—i chúng ta vốn không nÆ°Æ¡ng tá»±a, “không làm bạn vá»›i muôn pháp” hiển hiện ra liền. Người nhận ra được chân lý tối thượng này thì có đầy đủ định lá»±c, đầy đủ bản lÄ©nh, trí tuệ và nguồn an lạc; không còn bị ngoại duyên chi phối. Nếu không nhÆ° thế thì sẽ vẫn còn nÆ°Æ¡ng tá»±a mọi thứ, vẫn phải bị yếu Ä‘uối, sợ sệt và chịu các khổ Ä‘au.

IV.    VẬN DỤNG TÍNH CHẤT KHÔNG NƯƠNG Tá»°A VÀO GIÁO DỤC:

Trong sách giáo khoa cấp Tiểu học thời xÆ°a có bài học “Mẹ Æ¡i!”. Mẹ bận giặt đồ ngoài giếng, trao cho chú bé chùm chìa khóa bảo vào mở cá»­a quét nhà. Bé hỏi: “Mẹ Æ¡i, trong chùm chìa khóa này, chìa nào mở được cá»­a vậy?” Mẹ bảo: “Con cứ lần từng chìa để tá»± tìm lấy. Lần sau đừng gọi mẹ Æ¡i nữa!” Hôm khác bận tay, mẹ bảo bé trông coi nồi cÆ¡m Ä‘ang nấu trên bếp. CÆ¡m sôi, nÆ°á»›c trào lên. Bé gọi: “Mẹ Æ¡i, cÆ¡m trào rồi.” Mẹ bảo: “Thì hạ bá»›t lá»­a rồi rót bá»›t nÆ°á»›c ra. Nhá»› lần sau đừng gọi mẹ Æ¡i nữa nhé!”

XÆ°a kia cuá»™c sống con người còn nghèo khó, mọi thứ thiếu thốn, thời gian không có để giành cho nhau. Má»—i người dù lá»›n hay nhỏ đều phải có trách nhiệm vá»›i cuá»™c sống chung. Mọi người dạy cho nhau cách tá»± lá»±c vận Ä‘á»™ng bản thân, sống bằng năng lá»±c của chính mình để nổ lá»±c vá»±c dậy cuá»™c sống. Hóa ra trong hoàn cảnh nhÆ° là thiếu thốn mọi bề thì chúng ta lại có được Ä‘iều mà mình cần, Ä‘ó là tá»± đứng lên bằng chính Ä‘ôi chân của mình, không nÆ°Æ¡ng tá»±a. CÅ©ng chính vì thế cho nên theo thời gian, đời sống người dân ngày càng khá giả, má»›i có má»™t xã há»™i văn minh hiện đại, đầy đủ mọi thứ nhÆ° ngày hôm nay. NhÆ°ng đến lúc cuá»™c sống được đầy đủ tiện nghi thì nhiều người lại quên Ä‘i giá trị không nÆ°Æ¡ng tá»±a này cho nên Ä‘ã bị sai lầm. Cụ thể là khi đời sống vật chất càng dồi dào thì con người ta lại càng bị nÆ°Æ¡ng tá»±a, bị lệ thuá»™c, bị nô lệ quá nhiều vào mọi thứ bên ngoài, mất hết sá»± tá»± chủ của mình. Bị mọi thứ sai sá»­ khiến mình ngày càng yếu Ä‘uối, tồi tệ; dẫn đến đời sống sa đọa, mất tÆ° cách đạo đức, có khi mất hết cả tính người. Má»›i thấy tầm quan trọng của má»—i cách sống sẽ tác Ä‘á»™ng ảnh hưởng đến cuá»™c đời của con người ta là lá»›n lao nhÆ° thế nào!

“Đừng gọi mẹ Æ¡i nữa!” Đó là người xÆ°a biết cách dạy cho con mình ngay từ khi còn bé không có thói quen nÆ°Æ¡ng tá»±a bên ngoài để phải mắc bệnh á»· lại, yếu Ä‘uối. Các bậc cha mẹ muốn con em mình lá»›n khôn bằng cách để cho nó phải tá»± Ä‘á»™ng não, phải tá»± tÆ° duy, tập đứng quen trên chính Ä‘ôi chân của nó. Từ nhỏ Ä‘ã được rèn luyện, Ä‘ã có thói quen nhÆ° vậy rồi. Sau này lá»›n lên sẽ có đầy đủ sức mạnh, đầy đủ trí và lá»±c để tá»± đứng vững; không bị phong ba bão táp của cuá»™c đời làm dao Ä‘á»™ng, quỵ ngã.

Hiện nay chúng ta dạy con em mình theo cách nào? Bảo rót má»™t ly nÆ°á»›c mời khách thì căn dặn đủ thứ. Đưa con Ä‘i học nÆ°á»›c ngoài thì nhắc nhở liên hồi… Luôn Ä‘Æ°a sẵn nhiều Ä‘iều để con mình nÆ°Æ¡ng theo Ä‘ó. Làm nhÆ° thế sẽ khiến cho cháu á»· lại vào Ä‘iều Ä‘ã có sẵn, lười tÆ° duy và Ä‘ánh mất cÆ¡ há»™i tá»± lập để lá»›n mạnh. Chúng ta luôn sợ con mình sau này bÆ°á»›c ra trường đời bị yếu Ä‘uối, không đủ bản lÄ©nh để theo kịp mọi người; trong khi chính mình Ä‘ang tạo nên sá»± yếu Ä‘uối Ä‘ó. Mọi người thường có quan niệm con gà bao giờ cÅ©ng khôn hÆ¡n cái trứng cho nên dạy bảo theo kiểu rập khuôn, áp đặt để đứa trẻ bị tê liệt theo biểu mẫu có sẵn; không có gì là chính nó cả thì thá»­ hỏi làm sao bé lá»›n mạnh và khôn ngoan lên được!

“Đi ra cho biết Ä‘ó biết Ä‘ây,
Ở nhà vá»›i mẹ biết ngày nào khôn?”

Có thoát ra khỏi vòng tay âu yếm của người mẹ thì bé má»›i biết sống tá»± lập và lá»›n khôn. Câu ca dao trên Ä‘ã nói lên sá»± cần thiết của cách giáo dục tÆ° duy Ä‘á»™c lập, không nÆ°Æ¡ng tá»±a để bị yếu Ä‘uối, lạc hậu. Con người ta ai cÅ©ng quen nÆ°Æ¡ng tá»±a hÆ¡n là tá»± đứng vững má»™t mình. Đây chính là Ä‘iểm yếu. Tại sao không nhÆ¡n Ä‘iểm yếu Ä‘uối này để dạy bảo? Muốn giáo hóa trÆ°á»›c tiên phải hàng phục. Phải biết cách khiến cho những hào khí sai lầm của tuổi trẻ bị lung lay thì nó sẽ thật sá»± cần đến mình. Khi ấy, những Ä‘iều hay mình muốn dạy bảo sẽ được con tôn trọng, thấy là cần thiết và vâng theo. Được vậy thì việc giáo dục của mình không có kết quả hÆ¡n sao!

Ví dụ ngày mai có Ä‘ám dá»—. Bố mẹ muốn dạy cho con biết cách tổ chức. Vá»›i tâm thái rất bình thường tá»± nhiên, bảo vá»›i con: “Ngày mai có Ä‘ám giá»—, nhÆ°ng bố mẹ bận việc phải về muá»™n. Con lấy tiền Ä‘i chợ làm giá»— cúng ông bà giúp bố mẹ nhé.” Chỉ nói thế thôi, đừng căn dặn chỉ vẽ thêm gì cả. Đó là cách không có má»™t mệnh đề gì trÆ°á»›c để cháu nÆ°Æ¡ng tá»±a, phải tá»± Ä‘i lo liệu mọi thứ má»™t mình. Lần đầu tiên rÆ¡i vào tình huống bất ngờ này con người ta sẽ bị hụt hẫng, bối rối, chÆ¡i vÆ¡i. Lúc này phải tá»± tÆ° duy; nhÆ° thế đồng nghÄ©a nó tá»± lá»›n mạnh và sẽ tá»± tin về sau. Điều gì cần thiết thì chắc chắn cháu sẽ tá»± tìm hỏi người từng kinh nghiệm hiểu biết, Ä‘ó là mình. Đến lúc này chúng ta gợi ý, dạy bảo sẽ có giá trị, sẽ thấm sâu vào cháu và không bao giờ quên. Giống nhÆ° để bụng thật Ä‘ói rồi cho ăn thì má»›i có cảm giác ngon miệng. Những sá»± việc khác cÅ©ng khéo vận dụng tÆ°Æ¡ng tá»±. Trả lại sá»± tÆ° duy Ä‘á»™c lập, không có chá»— nÆ°Æ¡ng tá»±a; gợi ý tò mò để tá»± tìm học sẽ tạo nên bản lÄ©nh cho con người chúng ta tá»± tin và sáng tạo. Gần giống nhÆ° phÆ°Æ¡ng pháp dạy kèm cho học sinh làm toán vậy. Chỉ gợi ý để các em Ä‘á»™ng não, phát huy năng lá»±c của chính các em. Nếu nhÆ° bí quá, chúng ta má»›i gợi ý thêm má»™t chút để có cÆ¡ sở cho các em tÆ° duy tiếp. Cứ nhÆ° thế cho đến khi giải được bài toán thì học sinh sẽ thích thú và nhá»› mãi. Bởi Ä‘ó là sản phẩm bằng sức lao Ä‘á»™ng của chính các em. Bằng cách này, trí tuệ được tôi rèn, cọ xát và thông minh hÆ¡n. Giải toán là để trau dồi trí tuệ. Chúng ta cần trí tuệ phát minh chứ không phải quan trọng việc giải bài toán để được Ä‘iểm. Nếu cứ ra bài dá»… và giải ra sẵn để học sinh chép vào, chúng sẽ á»· lại không chịu Ä‘á»™ng não, sẽ ngu dốt vá»›i những con Ä‘iểm mười khuôn mẫu và không có gì là của chính nó cả.

Má»™t Ä‘iều phụ huynh dá»… mắc phải là thường bắt buá»™c con em nhất thiết phải làm theo Ä‘úng ý của mình. Có khi gần giống nhÆ° muốn biến cháu thành má»™t cục bá»™t để nắn theo hình thù tưởng tượng của mình vậy. Nhiều vị Ä‘ã làm nhÆ° vậy và cho ra má»™t kết quả tệ hại; má»™t con người tá»± ty, ngây ngô đến thẩn thờ, bên trong tâm hồn quá nhiều tÆ° tưởng lá»™n xá»™n, chẳng khác mấy má»™t chiến trường há»—n Ä‘á»™n; trạng thái thoạt buồn, thoạt vui, bá»—ng dÆ°ng lại cáu gắt má»™t cách vô lý; không thể xác định được hÆ°á»›ng Ä‘i cho cuá»™c đời mình. Rút kinh nghiệm này, chúng ta phải biết cách làm cho con trẻ tá»± lá»›n mạnh. Điều gì không sai thì đừng sá»­a. Bởi chúng ta muốn nó phải có cái là của nó. Nó phải chủ Ä‘á»™ng, mạnh mẽ và tá»± đứng vững bằng năng lá»±c của chính nó. Điều này sẽ có rất nhiều tác dụng tốt và trừ được nhiều Ä‘iều xấu cho con mình về sau. Đó là cách biết làm cho con không có thói quen nÆ°Æ¡ng tá»±a, tá»± lá»›n mạnh, có trách nhiệm vá»›i bản thân và mọi người. Có thể mình phải biết chấp nhận má»™t số vụng về, khiếm khuyết của buổi đầu để con em mình được trưởng thành. Bởi chúng ta cần sá»± lá»›n mạnh để mai này còn làm nên nhiều việc trọng đại, chứ không phải quá quan trọng những thứ tạm thời trÆ°á»›c mắt để vùi lấp tÆ°Æ¡ng lai của các cháu sau này.

Vận dụng được nhÆ° vậy là người biết dùng nhiều cái đầu cùng góp sức nhau làm nên đại sá»±. Nếu cứ dùng cách con gà bao giờ cÅ©ng khôn hÆ¡n cái trứng để Ä‘Æ°a ra đủ Ä‘iều buá»™c người khác phải theo ý mình là chúng ta Ä‘ã tá»± nguyện má»™t mình má»™t bóng Ä‘i phục vụ cho nhiều người khác. NhÆ° thế sẽ không làm nên được nhiều Ä‘iều, không làm được việc lá»›n. Là má»™t nhân tài thá»±c sá»± Ä‘ã là giỏi. NhÆ°ng nếu ai khéo Ä‘iều hòa và sá»­ dụng được nhiều nhân tài, người này chắc chắn phải có khả năng đặc biệt hÆ¡n. Đừng bao giờ đổ thừa cho má»™t người tài nào Ä‘ó có chứng khó trị, không cá»™ng sá»± được. Nếu còn má»™t ai mình thấy bất lá»±c, không chịu được thì Ä‘ó là lúc chúng ta nên xem lại đời sống, năng lá»±c và trí tuệ của mình còn hạn chế gì để nổ lá»±c phấn đấu thêm.

Hoặc giả khi nghe ai hỏi về má»™t vấn đề gì, chúng ta không nên vá»™i trả lời bằng cách xối xả tuôn ra nhiều Ä‘iều để giải thích. NhÆ° thế là bị cuốn theo đối phÆ°Æ¡ng, bị cuốn theo câu hỏi. Trả lời nhÆ° thế vô tình khiến cho người nghe có cảm giác nhÆ° chúng ta Ä‘ang bao biện, bào chữa cho dù Ä‘ó là má»™t Ä‘iều trung thật. HÆ¡n nữa, những Ä‘iều mình ào ạt Ä‘Æ°a ra má»™t cách sẵn quá, chẳng khác nào cho họ má»™t chá»— tá»±a để tạo thành thế mạnh và biến mình làm kẻ thụ Ä‘á»™ng, yếu kém; Ä‘Æ°a đến cách giải quyết vấn đề không làm cho người hỏi được thỏa mãn. Thay vì nhÆ° thế, chúng ta sẽ trả lời bằng cách hỏi ngược lại khiến họ bị bất ngờ, hụt hẫng và bối rối. Buá»™c người hỏi phải có phần trách nhiệm vá»›i mệnh đề của họ Ä‘Æ°a ra. Lúc này chúng ta nói ra sẽ có hiệu quả.

Ví dụ có người hỏi: “Tại sao Chùa mà lại có những sá»± phân biệt nhÆ° vậy, nhÆ° vậy…?” Chúng ta không trả lời ngay mà hỏi ngược lại mệnh đề chính người hỏi Ä‘Æ°a ra: “Theo anh hiểu nhÆ° thế nào gọi là Chùa?” Bị má»™t câu hỏi bất ngờ, anh ta sẽ lúng túng và trả lời trong tầm hiểu biết có giá»›i hạn. Ngay khi mất tá»± tin là anh ấy Ä‘ã cần đến sá»± chia sẻ của mình. Khi ấy chúng ta nói ra sẽ có giá trị. Đó là biết Ä‘ánh vào Ä‘iểm yếu “luôn nÆ°Æ¡ng tá»±a” của con người, là cách trả lại sá»± trÆ¡ trọi và có trách nhiệm vá»›i mệnh đề của chính anh ta Ä‘Æ°a ra, vấn đề sẽ được giải quyết má»™t cách hoàn hảo.

Má»™t Ä‘iều khó nhất hiện nay là sá»± chuyển tiếp giữa hai thế hệ hÆ¡i bị cách biệt bởi tÆ° tưởng truyền thống của người lá»›n và tÆ° tưởng phát triển của giá»›i trẻ con em mình. TÆ° tưởng truyền thống sẽ có cái hay là rất triết lý, logic, sâu sắc, chỉnh chu, tÆ°Æ¡m tất, hoàn hảo. NhÆ°ng lại có nhược Ä‘iểm trong cách ứng dụng. Luôn lập nên má»™t lề lối, má»™t mệnh đề hay má»™t hình thức có sẵn nào Ä‘ó rồi Ä‘Æ°a ra và bắt buá»™c người khác phải nghe theo. Điều này sẽ tốt cho những đứa trẻ còn nhỏ, nhận thức chÆ°a đầy đủ, chÆ°a có khả năng tÆ° duy Ä‘á»™c lập. NhÆ°ng đối vá»›i các bạn Ä‘ã trưởng thành thì chúng ta phải khéo léo vận dụng thêm tý nữa để phù hợp vá»›i tâm lý của con mình. Nếu cứ Ä‘Æ°a sẵn má»™t vấn đề gì Ä‘ó thì nó sẽ có cảm giác bị áp đặt và xem thường vấn đề của mình, cho nên không chịu nghe theo. Đôi khi còn muốn làm ngược lại dẫn đến bị hÆ° hỏng. Không khó để tìm thấy nhiều vị Ä‘Æ°a con mình Ä‘i du học Ä‘ã chăm sóc quá mức cần thiết. Dặn dò, chỉ bảo cặn kẽ quá nhiều vấn đề. Đến nổi đứa trẻ cảm thấy có quá nhiều thứ rắc rối, căng thẳng, nhứt đầu, khó chịu và không muốn nghe nữa. Có cháu thẳng tính thì bảo là con biết rồi, bố mẹ cứ nói mãi! Cháu lịch sá»± hÆ¡n thì im lặng và nói con Ä‘i học bài nhé, rồi lảng tránh vào phòng má»™t mình. Nếu cháu nào ngoan ngoãn nghe theo má»™t cách tuyệt đối mà không biết vận dụng sáng tạo thì nó Ä‘ã hoàn toàn thụ Ä‘á»™ng. Chỉ biết dá»±a theo những Ä‘iều Ä‘ã có sẵn để nÆ°Æ¡ng tá»±a và á»· lại, Ä‘ánh mất Ä‘i khả năng tÆ° duy Ä‘á»™c lập. Hậu quả lá»›n lên sẽ không có được tính chủ Ä‘á»™ng, thiếu tá»± tin khi bÆ°á»›c vào đời. Biểu hiện dá»… thấy là giữa những buổi há»™i họp công ty, bạn này chỉ phát biểu má»™t cách vô thưởng vô phạt để đảm bảo an toàn; không dám Ä‘á»™t phá, không có định hÆ°á»›ng rõ ràng hay biện pháp mang tính khả thi. Gặp việc phức tạp thì thường bị bế tắc, không có hÆ°á»›ng giải quyết sáng suốt… Điều này sẽ ảnh hưởng trầm trọng đến tÆ°Æ¡ng lai sau này của các cháu.

TÆ° tưởng phát triển tiếp cận vá»›i thời đại tiên tiến của giá»›i trẻ hiện nay có má»™t Ä‘iểm hay là giúp cho con người ta có tính tá»± lập, chủ Ä‘á»™ng và phát minh. NhÆ°ng nếu ăn chÆ°a no, lo chÆ°a tá»›i, tÆ° duy chÆ°a chuẩn xác thì dá»… bị quá Ä‘à và dẫn đến hÆ° đốn, sa đọa.

Nếu biết sống về bằng trí tuệ sáng suốt không Ä‘á»™ng, bằng con người sáng rỡ không tá»±a nÆ°Æ¡ng, không kẹt vào bất cứ gì, vượt lên trên và thông suốt, thấu qua cả cổ lẫn kim, chúng ta sẽ có khả năng thẩm thấu, thâu tóm, vận dụng; sẽ có cách dạy bảo Ä‘úng mức cần thiết, Ä‘iều này sẽ giúp cho con em mình tá»± lá»›n mạnh và thành công thá»±c sá»±.

V.    KHI KHÔNG CÒN CHá»– NƯƠNG Tá»°A:

“Khi rảnh rang nhất, mình sẽ làm gì?” Hay: “Khi không có má»™t nguyên tắc nào ràng buá»™c, má»—i người chúng ta sẽ làm gì?” Câu hỏi lý thú này sẽ phần nào Ä‘oán biết được cuá»™c đời của má»—i người sẽ Ä‘i về Ä‘âu.

Khi rảnh rang nhất, không có má»™t nguyên tắc nào ràng buá»™c cả, chính là lúc chúng ta được giải phóng, không còn bị trói buá»™c hay nÆ°Æ¡ng tá»±a vào bất cứ gì. Là lúc trả lại chính thá»±c con người của má»—i chúng ta, không bị phủ lên bất kỳ má»™t thứ gắng gượng giả tạo nào cả. Lúc ấy, há»… nghe trả lời muốn làm má»™t Ä‘iều gì Ä‘ó, là Ä‘ã lá»™ rõ con người thật Ä‘ang ẩn náu trong mình. Con người ấy sẽ dẫn lối Ä‘Æ°a đường cho mình Ä‘i đến tÆ°Æ¡ng lai. Có thể là thanh cao nhÆ° Thần Thánh. Có thể là thánh thiện và siêu việt nhÆ° Phật Tổ. Và cÅ©ng có khi là tìm vào nÆ¡i trụy lạc nhÆ° quá»· ma, chá»— tối tăm nhÆ° địa ngục hoặc ngu si nhÆ° những loài súc vật quanh ta… Tất cả Ä‘ang ngủ ngầm trong tâm khảm má»—i má»™t con người. Khi rảnh rang nhất không còn lệ thuá»™c gì, nó sẽ hiện nguyên hình để chúng ta nhận diện. Cho nên không nÆ°Æ¡ng tá»±a là cách Ä‘Æ°a con người ta trở về vá»›i chính họ để kịp sá»­a đổi, để không còn bị nạn chính mình Ä‘ánh lừa mình để rồi phải hối tiếc.

Khi được hỏi nhÆ° thế, có người trả lời: “Lúc ấy mình sẽ Ä‘i ngủ.” Nghe vậy thì biết người này bị ngủ nghỉ trói buá»™c, nÆ°Æ¡ng tá»±a vào ngủ nghỉ làm sá»± sống, muốn sống an phận, không tiến bá»™ được. Tuy hằng ngày làm việc vất vả không có thời gian nghỉ ngÆ¡i. Bây giờ rảnh rang sẽ tranh thủ nghỉ tí. NhÆ°ng nếu là người cân bằng được tâm mình trong cuá»™c sống thì cÅ©ng ngủ nghỉ, nhÆ°ng họ sẽ không kẹt trong ấy cho nên câu trả lời của người này sẽ khác; không ở trong tâm thái vùi vào ngủ nghỉ nhÆ° vậy.

Có người khác nói: “Sẽ Ä‘i mua sắm.” Thì biết là người hÆ°á»›ng ngoại, muốn hoạt Ä‘á»™ng bên ngoài. Nếu là người có tâm thái sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a má»™t cách Ä‘úng mức, khi cần họ cÅ©ng Ä‘i mua sắm chứ không nhất thiết phải ngồi giam mình má»™t chá»— trong nhà. NhÆ°ng tâm vị này không bị việc mua sắm sai sá»­ rồi nhốt vào trong những món hàng hấp dẫn, vì thế sẽ có câu trả lời khác hÆ¡n.

Có người thì Ä‘i du lịch, tụ tập bạn bè ăn uống. NhÆ° vậy sẽ là người ham vui, sống trôi theo nhịp sống bên ngoài. Cần vào sá»± giao du, vui chÆ¡i vá»›i bạn bè má»›i cảm thấy thỏa mái. Do Ä‘ó cuá»™c đời chỉ lẩn quẩn chung quanh những thú vui tầm thường, tiệc tùng, bè bạn. Có khi cần cÅ©ng phải Ä‘i Ä‘ây Ä‘ó, dá»± tiệc vá»›i bạn bè. NhÆ°ng vá»›i người biết sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a, câu trả lời của vị này sẽ khác hÆ¡n.

Có người nói: “Lúc rảnh rang sẽ Ä‘i làm từ thiện.” Là má»™t ý tưởng hay. NhÆ°ng vẫn chÆ°a cho thấy cái nhìn Ä‘úng về việc làm từ thiện. Vì thế trong cuá»™c sống chÆ°a được thảnh thÆ¡i, vẫn còn bị ràng buá»™c nên má»›i mÆ¡ Æ°á»›c có lúc rảnh rang để làm từ thiện.

Từ thiện là để mở lòng mình, ban ra cho nhiều người khó khổ hÆ¡n, khiến cho tâm mình được rá»™ng lá»›n và thánh thiện. Nếu cuá»™c sống chỉ có biết nhận mà không cho ra thì lòng sẽ tá»± thu hẹp lại, trí không sáng, cuá»™c sống khó có được niềm vui và thanh cao. Người biết mở lòng, ban ra, sẽ khiến cho tâm mình thanh thoát, trí sáng, có niềm an vui và trở nên vÄ© đại. Khi có vài trăm ngàn thì nhín bá»›t má»™t phần chi tiêu để ban ra, giúp cho người nghèo khổ hÆ¡n mình bá»›t Ä‘i ná»—i khó khăn trong cuá»™c sống. Gặp cụ già yếu ốm chúng ta đỡ đần. Thấy má»™t vật nhọn thì sẵn tay nhặt lấy để không bị ảnh hưởng đến ai Ä‘ó. Cho đến, nhường má»™t chá»— ngồi êm ái cho người khác. Góp má»™t lời an ủi cho người bị hoạn nạn đỡ lo sợ. Giúp ai Ä‘ó má»™t lời khuyên để chuyển hóa, hy vọng cuá»™c sống của họ sẽ được thay đổi tốt đẹp hÆ¡n… Vá»›i tấm lòng rá»™ng mở, ban ra thì lúc nào chúng ta cÅ©ng Ä‘ang làm từ thiện. Đợi đến khi dÆ° ăn dÆ° để, có thời gian nhàn rá»—i, không có nguyên tắc gì ràng buá»™c má»›i Ä‘i làm từ thiện thì biết đợi đến khi nào má»›i có được ngày Ä‘ó? Người sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a, biết cách làm từ thiện Ä‘úng nghÄ©a sẽ có câu trả lời khác.

Má»™t người khác nói: “Khi được rảnh rang, tôi sẽ viết văn, sáng tác.” Có người Ä‘ã thÆ°a vá»›i quý thầy: “Con rất thích sáng tác. Ước nguyện của con là chết trên bàn phím. Và con cảm thấy rất trống trải, lo sợ nếu má»™t ngày không còn gì để làm.” Đây là người thích sống bằng má»™t ý tưởng thanh cao, không đặt nặng đời sống vật chất. NhÆ°ng nếu còn má»™t thứ gì Ä‘ó để hÆ°á»›ng đến và sống về thì vẫn còn có cái để bị lệ thuá»™c, nÆ°Æ¡ng tá»±a, chÆ°a được thảnh thÆ¡i thật sá»±. Chính vị này Ä‘ã phát biểu: “Con cảm thấy rất trống trải, lo sợ nếu má»™t ngày không còn gì để làm.” Tức là còn Ä‘iểm yếu, lo sợ. Nếu người được sống là chính mình, họ cÅ©ng có thể sáng tác văn chÆ°Æ¡ng, nhÆ°ng câu trả lời sẽ không nhÆ° thế.

Tất cả những câu trả lời trên Ä‘ã cho chúng ta nhận ra má»™t Ä‘iều, khi nghe nói được thảnh thÆ¡i, không có nguyên tắc gì ràng buá»™c thì mọi người muốn Ä‘i làm đủ thứ khác hÆ¡n công việc hằng ngày. Hóa ra lâu nay con người chúng ta Ä‘ang sống trong ràng buá»™c, nÆ°Æ¡ng tá»±a, bị nô lệ đủ thứ, chÆ°a hề được sống bằng chính mình. Có khác gì Ä‘ang sống mà không được sống. Khổ chÆ°a!

Có vị thì bảo: “Tôi sẽ tọa thiền.” Nghe ra là hay và thật tốt, biết an trú trong tịch tịnh của thiền định. NhÆ°ng chÆ°a đạt được cốt tủy của Thiền má»™t cách tuyệt đối nên vẫn còn nÆ°Æ¡ng tá»±a, dù Ä‘ó là sá»± tá»±a nÆ°Æ¡ng về tâm vắng lặng an vui của thiền. Nếu khi bị chiến tranh hay bệnh nặng sắp qua đời… không còn Ä‘iều kiện để thiền tọa thì liệu rằng chúng ta có an ổn được không? Biết vậy thì cÅ©ng nên tiếp tục tọa thiền nhiều hÆ¡n để thắng tiến. Đồng thời, cần khéo biết cách vượt ra khỏi sá»± tá»±a nÆ°Æ¡ng nÆ¡i thiền định. Là người sống bằng con người không nÆ°Æ¡ng tá»±a má»™t cách tuyệt đối. Vòi vọi riêng sáng, rờ rỡ rõ ràng. Thiền tọa hay làm bất cứ việc gì thảy đều tùy duyên linh hoạt. Vị này sẽ có câu trả lời không nhÆ° thế.

Suốt mấy ý tưởng Ä‘ã nói qua mà không nêu rõ câu trả lời chính xác là gì. Chỉ là: “Vị này sẽ có câu trả lời không nhÆ° thế.” Vậy thì cụ thể vị sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a sẽ trả lời nhÆ° thế nào? Nôn nao, chờ đợi, hồi há»™p, ngóng trông đến bá»±c tức để chờ nghe má»™t câu trả lời của người sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a sẽ nói gì. NhÆ° thế là chúng ta Ä‘ã Ä‘ánh mất chính mình, là Ä‘ã bị lao ra tìm biết và nÆ°Æ¡ng tá»±a vào câu trả lời của người khác, là quên mất chính mình nữa rồi. Vậy phải làm sao?

Hãy sống bằng tâm tánh chân thật của chính mình thì trong ấy sẽ có vô vàn câu trả lời. Muốn làm thinh hay cười, hoặc nói bất kỳ Ä‘iều gì đều được, Ä‘âu cần Ä‘i tìm câu trả lời nào khác bên ngoài. Có biết bao Ä‘iều để làm khi có thời gian. NhÆ°ng nếu sống bằng tâm không nÆ°Æ¡ng tá»±a, biết đặt mình ra ngoài sá»± chi phối của mọi thứ thì chúng ta sẽ có câu trả lời đặc biệt. Không chỉ là má»™t lời nói hay của văn chÆ°Æ¡ng mà còn toát lên má»™t sức sống thanh thoát lạ thường. Má»™t cuá»™c sống thảnh thÆ¡i thật sá»±!

Có thể là: “Khi không có má»™t nguyên tắc nào cả, tôi cÅ©ng sẽ sống và làm mọi thứ nhÆ° những gì hằng ngày từng làm.” Bởi hằng ngày vị này biết định hÆ°á»›ng sống, có lập trường sống. Không phải thụ Ä‘á»™ng an phận mà họ biết mình ngang nào, bằng cách nào để có được cuá»™c sống ngày mai tÆ°Æ¡i sáng hÆ¡n trong khả năng cho phép của mình. Không nhìn lên so sánh vá»›i người khác để bị tá»± ty, thụ Ä‘á»™ng, chán chường hay hoang tưởng Ä‘á»™t phá theo kiểu làm liều để phải bị tán gia bại sản, liên lụy đến mọi người chung quanh. CÅ©ng không nhìn xuống so sánh vá»›i những người tệ hÆ¡n để tá»± hào, thỏa mãn hay bằng lòng về cuá»™c sống của mình. NhÆ° thế chẳng khác nào Ä‘ã nÆ°Æ¡ng tá»±a vào má»› tÆ¡ nhện Ä‘ang có để tá»± Ä‘óng khung, thu mình nhốt vào trong Ä‘ó. An tỉnh, trí sáng sẽ có được định hÆ°á»›ng và lập trường sống. Vá»›i cách sống này, cuá»™c sống sẽ tiến triển tốt, an toàn và bền vững; không bị bất cứ Ä‘iều gì ràng buá»™c. Sống được má»™t cuá»™c sống không nÆ°Æ¡ng tá»±a nhÆ° thế, chúng ta sẽ có được phần an ổn của bÆ°á»›c đầu và thảnh thÆ¡i nhất định trong đời. Đặc biệt hÆ¡n, vá»›i người có sức sống đạo mạnh mẽ, hằng ngày làm bất cứ việc gì cÅ©ng không ra ngoài tâm thể nhÆ° nhÆ° mà sống Ä‘á»™ng. Ở không hay làm bất cứ việc gì tâm vẫn bình thường. Có nghe hỏi “lúc rảnh rang nhất sẽ làm gì?”, vị này vẫn chẳng thấy có gì biến đổi hay khác biệt: “Tôi cÅ©ng làm mọi thứ bình thường hằng ngày.”

Và sẽ có người trả lời: “Đến Ä‘ó thì biết!” Bởi người này Ä‘ã sống tuyệt đối bằng con người tròi trọi không chút tá»±a nÆ°Æ¡ng. Hằng ngày trên mọi sinh hoạt, vị này luôn sống bằng tâm vòi vọi riêng sáng. Việc nào cÅ©ng chỉ là má»™t công việc. Không có việc gì cố định quan trọng, cÅ©ng chẳng có việc gì là thứ yếu hÆ¡n. Không có má»™t nguyên tắc nào làm cho mình cảm thấy trở ngại hay ràng buá»™c. CÅ©ng không chờ vào má»™t khung cảnh vắng lặng, hay đợi đến má»™t thời Ä‘iểm rảnh rang nào thì má»›i được thanh thản, thảnh thÆ¡i. Ở bất cứ nÆ¡i Ä‘âu, má»—i má»™t thời khắc đều là những khoảnh khắc thong dong tá»± tại. Có nguyên tắc nào buá»™c ràng được Ä‘âu mà lại đặt ra vấn đề “khi không có má»™t nguyên tắc nào ràng buá»™c?” Trong bất cứ thời Ä‘iểm nào vị này cÅ©ng cảm thấy thỏa mái, thảnh thÆ¡i thì Ä‘âu cần phải đặt ra vấn đề “lúc được rảnh rang?” Lúc nào cÅ©ng là lúc sống vui, an lạc, giải thoát; Ä‘âu có gì khác biệt Ä‘áng để đặt thành vấn đề! “Đến Ä‘ó thì biết!” Hay im lặng mỉm cười. Hoặc cÅ©ng có thể có vô vàn cách nói thuận nghịch khác nhau. Người đến trong Ä‘ây, sống bằng chá»— không nÆ°Æ¡ng tá»±a tuyệt đối này rồi thì nói gì, làm gì cÅ©ng Ä‘úng. Và muốn cho bất cứ Ä‘iều gì biến thành sai cÅ©ng được. Chỉ là tùy thời, tùy duyên, tùy căn cÆ¡, không cố định. Cứ đến trong ấy, diệu dụng thiếu gì! Cần chi phải thắc mắc, mong chờ, hoặc Ä‘i tìm má»™t cách giải Ä‘áp nào má»›i thỏa Ä‘áng!

Ngoài ra, cÅ©ng có trường hợp trả lời theo hÆ°á»›ng ngược lại câu hỏi, không chấp nhận rảnh rang: “Cuá»™c sống con người cần phải có má»™t số nguyên tắc nhất định thì má»›i tốt.” TrÆ°á»›c khi hiểu về ý tưởng này, chúng ta thá»­ cùng tìm hiểu má»™t ví dụ.

Có hai chú chim sáo vốn là loài được tá»± do tung tăng bay liệng khắp nÆ¡i trong bầu trời thênh thang lá»™ng gió. Má»™t hôm bị người thợ săn bắt về cÆ°ng quý, nuôi kỹ trong má»™t chiếc lồng thật đẹp, cho ăn uống những món ngon vật lạ đầy đủ, sung túc. Dù vậy, ban đầu hai chú chim này vẫn cảm thấy bị tù túng, khó chịu; không sung sÆ°á»›ng thỏa mái chút nào khi phải sống cảnh cá chậu chim lồng. Do không thể vùng vẫy thoát được Ä‘ành phải chấp nhận vậy thôi. Qua nhiều năm tháng, hai chú chim này sống má»™t đời sống trong lồng nhÆ° thế cÅ©ng quen dần. Má»™t hôm được chủ thả ra cho trở về vá»›i thiên nhiên, trả lại cuá»™c sống tá»± do, thảnh thÆ¡i vá»›i đất trời thênh thang trÆ°á»›c Ä‘ó của mình. Cá»­a lồng Ä‘ã được thoáng mở, nhÆ°ng chú chim A thì không chịu ra khỏi lồng, suốt ngày muốn ở hẳn trong Ä‘ó, bởi chú cảm thấy cuá»™c sống cần phải có cái lồng má»›i tốt. Chú chim B kia thì khác. Không cố định ở hẳn trong lồng, cÅ©ng chẳng phải háo hức, nhất thiết phải Ä‘òi bay ra ngoài. Mà ở trong lồng nuôi của chủ hay bay ra ngoài thiên nhiên chú đều thấy thỏa mái, thảnh thÆ¡i. Bây giờ Ä‘ã không có vấn đề gì để bận tâm nữa. Lúc thì bay liệng ngoài vườn để kiếm ăn, không phiền đến chủ; khi thì Ä‘i theo chân chủ lảnh lót hót vang; và có lúc chú bay vào lồng trú ngụ chung vá»›i bạn. Không cố định, tùy duyên; chá»— nào chú cÅ©ng không thấy mình bị ràng buá»™c gì cả. Chú chim B này Ä‘ã có má»™t cuá»™c sống thảnh thÆ¡i thật sá»±.

“Cuá»™c sống con người cần phải có nguyên tắc thì má»›i tốt.” Có thể là vậy. NhÆ°ng nếu còn thấy có nguyên tắc thì chúng ta bị nguyên tắc ràng buá»™c, là tá»± thu hẹp sá»± rá»™ng lá»›n của mình. Nếu nói sống phi nguyên tắc má»›i thỏa mái thì chúng ta lại bị cái nguyên tắc trói buá»™c nên má»›i thích không nguyên tắc hÆ¡n. NhÆ° thế là Ä‘ã nÆ°Æ¡ng tá»±a vào cái không nguyên tắc, cÅ©ng bị cái này sai sá»­ mình nữa rồi. Há»… còn thấy có má»™t chá»— không thích phải chán bỏ, có má»™t nÆ¡i vừa ý để quay về, rõ ràng chúng ta chÆ°a có được má»™t cuá»™c sống an ổn thật sá»±. Bởi còn tâm lấy bỏ; còn dá»±a vào mọi thứ bên ngoài để lấy làm sá»± sống của mình, chÆ°a được sống là chính mình. Nếu chúng ta sống bằng trí tuệ, lấy trí tuệ chân thật làm chủ đạo. Trên cÆ¡ sở Ä‘ó, biết vận dụng nguyên tắc má»™t cách linh hoạt, tùy duyên để có má»™t cuá»™c sống tốt. Nguyên tắc mà không thấy có hiện tÆ°á»›ng của nguyên tắc. Má»›i nhìn qua nhÆ° là không có nguyên tắc gì, nhÆ°ng má»™t cuá»™c sống nhÆ° vậy lại là cá»™i nguồn của trí tuệ để tùy duyên Ä‘Æ°a ra mọi nguyên tắc cần thiết vừa đủ để có được đời sống an vui, thành đạt. Cuá»™c đời vá»›i bao nhiêu rắc rối, phức tạp, nhÆ°ng chúng ta lại có má»™t cuá»™c sống thành đạt mà thanh thản biết bao!

VI.    KẾT LUẬN:

Khéo sống về bằng con người vòi vọi không nÆ°Æ¡ng tá»±a, cÅ©ng chẳng cần lìa mọi thứ. Chỉ là má»™t tâm thể rờ rỡ, rõ ràng, có sức sống mạnh mẽ. Đây là con người “thấy biết Phật”. Thấy, nghe, nhận biết bằng tánh Phật của chính mình. Từ tánh Phật Ä‘ó mà nhận biết mọi thứ. Sống được nhÆ° vậy là chúng ta Ä‘ã biết học Phật má»™t cách rốt ráo, nhận ra “tri kiến Phật”. Đây là Ä‘iều chính yếu và cÅ©ng là Ä‘iều duy nhất tối yếu mà đức Phật muốn chỉ bày cho tất cả chúng sanh; phải bằng mọi cách để khéo nhận ra và sống về bằng “trí tuệ thấy biết Phật”, tức là “thấy biết bằng tá»± tánh giác” nÆ¡i má»—i người. Nhận hiểu, tu tập và sống được nhÆ° vậy là chúng ta Ä‘ang từng phút, từng giây chào Ä‘ón vị Phật nÆ¡i chính má»—i người ra đời. Má»›i hay ra, lá»… Phật Đản, ká»· niệm ngày đức Phật đản sanh không chỉ còn là ngày trăng tròn của tháng tÆ° nữa, mà sức sống này sẽ sống Ä‘á»™ng mãi trong bất cứ ai khéo sống về bằng tâm Phật không sanh không diệt này.
                                                                                                                

Thích Tâm Hạnh.
                                                                               Rằm tháng TÆ° năm Bính Thân, DL: 2016 – DL: 2560

Chuyên đề

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873092" 
				and advertisment.end_time>"1526873092"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873092" 
				and advertisment.end_time>"1526873092"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03388
  • Đang online: 30