Pháp môn không hai

05/02/2016 | Lượt xem: 1889

HT.Thích Thanh Từ

Năm nay là năm Giáp Tý, dÆ°Æ¡ng lịch 1984, tất cả quí vị Ä‘ã đến Ä‘ây chúc mừng năm má»›i, tôi sẽ có nhiều lời nói chuyện cùng quí vị, gọi là nhắc nhở nhau trên con đường tu hành, để má»—i người sang năm má»›i này có đầy đủ những tÆ° liệu tiến tu cho được sá»›m giác ngá»™ và giải thoát.

Điều căn bản mà chúng tôi muốn nói hôm nay là “PHÁP MÔN KHÔNG HAI” hay nói cách khác là “BẤT NHỊ PHÁP MÔN”. Nói không hai Ä‘ây, tôi sẽ dẫn từ kinh cho đến thiền, để quí vị nghiệm và nghiền ngẫm thấy lý đạo rõ ràng, khiến trên đường tu chúng ta khỏi ngờ vá»±c, và khỏi mắc phải những bệnh thiên chấp hoặc bên này hoặc bên nọ. Tất cả người tu, muốn thoát khổ được vui không gì hÆ¡n phải dùng Trí tuệ Bát-nhã soi sáng phá tan mọi chấp nê của mình. Nhờ phá được cái chấp mình má»›i hết khổ. Vì vậy mở đầu là kinh Bát-nhã. Quí vị nhá»› trong kinh Bát-nhã nói về Pháp Môn Không Hai thế nào? Đây tôi dẫn nhÆ° câu: “Sắc tức thị không, không tức thị sắc.” NhÆ° vậy sắc và không là hai, phải vậy không? Mà ở Ä‘ây tinh thần Bát-nhã cho chúng ta thấy sắc chính là không, không chính là sắc; thì nhÆ° vậy có hai không? Ngay cái sắc Ä‘ã là không, ngay cái không Ä‘ã là sắc, thì làm gì có hai? Đó là tinh thần Bát-nhã. Tại sao sắc tức là không, không tức là sắc? Đây tôi nói hai mặt.

Mặt thứ nhất là trong cái sắc có không, tức là cái không và cái sắc tÆ°Æ¡ng đối. Trong cái sắc này có không, trong cái không này có cái sắc. Trong cái sắc có không là thế nào? Chắc rằng quí vị cÅ©ng nghe rõ vá»›i tinh thần khoa học, gần Ä‘ây nhất có những nhà khoa học nói rằng dùng kính hiển vi khuếch đại tối Ä‘a nhìn thấy trong cái sắc này phần không nhiều hÆ¡n phần sắc. NhÆ° vậy, chính trong cái có Ä‘ó, trong cái sắc Ä‘ó Ä‘ã chan chứa cái không ở trong rồi. CÅ©ng nhÆ° về thân chúng ta, quí vị thấy cái sắc chất này cái không nhiều hay cái sắc nhiều? Má»—i lá»— chân lông là thÆ°a hở, là trống, rồi lá»— mÅ©i, lá»— tai, cái miệng, tất cả đều là trống hở cho nên má»›i có không khí ra vào, má»›i có thức ăn lÆ°u chuyển ở trong v.v... Chính cái thân sắc chất này, Ä‘ã mang đầy tính chất không ở trong. CÅ©ng chính cái không mà chúng ta thấy Ä‘ó, mang đầy đủ hình sắc, nhÆ°ng vì tế vi nhỏ nhít mà chúng ta không thấy được. Mắt thấy dường nhÆ° không mà thật ra nếu dùng kính hiển vi nhìn thì nó hoàn toàn có tất cả thứ ở trong Ä‘ó chá»› không phải là không. NhÆ° vậy không, không hẳn là không, sắc không hẳn là sắc. Trong sắc có không, trong không có sắc. Lối nói sắc là không Ä‘ó là lối nói tÆ°Æ¡ng đối không Ä‘úng lẽ thật; mà trên lẽ thật nó không hẳn là không, không hẳn là sắc mà ngay cái này Ä‘ã có cái kia, ngay cái kia Ä‘ã có cái này. NhÆ° vậy thấy rõ không và sắc là hai cái đối Ä‘ãi, cho đến thị phi, hữu vô v.v... đều nằm trong cái đối Ä‘ãi Ä‘ó hết. Tất cả cái đối Ä‘ãi Ä‘ó đều là không thật, chỉ là gượng nói, tạm nói, chá»› không có cái thật của nó. Vì vậy, vá»›i Trí tuệ Bát-nhã thấy không có cái không ngoài cái sắc và không có cái sắc ngoài cái không. Đó là tôi nói cái “Không đối Ä‘ãi”. Nếu nói cái không của bản tánh, thì sắc chất có là do duyên hợp mà có. Bởi duyên hợp mà có, nên nó có mà không phải tá»± có, do nhiều yếu tố, nhiều nguyên nhân hợp lại thành. Do nhiều thứ hợp thành, nên nó không có cái thể cố định của nó. Không có thể cố định của nó mà tùy duyên. Đủ duyên thì hợp, hợp gọi là có; thiếu duyên thì tan, tan gọi là không. Vậy thì cái hiện có của nó là cái hiện có của duyên, chá»› không có cái tá»± tánh, bởi không có tá»± tánh nên nói là không. Tuy mắt thấy nó hiện có mà tá»± tánh nó là không. CÅ©ng nhÆ° cái không, tuy không mà không cố định là không, tại sao? Vì đủ duyên hợp thành sắc. Đang trống không mà nếu có má»™t cái gì tụ họp lại hoặc là đất, là Ä‘á, là nhà cá»­a v.v... thì ngay trong không biến thành sắc, ngay trong sắc đổi thành không.

Đứng về mặt thứ hai nói, cái sắc và không đều là do tÆ°á»›ng của duyên. Đã là tÆ°á»›ng của duyên nên nó không bị tá»± tánh. Bởi không có tá»± tánh nên có cÅ©ng vẫn là không. Đó là trí Bát-nhã thấy tường tận nhÆ° vậy. Cái có Ä‘ã là không, thì không chấp cái có thật có, cÅ©ng nhÆ° cái không là có, thì không chấp cái không thật không. Không chấp cái có thật có, không chấp cái không thật không, khi mình nói cái Ä‘ó là có mà có người khác nói là không thì mình nói làm sao, mình nên cãi không? Bởi mình Ä‘ã thấy có không thật có, không không thật không thì có cần cãi làm gì? Bởi thấy có là thật có, không là thật không, nên mình nói có, mà người ta nói không, mình không chịu, vì không chịu nên sanh cãi. NhÆ° vậy, quí vị thấy rõ rằng khi thấy sắc không không hai thì chúng ta mất hết những niệm tranh hÆ¡n tranh thua, tranh phải tranh quấy. Nếu chúng ta không tranh hÆ¡n thua phải quấy thì tâm chúng ta có phiền não hay không? Sở dÄ© chúng ta giận người này buồn người kia là tại sao, tại mình nói cái này phải, mà họ nói quấy. Mình nói cái này quấy họ nói phải. Hai cái khác nhau nên có sá»± chống đối, chống đối thì bá»±c bá»™i. Mình nói có mà họ nói không, thì mình bá»±c bá»™i không chấp nhận. Đó là sanh phiền não. Bấy giờ chúng ta thấy rõ tường tận: Sắc và không, không hai. Sắc không, không hai, thì có không cÅ©ng không hai, phải quấy cÅ©ng không hai, tốt xấu cÅ©ng không hai. Tất cả đối Ä‘ãi đều không có thật. Bởi không có thật, hay không cố định, nên chúng ta đừng chấp. Chúng ta không chấp thì cái khổ không còn. Đó là má»™t lối tu rất là dá»…, rất là gần. Cho nên lý sắc không của Bát-nhã cho chúng ta thấy rõ tất cả sá»± vật ở thế gian này, trên phÆ°Æ¡ng diện ngôn ngữ thì tạm đặt, hoặc là có hoặc là không, hoặc là thiện, hoặc là ác, hoặc là phải, hoặc là quấy. Tạm đặt để dùng thôi, không phải là cứu kính, không phải là chân lý. Hiểu nhÆ° vậy chúng ta đừng chấp. Nếu không chấp thì chúng ta sẽ tá»± tại trÆ°á»›c mọi hình tượng đổi thay, trÆ°á»›c mọi ngôn ngữ sai biệt, không còn gì phiền não hết. Vì vậy, quí vị nhá»› trong nhà Phật luôn luôn nói phiền não tức Bồ-đề, phải vậy không? Không phải rời phiền não mà có Bồ-đề riêng, nhÆ° thế gian nói: “tôi phiền não quá”, phiền não là tâm Ä‘iên đảo rối rắm, Bồ-đề là tâm giác ngá»™. Người ta nói phiền não là khác vá»›i giác ngá»™, giác ngá»™ là khác vá»›i phiền não, nhÆ°ng vá»›i tinh thần Đại thừa thấy ngay phiền não tức là Bồ-đề, ngay Bồ-đề không khéo thì thành phiền não. NhÆ° vậy phiền não tức Bồ-đề là sao? Bồ-đề tức phiền não là sao?

Tôi thí dụ, mình lên chùa tụng kinh là Bồ-đề, mà tụng kinh người Ä‘ánh mõ cứ Ä‘ánh chậm, lùi lùi lại hoài, lúc Ä‘ó Bồ-đề dấy phiền não. Mình lên chánh Ä‘iện tụng kinh là phát tâm Bồ-đề, tâm giác ngá»™, mà người Ä‘ánh mõ không vừa ý, mình bá»±c mình muốn sân lên, nhÆ° vậy Bồ-đề dấy phiền não rồi. Sao là phiền não tức Bồ-đề? Ví dụ: Mình Ä‘ang giận má»™t huynh đệ nào Ä‘ó, giận đỏ mặt. Đang giận đỏ mặt là phiền não. Khi ấy bất thần có má»™t SÆ° huynh Ä‘i ngang thấy nói: “Đã tu mà giận sao?” Mình xấu hổ hết giận, tâm lặng lẽ thanh tịnh lại. Vậy phiền não thành Bồ-đề, khỏi tìm kiếm Ä‘âu xa hết. Quí vị thấy phiền não, Bồ-đề Ä‘âu có xa, tâm dấy lên Ä‘iên đảo là phiền não, lặng xuống thanh tịnh là Bồ-đề. Ngay trong Bồ-đề không khéo thành phiền não. Đâu có cái thứ hai ở ngoài chạy vô. Chúng ta khéo tu biết rõ hai cái không có rời nhau, ngay phiền não chuyển thành Bồ-đề, không khéo Bồ-đề biến thành phiền não, hiếm gì người từ Bồ-đề biến thành phiền não. Đây là tôi nói má»™t chút ít để quí vị hiểu. Lý sắc tức thị không, không tức thị sắc cÅ©ng tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy. Đó là dẫn đại khái kinh Bát-nhã cho quí vị thấy lý không hai.

Đến kinh Pháp Hoa.

Kinh Pháp Hoa nếu quí vị tụng phẩm Tá»± tức là phẩm mở đầu, quí vị thấy Phật dạy Ä‘iều gì trong ấy? Phật không nói câu nào hết. Thấy Ngài ngồi kiết-già nhập định, lông trắng giữa chân mày phóng má»™t luồng hào quang soi thấu đến cõi trời Hữu Đảnh, nÆ°Æ¡ng theo hào quang, đại chúng thấy trong Ä‘ó các vị Bồ-tát tu nhân thế nào thành đạo thế nào, đều rõ ràng. Soi thấu xuống địa ngục A-tì, đại chúng nÆ°Æ¡ng hào quang thấy người nào tạo nhân gì, tạo nghiệp gì đọa địa ngục thứ mấy, thấy rõ hết. Nhân nào cÅ©ng biết, từ nhân địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh thấy rõ, còn nhìn lên thì nhân sanh các cõi trời cho tá»›i nhân của các vị Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát đều thấy tu nhân nào được quả nào thấy rõ ràng hết. NhÆ° vậy Phật muốn nói cái gì? Chân mày là hai bên, phải vậy không? Ở giữa là sao? Là không hai bên, hào quang là tượng trÆ°ng cho trí tuệ, giữa chân mày là không kẹt hai bên. Cái trí tuệ không mắc kẹt hai bên Ä‘ó má»›i thấy được tá»™t cùng lý sanh tá»­ luân hồi, tá»™t cùng lẽ giải thoát thành Phật. Trí không mắc kẹt hai bên Ä‘ó, trong kinh Pháp Hoa gọi là Tri kiến Phật. Nếu quí vị đọc lại thấy rõ ràng, bởi Tri kiến Phật (trí không mắc kẹt hai bên) là cái trí thấy rõ nhân sanh tá»­ luân hồi, cÅ©ng nhÆ° thấy rõ cái nhân và quả của Bồ-đề Niết-bàn giải thoát. NhÆ° vậy người nào sống vá»›i trí Ä‘ó, người Ä‘ó sẽ thành Phật. Vì Phật là thấy rõ con đường luân hồi sanh tá»­ của chúng sanh, nhân thế nào, quả thế nào đều biết rõ Phật má»›i dạy. Và Ngài cÅ©ng biết rõ nhân thế nào, quả thế nào trên con đường giải thoát, Ngài má»›i dạy. NhÆ° vậy, thấy rõ hai manh mối Ä‘ó và kết quả của hai con đường Ä‘ó, thấy rõ không nghi ngờ nữa Ä‘ó tức là Phật. Vì vậy Tri kiến Phật là trí tuệ không dính mắc hai bên, má»›i thấy rõ lý luân hồi sanh tá»­ và lý giải thoát sanh tá»­, không còn nghi ngờ mà đạt tá»›i chá»— viên mãn, Ä‘ó là Phật. Đến phẩm thứ mười hai là phẩm Đề-bà-đạt-Ä‘a. Quí vị nhá»› bà Long nữ bao nhiêu tuổi? Người ta kêu nàng Long nữ, nhÆ°ng tôi kêu bà Long nữ, vì Phật nói kinh trên hai ngàn năm rồi, thì kêu bà gì má»›i vừa? Vì trong há»™i Pháp Hoa là nàng Long nữ tám tuổi, nay trên hai ngàn năm rồi thì kêu bà gì má»›i được? Tôi kêu bà cÅ©ng là chÆ°a xứng Ä‘ó. Bà Long nữ do ngài Văn-thù giáo hóa nhận ra Tri kiến Phật. Tri kiến Phật không có hai bên thì có mắc kẹt nam nữ hay không? Không mắc kẹt nam nữ, vì nam nữ là hai bên mà Tri kiến Phật là không kẹt hai bên (nam nữ). Than ôi! Gần Ä‘ây người ta tu hành lại cầu chuyển nữ thành nam để tu hành tinh tấn giáo hóa chúng sanh, chá»› mang thân nữ nghiệp chÆ°á»›ng ê chề tu hành không tiến. Cứ nghÄ© nhÆ° thế thật là xa xôi quanh co. Ngay nÆ¡i Tri kiến Phật không có nam nữ, mình cứ sống vá»›i cái Tri kiến Phật Ä‘ó. Không có nam nữ thật, chuyển nữ thành nam làm gì cho mất công. Bà Long nữ khi nhận ra Tri kiến Phật, Bồ-tát Trí Tích hỏi Bồ-tát Văn-thù, ngài Văn-thù giáo hóa ở Long cung có vị nào ngá»™ đạo chÆ°a, ngài Văn-thù nói: có. Giây lát bà Long nữ xuất hiện, ngài Trí Tích và ngài Xá-lợi-phất nghi. Vì Phật nói người nữ có chín Ä‘iều chÆ°á»›ng tu hành không thành Phật. Thành Ma vÆ°Æ¡ng còn không được, huống nữa là thành Phật. Bà Long nữ má»›i tám tuổi, còn là con nít, trẻ con Ä‘ã là tệ, lại là nữ nữa, cá»™ng thêm là rồng, rồng tức là súc sanh. Ba thứ tệ nhÆ° vậy, mà ngài Văn-thù nói Ä‘ó là nguời Ä‘ã ngá»™ đạo thì làm sao ngài Xá-lợi-phất tin nổi. Cho nên, ngài Xá-lợi-phất không tin, làm sao con người nhÆ° vậy mà thành Phật, ngá»™ đạo tức sẽ thành Phật. Bà Long nữ biết hai Ngài không tin mình, nên đến trÆ°á»›c Phật lấy hạt châu trong áo dâng lên Phật, Phật nhận để lên bàn, bà xoay lại hỏi hai ngài Trí Tích và Xá-lợi-phất:

- Các Ngài thấy Thế Tôn nhận hạt châu của tôi dâng, lâu hay là mau?

Ngài Xá-lợi-phất nói:

- Mau lắm!

Bà Long nữ nói:

- Tôi thành Phật cÅ©ng nhanh nhÆ° vậy.

Liền Ä‘ó thấy bà sang phÆ°Æ¡ng Nam ở nÆ°á»›c Vô Cấu chuyển thân thành Bồ-tát, thành Phật liền. Nhờ cái gì mau thành Phật lắm vậy? Nhờ bà nhận ra Tri kiến Phật, là cái trí không mắc kẹt hai bên. Trí Ä‘ó không nam không nữ nên không bị chÆ°á»›ng, còn cái thân nghiệp chÆ°á»›ng sâu dày của người nữ (tôi nói Ä‘ây không phải chê) theo trong kinh nói là đứng trên nghiệp tÆ°á»›ng mà nói, còn cái Tri kiến Phật là đứng trên Phật tánh mà nói hay trên Pháp thân mà nói. Nhìn trên Phật tánh hay Pháp thân thì không có nam nữ. Bởi không có hai làm gì có nam nữ, còn thấy nam thấy nữ, là nhìn ở trên nghiệp tÆ°á»›ng tÆ°Æ¡ng đối. Nghiệp tÆ°á»›ng là tÆ°Æ¡ng đối, là hÆ° giả Ä‘âu có thật. Vậy tại sao mình khÆ° khÆ° chấp cái giả rồi khổ sở mong chuyển cái giả này qua cái giả kia, chi cho cá»±c, phải vậy không? Biết rõ cái giả này giả rồi, thì cái giả nữ giả, cái giả nam cÅ©ng giả, ngay Ä‘ó mình sống vá»›i cái thật không nam không nữ cho khỏe. Quí vị thấy rõ nhá»› không thấy hai, là trí tuệ siêu thoát cái chấp tÆ°Æ¡ng đối. Trí tuệ Ä‘ó là Tri kiến Phật, cho nên bà Long nữ thành Phật chỉ trong chá»›p mắt. Quí vị tu theo đường lối này cÅ©ng vậy. Làm sao thành Phật trong chá»›p mắt, khỏi chuyển nữ thành nam gì hết. Đó là kinh Pháp Hoa.

Đến kinh Duy-ma-cật.

Trong kinh Duy-ma-cật về phẩm “Bất Nhị Pháp Môn”, trong phẩm này có cả thảy ba mÆ°Æ¡i hai vị Bồ-tát giải thích về Pháp môn bất nhị. Tôi kể vị Bồ-tát thứ nhất là Bồ-tát Pháp Tá»± Tại giải thích về Pháp môn bất nhị nhÆ° vầy: “Sanh diệt là hai, pháp xÆ°a chẳng sanh nay chẳng diệt, được vô sanh pháp nhẫn, gọi là nhập Pháp môn bất nhị (vào pháp môn không hai).”

Sanh diệt là hai, Ä‘ây là sanh, kia là diệt, thấy hai cái Ä‘ó là hai bên, giờ cái sanh không thật sanh, cái diệt không thật diệt thì không hai, thấy được cái lẽ không hai Ä‘ó là nhập, là được vô sanh pháp nhẫn, là nhập Pháp môn bất nhị.

Pháp môn bất nhị là không mắc kẹt hai bên. Không mắc kẹt hai bên là nhập Pháp môn bất nhị. Kế Ä‘ó má»—i vị Bồ-tát đều trình bày từng cặp nhÆ° vậy, tức là hai cái, nào là Ä‘á»™ng tịnh v.v... cÅ©ng giống hệt nhÆ° vậy, ở Ä‘ây chúng tôi không kể. Cuối cùng ngài Văn-thù cÅ©ng trình bày về Pháp môn không hai, nghÄ©a là dùng ngôn ngữ để dẹp ngôn ngữ. Ngài Văn-thù trình bày xong, Ngài nói vá»›i ông Duy-ma-cật: “Chúng tôi Ä‘ã trình bày về lý Pháp môn bất nhị xong, tá»›i phiên nhân giả, nhân giả nên nói về Pháp môn bất nhị cho chúng tôi nghe.” Ngài Duy-ma-cật lên tòa ngồi kiết-già rồi làm thinh. Khi ông Duy-ma-cật lặng thinh thì ngài Văn-thù khen: “Hay thay, hay thay, cho đến không có văn tá»± ngữ ngôn, má»›i là chân thật nhập Pháp môn không hai.” Chân thật nhập Pháp môn bất nhị là không có ngôn ngữ. Tại sao vậy? Vì mở miệng là thành hai mất rồi, bởi vì ngôn ngữ luôn luôn lập trong đối Ä‘ãi. Nói phải thì có quấy, nói có rồi có không, nói hÆ¡n thì có thua, nói Ä‘en rồi có trắng, nói tốt thì có xấu, luôn luôn nhÆ° vậy, mở miệng là nằm trong cái hai. Vì vậy ngài Duy-ma-cật ngồi lặng thinh, được Bồ-tát Văn-thù khen. Đó là chá»— không còn ngôn ngữ, chá»— Ä‘ó má»›i thật là nhập Pháp môn bất nhị. Tôi Ä‘ã dẫn phần kinh rồi, bây giờ tá»›i Thiền sÆ°.

            TrÆ°á»›c là Tổ Tăng Xán. Tổ Tăng Xán là Tổ thứ ba ở Trung Hoa. Bài “Tín Tâm Minh” của Ngài tôi đọc vài Ä‘oạn cho quí vị nghe để thấy:

Chí đạo vô nan,
Duy hiềm giản trạch.
Đản mạc tắng ái,
Đỗng nhiên minh bạch.
Hào ly hữu sai,
Thiên địa huyển cách.
Đạo đắc hiện tiền,
Mạc tồn thuận nghịch.

Tôi chỉ dẫn hai Ä‘oạn thôi. Bốn câu trên Ngài nhấn mạnh hai chữ tắng ái. “Đản mạc tắng ái”, nghÄ©a là chỉ chá»› yêu ghét thì “Ä‘á»—ng nhiên minh bạch” là rõ ràng sáng suốt. Tiếp theo “đạo đắc hiện  tiền” nghÄ©a là muốn thấy cái chân thật hiện tiền (trÆ°á»›c mắt), thì “mạc tồn thuận nghịch” là chá»› còn thuận nghịch. Nếu còn thuận nghịch thì không có hiện tiền, nếu còn yêu ghét thì không thể rõ ràng minh bạch. Ngài chỉ cho chúng ta thấy người còn thấy hai, là còn ở trong cái kẹt. Tôi giải thích từ đầu:

“Chí đạo vô nan”: Chí đạo là cái đạo tá»™t cùng, cái đạo Ä‘ó không khó, mà tại sao khó? “Duy hiềm giản trạch”: Chỉ bởi mình giản trạch. Giản trạch là sao? Là chọn lá»±a, có má»™t có hai, có tốt có xấu, có phải có quấy Ä‘ó. Bởi giản trạch nên chí đạo trở thành nan, chá»› chí đạo thì vô nan, vì giản trạch mà trở thành nan mất rồi. NhÆ° vậy, Ngài má»›i chỉ cái lá»—i, bởi giản trạch nên má»›i có yêu ghét. Nếu dứt được yêu ghét thì rõ ràng minh bạch, chí đạo hiện tiền rõ ràng minh bạch, chá»› không có gì hết. Sau Ä‘ó Ngài bảo, nếu mình còn có má»™t mảy may sai biệt, thì xa cách vá»›i đạo nhÆ° trời vá»›i đất. Vậy muốn được thấy chí đạo hiện tiền, thì đừng còn thuận nghịch. Yêu ghét, thuận nghịch là những vế chỉ về hai; cái hai mà mất rồi, thì chí đạo hiện tiền; cái hai mà mất rồi, thì rõ ràng minh bạch không nghi ngờ nữa.

Đây Tổ Tăng Xán Ngài chỉ cho chúng ta rõ ràng, cái cứu kính thấy đạo phải rời cái chấp hai phải không?

Bây giờ đến Lục Tổ. Lục Tổ ngài dạy chúng ta sao? Đây trong phẩm “Phó Chúc”, ở kinh Pháp Bảo Đàn, Ngài nói: Nay tôi dạy các ông nói pháp chẳng mất bản tông, nếu người hỏi “có” Ä‘em “không” đối, hỏi “không” Ä‘em “có” đối, hỏi “phàm” lấy “Thánh” đối, hỏi “Thánh” lấy “phàm” đối. NhÆ° hỏi thế nào là có? Phải nói bởi không mà có. Hỏi thế nào là không? Bởi có thành không. Nói vậy là giải thích có và không là đối Ä‘ãi, có và không nÆ°Æ¡ng nhau. Nhân cái không mà nói có, có không không có thật. Nếu thấy có không không thật thì phàm Thánh không thật, tốt xấu cÅ©ng không thật, hÆ¡n thua cÅ©ng không thật, phải quấy cÅ©ng không thật. NhÆ°ng mà mình có chịu chấp nhận sống vá»›i phải quấy không thật Ä‘ó không? hÆ¡n thua không thật không? Chắc không chịu, nếu chịu sống vá»›i cái không thật là Thánh mất rồi. Tại sợ làm Thánh buồn, nên Æ°ng làm phàm, rồi chấp nhận phải quấy, cho nên gặp nhau thì ngồi nói chuyện phải quấy. Bởi muốn làm phàm cho nên chấp nhận hÆ¡n thua, tốt xấu, vì vậy gặp nhau thì nói chuyện hÆ¡n thua, tốt xấu, nói người này tốt người kia xấu, người này phải người kia quấy, người này hÆ¡n người kia thua, cái này hay cái nọ dở. Cứ nhÆ° vậy nói hoài, nói không cùng, do Ä‘ó làm phàm mãi không thôi. Bây giờ muốn làm Thánh thì sao? Chỉ lần bỏ hai cái Ä‘ó, đừng nói phải nói quấy, đừng nói hÆ¡n nói thua, đừng nói tốt nói xấu v.v... những cái Ä‘ó thấy đều không thật. Thấy không thật thì không chấp, mà không chấp thì phiền não từ Ä‘âu mà sanh, mà bỏ những cái Ä‘ó dá»… không? Người xÆ°a Ä‘ã nói: “Điểm thiết hóa thành kim ngọc dị, khuyến nhân trừ khÆ°á»›c thị phi nan”, nghÄ©a là chỉ sắt biến thành vàng ngọc dá»…, khuyên người dẹp bỏ phải quấy khó. Bỏ được phải quấy khó lắm. Tại sao khó lắm vậy? Tại vì cái nghiệp chủng chúng sanh nó sâu dày quá phải không? Quí vị nhá»› nói phải nói quấy, nói hÆ¡n nói thua, nói tốt nói xấu đều là cái nói của phàm phu. Cái chủng nghiệp phàm phu nó sâu quá nên ngồi lại thì cứ nhÆ° vậy mà tiếp tục. Bây giờ bỏ hết những cái Ä‘ó, dừng hết đừng thấy phải quấy thật, đừng thấy tốt xấu thật, đừng thấy hÆ¡n thua thật, đừng thấy có không thật v.v..., tất cả những cái hai bên mình không chấp nữa, Ä‘ó là trí tuệ của Thánh nhân, là Tri kiến Phật, dá»… hay khó? Bảo quí vị làm cái gì? Chỉ cần đừng mắc kẹt hai bên là Thánh mất rồi, tìm Ä‘âu cho xa. Đừng chấp nhÆ° vậy là Thánh, cho nên người tu muốn thoát khỏi những cái phàm tục thì phải ứng dụng triệt để cái thấy không hai bên Ä‘ó, phải thoát khỏi cái thấy hai bên. Nếu chúng ta thoát được cái thấy hai bên là chúng ta Ä‘ã thoát ly được sanh tá»­, còn mắc kẹt  trong cái hai bên, là chúng ta Ä‘i trong dòng sanh tá»­. Bởi vì không thấy hai bên là trí tuệ siêu sanh tá»­, gọi là Tri kiến Phật hay Phật tuệ, còn nếu thấy hai bên là trí tuệ của phàm phu là sanh tá»­.

Cho nên các Thiền sÆ° ứng dụng triệt để lối phá chấp hai bên. Bây giờ tá»›i Hòa thượng Thạch Đầu.

Có vị Tăng hỏi: Thế nào là giải thoát?

Ngài trả lời: Ai trói ngÆ°Æ¡i?

Hỏi: Thế nào là Tịnh Độ?

Ngài trả lời: Cái gì làm nhÆ¡ ngÆ°Æ¡i?

Hỏi: Thế nào là Niết-bàn?

Ngài trả lời: Ai Ä‘em sanh tá»­ đến cho ngÆ°Æ¡i?

NhÆ° vậy ngài Thạch Đầu có trung thá»±c vá»›i Lục Tổ dạy không? Ngài Thạch Đầu trả lời có mắc kẹt hai bên không? Hỏi giải thoát thì Ngài dùng triền phược tức trói buá»™c để Ä‘áp giải thoát, hỏi Tịnh Ä‘á»™ thì Ngài dùng cái uế mà Ä‘áp, hỏi Niết-bàn thì Ngài dùng sanh tá»­ mà Ä‘áp, phải vậy không? NhÆ° vậy để chúng ta thấy rằng, nếu sanh tá»­ không thật thì Niết-bàn cÅ©ng không thật, tịnh không thật thì uế cÅ©ng không thật, giải thoát không thật thì triền phược cÅ©ng không thật. Hai cái đều là đối Ä‘ãi tạm có không thật. Bởi không thật mà chấp tức là ngu si, vì chấp là thấy có thật. Cái gì mình chấp đều là do thấy nó thật, nếu thấy nó giả thì hết chấp. Quí vị xét thấy phải không? Thí dụ có người chá»­i mình là con chó, mà mình biết lời nói Ä‘ó giả dối không thật, thì mình có giận không? Nếu họ nói mình là con chó, mình giận Ä‘ùng Ä‘ùng lên, là mình thấy lời nói Ä‘ó có thật. Bởi thấy thật nên má»›i giận. NhÆ° vậy, thấy không thật thì mọi cái chấp hết. Cái chấp hết thì khổ Ä‘au má»›i hết hay không? Tu để thoát khổ Ä‘au, chấp là nguồn gốc của khổ Ä‘au. Tu là để giải thoát, mà chấp là cái triền phược không giải thoát nổi. Cho nên các Thiền sÆ° ứng dụng triệt để lối phá chấp hai bên Ä‘ó. Đó là ngài Thạch Đầu.

Đây tá»›i ngài Mục Châu.

Thiền sÆ° Mục Châu là SÆ° huynh của Tổ Lâm Tế.

Có vị Tăng hỏi: Lấy má»™t lá»›p dẹp má»™t lá»›p thì chẳng hỏi, khi chẳng lấy chẳng dẹp thì thế nào?

Ngài Ä‘áp: Hôm qua trồng cà, ngày nay trồng dÆ°a.

Là thế nào? Nói lấy má»™t lá»›p dẹp má»™t lá»›p thì không hỏi, nghÄ©a là tôi không hỏi cái lấy cái dẹp, tôi không hỏi cái hai bên. Bây giờ chẳng lấy chẳng dẹp, tức bỏ cả cái hai bên thì lúc Ä‘ó làm sao? Ngài nói: hôm qua trồng cà, hôm nay trồng dÆ°a là sao? Nếu tôi nói ra thì hết Ä‘i tức là dành phần của quí vị hết rồi. Đó là hình ảnh của người xÆ°a vậy.

Đến má»™t hình ảnh nữa, là câu chuyện gần Ä‘ây tôi kể cho quí vị nghe. Đó là chuyện ngài SÆ¡ SÆ¡n hỏi đạo ngài Qui SÆ¡n. Ngài SÆ¡ SÆ¡n là má»™t Thiền khách đến chá»— ngài Qui SÆ¡n để hỏi đạo. Khi đến nÆ¡i, ngài SÆ¡ SÆ¡n thÆ°a rằng:

- Con được nghe Hòa thượng nói: “Câu có câu không nhÆ° bìm leo cây.” Bá»—ng dÆ°ng cây ngã bìm khô thì câu về chá»— nào?

Câu hỏi này giống nhÆ° câu hỏi ở trên không? Giống hệt, bởi vì “câu có câu không nhÆ° bìm leo cây”, tức là có và không Tổ Qui SÆ¡n ý nói có không giống nhÆ° cây và dây bìm. Dây bìm và cây là hai, phải vậy không? Nó nÆ°Æ¡ng nhau. Có và không cÅ©ng nÆ°Æ¡ng nhau là hai. Bây giờ, con không hỏi cái hai nữa; khi cây ngã bìm khô thì câu về chá»— nào? Là khi hết hai rồi thì lúc Ä‘ó sao? Ngài Qui SÆ¡n cười hả hả mà không nói thêm câu nào hết. Ngài SÆ¡ SÆ¡n thấy ngài Qui SÆ¡n cười hả hả thì tức mình quá, thÆ°a: Con từ bốn ngàn dặm mang khăn gói đến Ä‘ây hỏi đạo, mà Hòa thượng Ä‘ùa nhÆ° vậy. Khi Ä‘ó, ngài Qui SÆ¡n kêu: Thị giả! Đem tiền hoàn lại cho Thượng tọa này. Thôi bây giờ tôi hoàn tiền lại, công ông Ä‘i xa Ä‘ó. Rồi Ngài dặn: Sau sẽ có con rồng má»™t mắt vì ông mà Ä‘iểm phá.

Ngài SÆ¡ SÆ¡n từ giã ra Ä‘i. Ngài Ä‘i má»™t thời gian lâu xa, đến má»™t Thiền sÆ° là ngài Huệ Chiêu. Huệ Chiêu là má»™t Thiền sÆ° có má»™t con mắt. Khi đến ngài Huệ Chiêu, ngài SÆ¡ SÆ¡n đảnh lá»… thÆ°a hỏi. Ngài Huệ Chiêu hỏi:

- Ông từ Ä‘âu đến?

Ngài SÆ¡ SÆ¡n Ä‘áp:

- Từ Qui Sơn đến.

Ngài Huệ Chiêu hỏi:

- Có những gì ở Qui SÆ¡n, kể lại nghe.

Ngài SÆ¡ SÆ¡n thuật lại, đến Ä‘ó hỏi nhÆ° vậy, Tổ Qui SÆ¡n cười nhÆ° vậy.

Ngài Huệ Chiêu nói:

- Qui SÆ¡n đầu chánh, Ä‘uôi chánh, chỉ vì không gặp tri âm.

Ngài SÆ¡ SÆ¡n nghe, không hiểu gì hết, nên đặt câu hỏi lại vá»›i ngài Huệ Chiêu:

- Khi cây ngã bìm khô rồi câu về chá»— nào?

Ngài Huệ Chiêu liền nói:

- Nụ cười của Qui SÆ¡n lại thêm tÆ°Æ¡i.

Ngay Ä‘ó, ngài SÆ¡ SÆ¡n ngá»™ đạo. Khi ngá»™ đạo rồi, Ngài nói, nguyên lai trong tiếng cười của Qui SÆ¡n có Ä‘ao.

Ngang Ä‘ó xong. Có má»™t Thiền sÆ° sau này là ngài Hoằng Trí  làm bài tụng bốn câu:

Thọ đảo đằng khô vấn Qui SÆ¡n,
Đại tiếu ha ha khởi đẳng nhàn.
Tiểu lý hữu Ä‘ao huy đắc phá,
Ngôn tÆ° vô lá»™ tuyệt cÆ¡ quan.

Tôi tạm dịch:

Bìm khô cây ngã hỏi Qui SÆ¡n,
Ha hả cười to há rá»—ng trÆ¡n.
Đao sẵn trong cười xem được thấu,
Không đường bàn nghÄ© bặt mối mang.

Đó là bài tụng. Qua bài tụng quí vị thấy Ngài nói gì?

“Bìm khô cây ngã hỏi Qui SÆ¡n”, là lập lại câu hỏi của ngài SÆ¡ SÆ¡n.

“Ha hả cười to há rá»—ng trÆ¡n”, cười ha hả Ä‘ó không phải là cười suông Ä‘âu, nên nói:

“Đao sẵn trong cười xem được thấu”, là biết trong tiếng cười có Ä‘ao là Ä‘ã ngá»™ rồi, chừng Ä‘ó má»›i thấy sao?

“Không đường bàn nghÄ© bặt mối mang”, chá»— Ä‘ó không có đường nói năng, suy nghÄ© bặt hết, mọi mối mang, manh mối không còn. Quí vị thấy chá»— Ä‘ó không?

Bây giờ, tôi có thể đổi lại câu nói rằng trong tiếng cười của Qui SÆ¡n có Ä‘ao, tôi nói trong nụ cười của Qui SÆ¡n có cam lồ được không? Quí vị thấy được không? - Được. Tại sao nói Ä‘ao, lại nói cam lồ mà được? Quí vị má»›i thấy, lý đạo sâu kín mà nó lại hiện tiền. Ngài Qui SÆ¡n cười, đối vá»›i ngài SÆ¡ SÆ¡n lúc Ä‘ó tưởng Ngài Ä‘ùa vá»›i mình, khi mình Ä‘ang khao khát, băn khoăn tá»›i để hỏi đạo, mà hỏi rồi Ngài chỉ cười mà không nói má»™t lời, không tức sao được, phải vậy không? Vì thế, SÆ¡ SÆ¡n nói: Con từ ngàn dặm mang khăn gói đến mà Hòa thượng Ä‘ùa nhÆ° vậy. NhÆ°ng ngài Qui SÆ¡n bình tÄ©nh nói thôi lấy tiền trả thù lao cho công ông Ä‘i xa, chá»› không nói gì hết. Mặc SÆ¡ SÆ¡n tức tối, ngài Qui SÆ¡n không nói thêm má»™t câu. NhÆ° vậy, tiếng cười của ngài Qui SÆ¡n cười để mà cười hay cười để làm gì? NhÆ° vậy cái cười của Qui SÆ¡n và cái im lặng của Duy-ma-cật có giống nhau không? Tại sao cười và im lặng mà giống nhau? Nếu cái cười của Qui SÆ¡n và cái im lặng của Duy-ma-cật giống, thì trong tiếng cười có Ä‘ao hay trong tiếng cười có cam lồ cÅ©ng giống, phải vậy không? Mà thấy được nhÆ° vậy Ä‘ó là sao? Nếu thấy trong tiếng cười có Ä‘ao, là người Ä‘ó xem được thấu, còn nếu thấy trong tiếng cười có cam lồ thì xem cÅ©ng được thấu. Tại sao cười và im lặng mà giống? Câu chót của bài tụng: “Ngôn tÆ° vô lá»™ tuyệt cÆ¡ quan.” Vì chá»— Ä‘ó không còn hai bên rồi, Ä‘âu còn lời để nói, Ä‘âu còn chá»— để nghÄ©, cho nên bặt hết mối mang. Chá»— bặt hết mối mang chỉ còn má»™t tiếng cười, chỉ còn cái im lặng. Vì vậy hiểu được rồi, thấy cười, hoặc thấy im lặng, là thấy được chá»— cuối cùng Ä‘ó. Còn nổi tức tối nhÆ° ngài SÆ¡ SÆ¡n thì mang gói Ä‘i nữa.

Quí vị thấy cái chá»— tá»™t cùng của người xÆ°a muốn cho người ta thấy, mà không dùng lời. Vì dùng lời Ä‘ã trật, nên Ngài chỉ cười thôi. Còn bên kia nói chá»— hai bên mà Ä‘ã cuối cùng rồi thì chỉ còn im lặng thôi. Má»™t bên thì im lặng, má»™t bên thì cười, nhÆ° vậy quí vị thấy, ngài Duy-ma-cật là Kinh, Tổ Qui SÆ¡n là Thiền, hai bên có giống nhau không? Đâu có hai, phải vậy không? NhÆ° vậy, chúng ta má»›i thấy, Thiền là cốt tủy của Kinh, Kinh là nguồn gốc của Thiền, chá»› không có gì lạ hết. Hiểu nhÆ° vậy, chúng ta má»›i thấy, sá»± tu hành của chúng ta muốn đạt đạo, muốn đến chá»— không còn bị trầm luân sanh tá»­ nữa thì phải làm sao? Đừng mắc kẹt ở hai bên. Cho nên các vị Thiền sÆ° khi nói câu gì, hỏi cái gì thì luôn luôn gài Thiền khách bằng cái hai bên, hoặc là có, hoặc là không v.v... Nếu mình y Ä‘ó mà trả lời hoặc bên này hoặc bên kia thì Ngài Ä‘Æ°a hai ngón tay, để cho mình biết rõ rằng vừa còn kẹt bên này hay bên kia, là người chÆ°a thấy đạo. Người thấy đạo là cười hoặc im lặng. Chá»— Ä‘ó là chá»— thấy đạo Ä‘ó, quí vị thấy chÆ°a?

Đây là kết luận của tôi: Sang năm Giáp Tý này, tôi chúc quí vị được “nụ cười của Qui SÆ¡n lại thêm tÆ°Æ¡i”. Đó là câu chúc đầu năm của tôi.

Pháp Thoại

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872272" 
				and advertisment.end_time>"1526872272"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872272" 
				and advertisment.end_time>"1526872272"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Tin má»›i

Đọc nhiều

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03382
  • Đang online: 21