Quy Sơn cảnh sách dịch giảng (Phần 1)

21/08/2017 | Lượt xem: 544

TT.Thích Thông PhÆ°Æ¡ng dịch và thuyết giảng

LƯỢC DẪN

Lâu nay, người học thường nghe nói Quy SÆ¡n Cảnh Sách là dành để dạy cho hàng Sa-di má»›i vào chùa. NhÆ°ng không phải vậy! Mà cả các vị Tỳ-kheo, Sa-di cÅ© hay má»›i đều cần phải học. Bởi Tổ Quy SÆ¡n là má»™t vị Tổ của Thiền tông, thuá»™c tông Quy Ngưỡng, là má»™t tông lá»›n trong năm tông của Thiền. Cho nên, tác phẩm của SÆ° viết ra Ä‘âu phải chỉ để chỉ dạy cho hàng Sa-di.


 Cảnh Sách là sao? Chữ Sách là cây roi. Cây roi này dùng để răn nhắc Tăng chúng tu hành cho xứng Ä‘áng là bậc xuất gia cầu giải thoát. Nên SÆ° soạn cảnh sách này là chung cho tất cả Tăng chúng chứ không phải dành riêng cho hàng Sa-di. Lâu nay, bá»™ Cảnh Sách này thường ghép chung trong bốn bá»™ Luật tụng của Sa-di nên thường bị hiểu lầm Quy SÆ¡n Cảnh Sách là để dạy cho hàng Sa-di.

Sá»± thật khi học Văn Cảnh Sách này rồi chúng ta má»›i thấy trong lòng phát sanh những cảm kích lá»›n. Chính tôi, má»—i lần đọc Quy SÆ¡n Cảnh Sách, vẫn thấy có má»™t Ä‘á»™ cảm rất mạnh, không phải thường. NhÆ°ng nếu chỉ đọc suông hay là đọc để chấm Ä‘iểm thì sẽ thấy thường. Còn học mà đọc từ trong tâm đọc ra thì má»›i thấy được những ý sâu mà SÆ° muốn nhắc, muốn dạy.

Ở Ä‘ây, muốn nhắc để tất cả Tăng chúng có ý thức và học kỹ, nhờ vậy sẽ có lợi ích lá»›n lao trên đường tu của má»—i người.

 LƯỢC SỬ Tá»” QUY SÆ N

 

TrÆ°á»›c nói qua về lịch sá»­ của Tổ Quy SÆ¡n. ­­Tổ Quy SÆ¡n hay Thiền sÆ° Linh Há»±u, hiệu là Đại Viên. Chữ “Đại Viên” là hiệu của vua ban sau khi SÆ° tịch. Còn chữ “Quy SÆ¡n” là vì SÆ° ở tại núi Quy. Vì người tôn kính nên gọi SÆ° là Hòa thượng Quy SÆ¡n, hay Tổ Quy SÆ¡n.

SÆ° họ Triệu, quê ở huyện Trường Khê, PhÆ°á»›c Châu. Chữ Châu là tên hành chánh của má»™t địa phÆ°Æ¡ng, nói PhÆ°á»›c Châu là đọc quen theo từ Hán Việt, Ä‘úng ra phải nói là Châu PhÆ°á»›c.

Năm 15 tuổi, SÆ° từ giã cha mẹ xuất gia theo Luật sÆ° Pháp Thường ở chùa Kiến Thiện tại quận nhà. Sau thọ giá»›i ở chùa Long HÆ°ng-Hàn Châu. NhÆ° vậy, SÆ° xuất gia từ bé, là bậc đồng chÆ¡n nhập đạo.

Có sách ghi kỹ là ban đầu SÆ° theo hầu Luật sÆ° Pháp Thường, sau má»›i học Tỳ Ni vá»›i Luật sÆ° NghÄ©a Tân ở Tiền Đường. Buổi đầu, SÆ° vào tu trong ngôi chùa giá»›i luật tinh nghiêm nên học luật rất kỹ và thấy được ý nghÄ©a của Luật học. SÆ° học thông cả kinh luật Tiểu thừa, Đại thừa, tức thông về Giáo môn. 

Năm 23 tuổi, má»™t hôm SÆ° tá»± than: “Tá»™t đến chá»— luận bàn của chÆ° Phật tuy là diệu lý sâu xa, nhÆ°ng rốt ráo chÆ°a phải là chá»— ta nhắm đến”, vì vậy SÆ° má»›i Ä‘i tìm học thêm Phật pháp.

SÆ° không hài lòng về sá»± học trên giáo lý mà muốn tiến sâu hÆ¡n, nên nghÄ© còn có má»™t cái gì sâu xa chứ không phải chỉ ở trên những nghÄ©a giải Ä‘ó, phải sáng được cái gì nữa kìa. Để thấy chủng tá»­ Bồ-đề sâu dày hay chủng tá»­ Thiền tông Ä‘ã thúc đẩy SÆ°.

Rồi, SÆ° đến Thiên Thai lá»… di tích của Đại sÆ° Trí Khải, Tổ của tông Pháp Hoa hay tông Thiên Thai, cùng Ä‘i theo có mấy vị tăng. Khi đến Đường HÆ°ng thì gặp má»™t ẩn sÄ© đến cầm tay SÆ° cười lá»›n rồi nói: “Đời khác có duyên, già mà càng sáng rỡ, gặp Đàm thì dừng, gặp Quy thì ở”.

Đây giống nhÆ° lời huyền ký. Ẩn sÄ© này chính là Hàn SÆ¡n Tá»­, là hóa thân của Bồ-tát Văn-thù. Có sách ghi là Tổ Quy SÆ¡n trên đường gặp Ngài Hàn SÆ¡n làm giống nhÆ° tiếng cọp rống, và nói: “Ông cùng vá»›i ta ở nÆ¡i há»™i Linh SÆ¡n, ông năm đời làm Quốc vÆ°Æ¡ng, quên rồi hay sao?”. Tức là Ngài Quy SÆ¡n cùng vá»›i Ngài Hàn SÆ¡n từng dá»± trong há»™i Linh SÆ¡n. Cho nên, nhiều khi chúng ta thấy những vị hiện tÆ°á»›ng bên ngoài bình thường, nhÆ°ng Ä‘âu biết là những bậc Hiền thánh tái lai.

Khi SÆ° đến chùa Quốc Thanh thì gặp Ngài Thập Đắc. Trong chùa, Ngài Thập Đắc không trọng ai hết, nhÆ°ng khi gặp Ngài Quy SÆ¡n thì lại trọng riêng vá»›i SÆ°.

Vị tăng chủ trong chùa má»›i trách Ngài Thập Đắc là có tâm thiên lệch. Tại sao trong Ä‘ây bao nhiêu vị tăng không trọng mà lại trọng ông tăng này?

Ngài Thập Đắc bảo: “Đây là thiện tri thức của má»™t ngàn năm trăm người, chẳng đồng vá»›i người thường”. Lúc Ä‘ó, SÆ° chỉ là vị tăng bình thường, chÆ°a biểu lá»™ hiện tÆ°á»›ng gì hết, mà các vị này biết trÆ°á»›c nhân duyên của SÆ°.

Sau Ä‘ó, SÆ° Ä‘i Giang Tây lá»… Tổ Bá Trượng, rồi dừng ở Ä‘ây tham học. Tức là khế hợp nhân duyên nÆ¡i Tổ Bá Trượng nên dừng lại.

Má»™t hôm, SÆ° đứng hầu Bá Trượng.

Bá Trượng hỏi:

- Ai?

SÆ° thÆ°a:

- Con, Linh Há»±u.

Bá Trượng bảo:

- NgÆ°Æ¡i vạch trong lò xem có lá»­a chăng?

Sư vạch ra rồi thưa:

- Không có lá»­a.

Ngài Bá Trượng đứng dậy, đến vạch sâu trong lò được má»™t chút lá»­a, Ä‘Æ°a lên chỉ cho SÆ°, nói:

- NgÆ°Æ¡i bảo là không, vậy cái này là cái gì?

SÆ° nhân Ä‘ó phát ngá»™ lá»… tạ, trình bày chá»— giải ngá»™ của mình.

Chính chá»— này là chá»— sâu xa trong nhà Thiền. TrÆ°á»›c kia, có lần tôi đọc má»™t tÆ° liệu của những học giả nghiên cứu về Thiền. Đến những Ä‘oạn này thì họ bình là bởi vì trÆ°á»›c Ä‘ó SÆ° vạch chÆ°a sâu, đến lượt Tổ Bá Trượng vạch sâu vào nên thấy được lá»­a. Vì vậy, người muốn ngá»™ là phải vạch sâu vào trong Ä‘ó. Đây Ä‘úng là tính cách học giả nghiên cứu, còn người hành giả nhà thiền thì khác. SÆ° ngá»™ Ä‘âu phải ở chá»— nghiên cứu sâu hoặc vạch sâu tìm kiếm?

Đây cần phải thấy được ý nghÄ©a chính yếu ở chá»— “Ä‘Æ°a cái Ä‘óm lá»­a lên”. Khi Tổ Bá Trượng Ä‘Æ°a Ä‘óm lá»­a lên hỏi: “Ông bảo không, vậy cái này là cái gì?”. Chá»— Ä‘ó má»›i là chá»— quan trọng, chứ không phải chá»— vạch sâu, vạch cạn. Chá»— vạch sâu Ä‘ã qua mất rồi. Chá»— này má»›i là thá»±c tế. Đưa ngay trÆ°á»›c mặt ông, ông nhìn thấy rõ ràng Ä‘ây nè! Phải thấy được chá»— Ä‘ó. SÆ° ngá»™ chính chá»— Ä‘ó. Về sau khi ra giáo hóa, SÆ° thường Ä‘Æ°a cây phất tá»­ lên khai thị cho người. CÅ©ng nhÆ° trÆ°á»›c kia Mã Tổ chỉ bầy le le bay trên trời khai thị cho Tổ Bá Trượng. Thì ở Ä‘ây Tổ Bá Trượng lại Ä‘Æ°a Ä‘óm lá»­a lên truyền đạt lại cho SÆ°. Học rồi chúng ta thấy chÆ° Tổ có sá»± liên hệ vá»›i nhau, Tổ Bá Trượng thì Ä‘Æ°a Ä‘óm lá»­a, còn SÆ° Ä‘Æ°a phất tá»­ lên.

Khi Ä‘ó Tổ Bá Trượng bảo:

- Đây là con đường rẽ tạm thời. Trong kinh nói: muốn thấy Phật tánh phải quán thời tiết nhân duyên, thời tiết Ä‘ã đến thì nhÆ° mê chợt ngá»™, nhÆ° quên chợt nhá»›, má»›i tỉnh vật của chính mình không từ bên ngoài mà được.

Ngá»™ nhÆ° là nhá»› trở lại vật của mình từ xÆ°a Ä‘ã quên, nên không phải là từ bên ngoài mà được. Cái sẵn nÆ¡i mình mà quên nay nhá»› trở lại vậy thôi. Ngá»™ là vậy, chứ không phải ngá»™ là được cái gì khác.

Tổ nói thêm:

- Cho nên Tổ SÆ° bảo “ngá»™ rồi đồng chÆ°a ngá»™, không tâm cÅ©ng không pháp”, chỉ là không tâm hÆ° vọng, phàm thánh v.v… XÆ°a nay tâm pháp nguyên tá»± đầy đủ. Nay ngÆ°Æ¡i Ä‘ã vậy tá»± khéo giữ gìn.

Tổ bảo ngá»™ rồi nhÆ°ng phải khéo giữ gìn, chứ không phải ngay Ä‘ó là xong rồi tá»± mãn. Chúng ta thấy người xÆ°a dạy rất kỹ, không phải nghe nói kiến tánh thành Phật, ngay cái thấy Ä‘ó thì đủ rồi. Mà còn phải bảo dưỡng tức là giữ gìn để sống cho được trọn vẹn trong Ä‘ó. Nên Ä‘ây má»›i là con đường rẽ tạm thời giữa mê và ngá»™ chứ chÆ°a phải là rốt ráo. Tức là cần phải sống trở lại cho được trọn vẹn nữa.

Có lần SÆ° theo Ngài Bá Trượng Ä‘i làm việc trong núi, Bá Trượng má»›i hỏi:

- Đem được lửa đến chăng?

SÆ° thÆ°a:

- Đem được.

Bá Trượng hỏi:

- Ở chá»— nào?

SÆ° cầm má»™t cành cây thổi vài cái Ä‘em trao cho Tổ Bá Trượng. Bá Trượng bảo:

- NhÆ° trùng đục cây.

Chúng ta thấy thầy trò tuy làm việc, nhÆ°ng chính những lúc làm việc cÅ©ng không để tâm phân tán mà luôn luôn tham Thiền, luôn lấy đạo lý để khai thị cho nhau.

Vậy thì lá»­a ở chá»— nào? Cái gì biết thổi vào Ä‘ó? Đây nhắc lại cho tất cả thấy lẽ thật nÆ¡i chính mình, chứ không phải ở nÆ¡i cành cây. Ý của Tổ Bá Trượng cÅ©ng không phải muốn được lá»­a, mà muốn nhắc chá»— thấy của chính mình.

Ngài TÆ° Mã Đầu Đà, người Hồ Nam giỏi về địa lý, đến yết kiến Tổ Bá Trượng, thÆ°a:

- Quy SÆ¡n là thắng cảnh nên lập đạo tràng kết tập bạn pháp.

Tổ Bá Trượng hỏi:

- Vậy lão Tăng muốn đến Quy SÆ¡n có nên chăng?

TÆ° Mã Đầu Đà nói:

- Quy SÆ¡n kỳ tuyệt có thể họp 1.500 chúng, nhÆ°ng chẳng phải chá»— ở của Hòa thượng.

Tổ Bá Trượng hỏi:

- Sao vậy?

Ngài TÆ° Mã Đầu Đà nói:

- Hòa thượng là người xÆ°Æ¡ng, còn núi kia là núi thịt, dù có ở đồ đệ chẳng đầy má»™t ngàn.

Tổ Bá Trượng hỏi:

- Vậy trong chúng có người nào được chăng?

TÆ° Mã Đầu Đà nói:

- Phải đợi xem qua mới biết.

Bá Trượng sai thị giả gọi ông Đệ nhất tòa tức Thiền sÆ° Hoa Lâm đến, hỏi:

- Vậy người này thế nào?

Đầu Đà bảo Ngài Hoa Lâm tằng hắng má»™t tiếng, Ä‘i vài bÆ°á»›c xong, má»›i thÆ°a:

- Người này không được.

Bá Trượng sai thị giả gọi Điển tọa tức Thiền sÆ° Linh Há»±u đến, Đầu Đà thÆ°a:

- Đây chính là chủ Quy SÆ¡n.

Tối đến, Bá Trượng gọi SÆ° vào thất dặn dò:

- Ta hóa duyên tại Ä‘ây, ngÆ°Æ¡i sẽ ở thắng cảnh Quy SÆ¡n để nối tiếp Tông môn của ta và rá»™ng Ä‘á»™ kẻ hậu học.

Chúng ta thấy má»—i người có má»™t nhân duyên, chứ không phải muốn mà được. Tổ Bá Trượng hỏi TÆ° Mã Đầu Đà: “Tôi lên ở Ä‘ó được không?”. Ngài TÆ° Mã nói Hòa thượng là người xÆ°Æ¡ng, là cái gốc là cốt cán, còn núi kia chỉ núi thịt không thích hợp vá»›i Ngài. Rồi Ngài Hoa Lâm là đệ nhất tòa, là bậc trên trÆ°á»›c trong chúng nhÆ°ng không được cá»­ Ä‘i. Còn Ngài Linh Há»±u chỉ là Điển tọa, là bậc sau nhÆ°ng được cá»­ Ä‘i.

Cho nên học sá»­ người xÆ°a để chúng ta thấy rằng mình không nên sanh tâm muốn này muốn kia, thấy mình là chúng lá»›n mà không cá»­ Ä‘i, lại cá»­ người sau Ä‘i làm Phật sá»± rồi sanh tâm ganh tị là không tốt.

Bởi vì các bậc Thầy sáng suốt đều thấy được nhân duyên khế hợp của má»—i người. Người khế hợp ở Ä‘ây thì ở Ä‘ây, người khế hợp ở kia thì ở kia. Hoặc là người có duyên để làm trách nhiệm này, người có duyên làm trách nhiệm kia, má»—i người có đều nhân duyên. Quan trọng là ở vị trí nào đều làm tròn trách nhiệm Ä‘ó, là thành công. Còn muốn theo ý muốn của mình nhiều khi trái vá»›i chá»— nhân duyên của mình thì lại không thành công, mà thêm sanh Cái Ngã trong Ä‘ó!

Trong nhà Thiền có câu chuyện về má»™t Thủ tọa ngá»™ đạo. Khi Ä‘ó, thầy của Thủ tọa dặn: “Nhân duyên và phÆ°á»›c của ông hÆ¡i mỏng nên phải lo ẩn tu bồi dưỡng, đừng ra trụ trì, giáo hóa”.

Vị này vâng lời, nhÆ°ng thời gian sau có người đến tha thiết thỉnh cầu SÆ° trụ trì ngôi chùa địa phÆ°Æ¡ng nọ. SÆ° không từ chối được. Không lâu sau, ngôi chùa bị hỏa hoạn cháy. SÆ° thức tỉnh không dám trái lời thầy dạy, chỉ lo tu.

CÅ©ng nhÆ° Thanh Tố ở vá»›i Ngài Từ Minh, được ngá»™ đạo. NhÆ°ng Ngài Từ Minh dặn: “Thôi, ông hãy ở ẩn đừng ra Ä‘á»™ người”. Khi gặp Ngài Chân Tịnh, lúc ăn trái vải, SÆ° vì khai thị cho Ngài Chân Tịnh. Khai thị rồi lại nói: “Thôi, tôi thấy ông có duyên thì trợ giúp, nhÆ°ng tôi không làm thầy ông”.

Các Ngài là vậy Ä‘ó, còn chúng ta nhiều khi ham làm thầy thì lại trái vá»›i nhân duyên của mình. Cho nên chúng ta cần phải học hạnh người xÆ°a để rút kinh nghiệm.

Ở Ä‘ây cÅ©ng vậy, Ngài Hoa Lâm là Đệ nhất tòa nhÆ°ng không được cá»­ Ä‘i, còn Ngài Quy SÆ¡n chỉ là Điển tọa, Điển tọa nhÆ° tri khố coi kho nhà bếp, nhÆ°ng mà được cá»­ Ä‘i.

Khi Ä‘ó, Ngài Hoa Lâm hay biết nên không vui, đến thÆ°a:

- Con là thượng thủ, sao Linh Há»±u lại được trụ trì?

Tổ Bá Trượng bảo:

- Nếu vậy, ai ở trong chúng này nói được má»™t câu xuất cách thì ta sẽ cho Ä‘i trụ trì.

Tổ má»›i chỉ cái tịnh bình hỏi:

- Chẳng được gọi là tịnh bình, thì gọi là cái gì?

Cái tịnh bình mà không cho gọi là tịnh bình, vậy gọi là cái gì?

Ngài Hoa Lâm nói:

- Không thể kêu là khúc cây lủng.

Ngày xÆ°a, người ta lấy khúc gá»— đục thành tịnh bình Ä‘á»±ng nÆ°á»›c. Nên Ngài Hoa Lâm nói không thể gọi là khúc cây lủng.

Tổ Bá Trượng lại hỏi Ngài Linh Há»±u, SÆ° tá»›i đạp nhào cái tịnh bình rồi Ä‘i, không nói gì hết.

Tổ Bá Trượng cười bảo:

- Vậy thì Đệ nhất tòa thối lui núi này rồi.

Má»›i thấy căn cÆ¡ của Ngài Linh Há»±u bén nhạy. Nên Tổ Bá Trượng má»›i sai Ngài Linh Há»±u đến Quy SÆ¡n. NhÆ°ng đến Quy SÆ¡n Ä‘âu phải là sẵn có chùa rồi lên Ä‘ó trụ trì.

Non Quy cao vót không có bóng người lai vãng, là hang ổ của cọp sói. SÆ° đến Ä‘ây cất má»™t am tranh, hàng ngày lượm trái lật, trái dẻ làm thức ăn nuôi sống.

Vậy buổi đầu, SÆ° đến núi Quy rất là cá»±c khổ, không phải đến là liền có chùa ở, dần về sau má»›i khai hoang lập thành chùa. Khi Ä‘ó vì còn hoang sÆ¡ không người biết nên Ä‘âu có ai Ä‘em vật phẩm lên cúng. Má»—i ngày, đều phải lượm trái lật, trái dẻ ăn, nhÆ° vậy trải qua bảy năm. Má»›i thấy ý chí người xÆ°a kiên nhẫn Ä‘áng nể phục.

Má»™t hôm, SÆ° tá»± nghÄ©: “Đạo là cốt tiếp vật lợi sanh, ở má»™t mình chẳng phải”. SÆ° bèn Ä‘i lần xuống núi thì thấy cọp, sói, SÆ° má»›i bảo: “Nếu ta có duyên vá»›i núi này thì các ngÆ°Æ¡i nên tránh Ä‘i chá»— khác; còn nếu ta không có duyên ở Ä‘ây thì các ngÆ°Æ¡i cứ ăn thịt ta”. Nói xong thì các loài thú dữ đều Ä‘i tứ tán hết, SÆ° trở về am ở yên nhÆ° trÆ°á»›c.

Đúng là các bậc vô úy. Đi xuống núi gặp cọp sói, SÆ° cÅ©ng không sợ, bảo thẳng: “Nếu ta có duyên ở núi này thì các ngÆ°Æ¡i nên tránh Ä‘i! Còn nếu không có duyên ở Ä‘ây thì các ngÆ°Æ¡i cứ ăn thịt!”. Tinh thần vô úy của SÆ° là nhÆ° vậy.

Không bao lâu, dân chúng dÆ°á»›i chân núi dần hay biết nên rủ nhau kéo lên cất chùa cho SÆ°. Đến khi ấy má»›i bắt đầu có chùa. Về sau, Liên soái Lý Cảnh Nhượng tâu vua xin ban hiệu chùa, vua ban hiệu là Đồng Khánh. Kế đến có thượng tọa Đại An và má»™t số chúng từ Bá Trượng đến phụ tá cho SÆ°.

Đại An nói:

- Tôi sẽ làm Điển tọa cho Hòa thượng.

Từ Ä‘ó, số chúng lần lên đến cả ngàn. TÆ°á»›ng quốc Bùi HÆ°u cÅ©ng thường tá»›i lui thÆ°a hỏi chá»— huyền áo.

Trên Ä‘ã cho chúng ta bài học kinh nghiệm gì? Người tu sáng cái thật bên trong rồi thì khi đủ duyên người ta sẽ tá»± tìm đến. Đừng sợ người ta không biết mình. Mình có cái thật bên trong thì cứ sống vá»›i cái thật bên trong, khi đủ duyên người ta biết người ta tìm đến. Có những trường hợp mình không muốn ra thì Long thần, Há»™ pháp cÅ©ng đẩy mình ra, khỏi cần lo. Còn chÆ°a có gì mà cứ lo nhào ra cho có danh, nhiều khi không được hay. Cho nên tu chÆ°a được gì thì cứ tiếp tục tu khi duyên đến thì sẽ đến. Nhà Nho có câu: “Hữu xạ tá»± nhiên hÆ°Æ¡ng” giống nhÆ° vậy.

CÅ©ng nhÆ° Ngài Đức SÆ¡n, khi tu ngá»™ rồi Ä‘âu phải ra giáo hóa liền. SÆ° cÅ©ng ẩn trong núi, đến khi có người thỉnh, SÆ° còn không ra. Lúc Ä‘ó, ông Thái thú bày kế cho người Ä‘em muối bỏ trong chá»— SÆ° ở, rồi phao lên là SÆ° trá»™m bán muối lậu. Lúc Ä‘ó quan quân đến dẫn về, buá»™c lòng phải bị mời ra. Đúng là Long thần, Há»™ pháp đẩy ra, tá»›i duyên rồi phải đẩy ra thôi.

Đó là những kinh nghiệm trên đường tu học, chúng ta không phải vá»™i vàng ham danh, chÆ°a gì thích ra làm trụ trì, hoặc là ra làm việc này việc kia cho có tiếng. NhÆ°ng vì chÆ°a đủ duyên của mình thì sẽ Ä‘Æ°a đến những cái không hay, mất má»™t phần lợi ích lá»›n cho mình, cÅ©ng nhÆ° cho người. Ở Ä‘ây, chúng ta rút kinh nghiệm để thấy rõ là phải cố gắng tu cho vững, khi nhân duyên đầy đủ thì người ta sẽ đến mời.

Má»™t hôm, SÆ° thượng đường dạy chúng: “Phàm tâm của người học đạo phải ngay thẳng, chân thật không dối gạt, không tâm hạnh sau lÆ°ng trÆ°á»›c mặt lừa phỉnh. Trong tất cả giờ thấy nghe bình thường, không có chìu uốn. CÅ©ng chẳng phải nhắm mắt bịt tai, chỉ lòng chẳng chạy theo vật là được”.

SÆ° dạy người học đạo là phải ngay thẳng, chân thật, không dối gạt, không có hai lòng. TrÆ°á»›c mặt thì nói khác, sau lÆ°ng thì nói khác, Ä‘ó gọi là tâm hạnh sau lÆ°ng trÆ°á»›c mặt. Phải giữ tâm ngay thẳng, chân thật làm căn bản, đừng để mất sá»± chân thật.

Thời này, con người dá»… Ä‘ánh mất sá»± chân thật. Ngay cả người tu trong nhà chùa, nhiều khi cÅ©ng xem thường sá»± chân thật. Nên Ä‘ây SÆ° dặn kỹ nhÆ° vậy.

Chúng ta tu hành học đạo là bỏ giả về thật, để đạt và ngá»™ được chân tâm. Nếu tâm mình không thật thì làm sao sáng chân tâm được? Không thể Ä‘em cái tâm hÆ° dối mà sáng được cái tâm chân thật.

Muốn sáng được tâm chân thật thì tâm mình phải chân thật. Còn tâm mình không thật làm sao sáng được tâm thật? Cho nên cần phải hiểu kỹ, nếu không khéo thì người tu hành thời nay dá»… bỏ mất sá»± chân thật. Đó là kinh nghiệm.

Đây nhắc trong tất cả thời thấy nghe bình thường, không có chìu uốn. Chìu uốn tức là cong queo. CÅ©ng chẳng phải bịt mắt bịt tai, chỉ lòng chẳng theo vật là được. Tâm phải giữ vững đừng chạy theo vật, để bị vật cuốn lôi. Phải giữ vững tâm của mình.

“- Từ trÆ°á»›c chÆ° Thánh chỉ nói bên nhÆ¡ bợn là lá»—i lầm. Nếu không nhÆ° thế thì lòng nhiều nghÄ© ác là việc tình kiến tưởng lập.” Thường nghÄ© đến Ä‘iều ác, Ä‘iều xấu Ä‘ó là thuá»™c về việc tình kiến tưởng lập, là sống theo tình tưởng.

“- Ví nhÆ° nÆ°á»›c mùa thu lắng đứng trong trẻo lặng lẽ, không Ä‘á»™ng, không ngại, gọi người này là đạo nhân, cÅ©ng gọi là người vô sá»±.” Khéo giữ lòng không chạy theo vật. Đây là yếu chỉ để sống. Nhất là trong thời đại văn minh, vật chất nhÆ° hôm nay, vật dục bên ngoài lôi kéo làm chóa mắt, nếu tâm mình không vững là bị nó chuyển, nên yếu chỉ này cần phải thá»±c hiện cho chín chắn. Chúng ta cần phải giữ lòng không chạy theo vật, dù cho văn minh vật chất cách mấy Ä‘i nữa, vẫn sống giữ mình, giữ đạo.

Khi ấy có vị tăng hỏi:

- Người được đốn ngá»™ có tu chăng?

Sư bảo:

- Nếu người khi thật ngá»™ được gốc thì họ tá»± biết. Tu cùng không tu là lời nói hai đầu.

Người thật ngá»™ được gốc vững vàng, tâm Ä‘ã sáng tỏ thì tá»± biết. Người còn tập khí thì phải tu thêm để gạn lọc tập khí. Còn Ä‘ã sạch hết rồi thì tá»± biết.

- NhÆ° nay có người sÆ¡ tâm tuy từ duyên được má»™t niệm đốn ngá»™ chân lý nÆ¡i mình, nhÆ°ng vẫn còn tập khí nhiều kiếp từ vô thủy chÆ°a thể chóng sạch, nên dạy hắn trừ sạch dòng thức tạo nghiệp hiện tại, tức là tu vậy.

NghÄ©a là người má»›i có má»™t niệm đốn ngá»™, tuy là có chút sáng nhÆ°ng tập khí từ nhiều đời nhiều kiếp chÆ°a hết được, thì phải dạy tiếp tục tu để gạn lọc những dòng nghiệp thức Ä‘ó, tức là tu cho sạch hết tập khí, chứ không phải tu là được cái gì má»›i.

- Không nói có má»™t pháp riêng dạy hắn tu hành thú hÆ°á»›ng. Từ nghe nhập được lý, nghe và lý sâu mầu, tâm tá»± tròn sáng, không ở chá»— mê lầm. Hiện thời, dù có trăm ngàn diệu nghÄ©a thăng trầm, hắn vẫn được ngồi yên mặc áo, tá»± biết tạo kế sống. Nói tóm lại, chá»— lý chân thật thì không nhận má»™t mảy bụi, còn trong cá»­a muôn hạnh thì chẳng bỏ má»™t pháp. Nếu được nhÆ° vậy là má»™t mình cầm Ä‘ao thẳng vào, lòng phàm Thánh sạch, hiện bày chân thường, lý sá»± không hai, tức Phật nhÆ° nhÆ°.

Người tu nếu còn tập khí thì khéo bảo nhậm, gạn lọc những tập khí Ä‘ó thì cuối cùng hợp được lý tròn sáng, không bị che mờ nữa. Nói tu mà thá»±c không có tu gì hết, tức không có gì để tu, chỉ gạn lọc những tập khí hÆ° dối, khi nó sạch hết thì tá»± mình sống trở lại cái tròn sáng nÆ¡i mình, chá»› không phải có thêm cái gì khác.

Hiểu được vậy là có cái nhìn, có chá»— sống vững vàng thì dù cho “trăm ngàn diệu nghÄ©a thăng trầm, hắn vẫn được ngồi yên mặc áo”. Tức là người này dù cho có ai đến nói những nghÄ©a lý sâu xa, hay đẹp cách mấy Ä‘i nữa cÅ©ng không làm y lay Ä‘á»™ng. Còn người chÆ°a vững thì lâu lâu nghe có ai nói phát minh lý gì hay là chạy đến, Ä‘ó là lay Ä‘á»™ng bị chuyển theo. Nghe lý này lý kia hay rồi cứ chạy hoài, rốt cuá»™c không đến Ä‘âu hết. Còn người Ä‘ã nắm vững được cái gốc này thì ai nói gì tâm cÅ©ng không nghi mà thành thay đổi. Đó là người vững vàng.

SÆ° dạy căn bản về chá»— lý chân thật là không nhận má»™t mảy bụi, còn trong cá»­a muôn hạnh thì không bỏ má»™t pháp. Phải nắm vững Ä‘iều này gọi là lý sá»± viên dung. Tức là về lý thì vốn tá»± thanh tịnh, không có cái để tu, không nhận má»™t cái gì thêm vào trong Ä‘ó. Lý thật là nhÆ° vậy. NhÆ°ng về sá»± thì phải tu đủ muôn hạnh, không cho thiếu phÆ°Æ¡ng tiện. Nhờ vậy không bị nghiêng lệch má»™t bên.

Còn người không khéo, má»›i buổi sáng tu được cái gì Ä‘ó rồi thì liền bỏ không ngồi thiền, tụng kinh gì hết, cho là bấy nhiêu Ä‘ó đủ rồi. Đó là chỉ nghiêng về bên lý. Còn người chạy theo hình thức bên ngoài, theo những sá»± tÆ°á»›ng thế này thế kia đủ hết mà bỏ quên lý thật thì cÅ©ng bị nó che mờ, cÅ©ng nghiêng lệch má»™t bên. Đây phải nắm vững lý này thì không rÆ¡i má»™t bên, má»›i tròn được chá»— đến của mình.

Má»™t hôm, Thiền sÆ° Huệ Tịch (tức Ngài Ngưỡng SÆ¡n) hỏi:

- Trăm ngàn muôn cảnh đồng thời đến thì phải làm sao?

Đây là hỏi về chá»— sống. Tức khi trăm ngàn muôn cảnh đồng thời đến má»™t lượt thì phải làm sao? Nếu đến từng cảnh má»™t thì còn dá»… đối phó, bây giờ đến má»™t lượt thì phải làm sao?

SÆ° Ä‘áp:

- Xanh chẳng phải vàng, dài chẳng phải ngắn, các pháp má»—i pháp ở địa vị của nó, chẳng can hệ gì đến việc của ta.

Chỉ là nhÆ° thế. Xanh là xanh, vàng là vàng, cái nào là ở địa vị của nó, không can hệ đến việc của ta, thì Ä‘âu có gì khó. Dù cho trăm ngàn vạn cảnh đến thì cÅ©ng vậy, cái nào cứ để ở địa vị của nó. Tức là cảnh tá»± là cảnh, mình chá»› sanh tâm trên Ä‘ó là xong. Còn mình sanh tâm xen vào trong Ä‘ó má»›i là sanh chuyện, không sanh tâm vào trong Ä‘ó thì cái nào ra cái Ä‘ó Ä‘âu có dính dáng gì! Cho nên trăm ngàn muôn cảnh đến mà cÅ©ng vẫn an nhiên.

Hỏi:

- Thế nào là ý Tổ sÆ° từ Ấn Độ sang?

SÆ° chỉ cái lồng Ä‘èn bảo:

- Lồng Ä‘èn rất tốt.

Ngưỡng SÆ¡n nói:

- Đâu chỉ cái ấy là phải sao?

Sư hỏi lại:

- Cái ấy là cái gì?

Nói:

 - Lồng Ä‘èn rất tốt.

Sư bảo:

- Hẳn là chẳng thấy.

Hỏi ý Tổ sÆ°, chỉ cái lồng Ä‘èn. Vậy ý Tổ sÆ° là cái lồng Ä‘èn hay là cái gì? Chẳng lẽ ý Tổ sÆ° ở cái lồng Ä‘èn hay sao? Đó là chá»— chúng ta phải thấy lại, không khéo là bị cái lồng Ä‘èn, cái ngón tay chỉ lừa gạt. Người có mắt sáng là phải thấy vượt qua tất cả, vượt qua cái lồng Ä‘èn và cái ngón tay chỉ, phải thấy trở lại chính nÆ¡i mình. Đó má»›i là ý chỉ của các Ngài.

***

Má»™t hôm, SÆ° cùng vá»›i chúng Ä‘i hái trà, SÆ° bảo:

- Huệ Tịch trọn ngày hái trà, chỉ nghe tiếng con mà chẳng thấy hình con, bây giờ hãy hiện bổn hình cho ta xem!

SÆ° nói Huệ Tịch cả ngày Ä‘i hái trà vá»›i SÆ° mà chỉ nghe tiếng nhÆ°ng không thấy hình, vậy lúc Ä‘ó Ngài Huệ Tịch ở Ä‘âu? Huệ Tịch liền lấy cây trà đập vào cây trà.

Sư bảo:

- Con chỉ được cái dụng mà chẳng được cái thể của nó.

Huệ Tịch thưa:

 - ChÆ°a biết Hòa thượng thế nào?

SÆ° im lặng. Huệ Tịch nói:

- Hòa thượng chỉ được cái thể mà không được cái dụng của nó.

Sư bảo:

- Tha cho con hai chục gậy.

Vậy tức là sao? Bảo hiện hình thì liền đập cây trà. Vậy là có hiện hình chÆ°a? Ngài Quy SÆ¡n bảo nhÆ° vậy chỉ được cái dụng mà không được cái thể, có thật vậy không?

Chúng ta học thiền là phải sáng mắt, đừng để các Ngài gạt. Nghe SÆ° bảo là “Con chỉ được cái dụng của nó, không được cái thể của nó”, rồi chúng ta cÅ©ng theo Ä‘ó lý luận là chỉ được cái dụng, không có cái thể thì Ä‘ó là bị ngôn ngữ gạt. Nếu không có thể thì làm sao hiện ra cái dụng đập cây trà. Cho nên nếu không khéo là bị ngôn ngữ lừa gạt. Vì cái dụng hiện ra thì bảo đảm là có cái thể rồi. Có thể má»›i hiện ra dụng, không có thể làm sao có cái dụng, mà bảo rằng được cái dụng không được cái thể.

Rồi khi SÆ° im lặng thì Huệ Tịch nói “Hòa thượng chỉ được cái thể mà không được cái dụng”, cÅ©ng phải thấy thấu qua lời này.

Được cái thể mà không được cái dụng, có thật nhÆ° vậy không? Nếu không có dụng thì sao biết thể, sao biết im lặng? Cho nên không khéo là bị ngôn ngữ gạt. Đây chính các Ngài khéo léo để chúng ta bổ túc vào chá»— Ä‘ó. Chá»— Ä‘ó là chá»— má»—i người cần bổ túc, là chá»— thấy của mình. Đó là chá»— quan trọng. Người khéo thấy được chá»— này là thấy được các Ngài, còn không khéo là bị ngôn ngữ lừa.

***

SÆ° ngồi xuống thì Ngài Huệ Tịch Ä‘i vào, SÆ° bảo: “Tịch con, hãy nói mau! Chá»› vào ấm giá»›i”. Ấm, giá»›i tức là năm ấm, 18 giá»›i, vừa rÆ¡i vào trong Ä‘ó là rÆ¡i vào trong cái suy nghÄ©, cái sanh diệt.

Huệ Tịch thÆ°a: “Huệ Tịch tin cÅ©ng chẳng lập”. Đúng là lanh lợi, tin cÅ©ng chẳng lập nữa thì rÆ¡i vào cái gì?

Sư bảo:

- Con tin rồi chẳng lập, hay là chẳng tin mà chẳng lập?

Huệ Tịch thưa:

- Chỉ là Huệ Tịch thì lại tin cái gì?

Sư bảo:

- Nếu thế thì chỉ là định tánh Thanh Văn.

Huệ Tịch thưa:

- Huệ Tịch thì Phật cÅ©ng chẳng lập nữa.

Chá»— này coi chừng! Khi Ngài Huệ Tịch nói là “Tin cÅ©ng chẳng lập” thì Tổ Quy SÆ¡n má»›i gạn lại “Con tin rồi chẳng lập hay là chẳng tin mà chẳng lập?” Đó là gài bẫy.

Tin rồi chẳng lập hay là chẳng tin mà chẳng lập Ä‘ó là hai bên. Nếu người chÆ°a sáng mắt thì Ä‘áp bên này bên kia, dính bên này bên kia là bị ló Ä‘uôi. Cho nên Ngài Huệ Tịch khéo léo Ä‘áp: “Chỉ là Huệ Tịch thôi, còn cái gì nữa nói là tin chẳng tin?” Là vượt qua được bẫy.

Rồi Tổ Quy SÆ¡n gạn thêm: “Nếu nhÆ° vậy thì chỉ là định tánh Thanh Văn”, tức còn nghiêng má»™t bên. Ngài Huệ Tịch nói “Huệ Tịch thì Phật cÅ©ng chẳng lập nữa”. CÅ©ng vượt qua cái bẫy hai bên Thanh Văn, Phật luôn. Đúng là chá»— thấy vượt thoát thường tình.

***

 

Rồi có lần Tổ Quy SÆ¡n ngủ vừa thức giấc thì Ngài Huệ Tịch đến thăm, SÆ° liền xoay mặt vào vách không nói gì.

Huệ Tịch thưa:

- Hòa thượng Ä‘âu được nhÆ° vậy.

Sư trổi dậy bảo:

- Vừa rồi ta nằm má»™t Ä‘iềm chiêm bao, giờ con thá»­ vì ta Ä‘em lại xem.

Chiêm bao mà bảo Ä‘em lại? Ngày xÆ°a các Ngài thá»­ nhau để thấy chá»— tâm ngá»™ của học trò sáng tá»›i Ä‘âu. Lúc Ä‘ó, Ngài Huệ Tịch Ä‘i múc má»™t thau nÆ°á»›c Ä‘em lại cho SÆ° rá»­a mặt. Rá»­a mặt xong, giây lát thì Ngài HÆ°Æ¡ng Nghiêm - Trí Nhàn đến thăm, SÆ° bảo:

- Vừa rồi ta nằm má»™t Ä‘iềm chiêm bao, Huệ Tịch vì ta Ä‘em lại xong rồi. Bây giờ tá»›i ngÆ°Æ¡i lại Ä‘em cho ta xem!

Trí Nhàn liền Ä‘i rót chung trà Ä‘em đến.

Sư bảo:

- Hai con thấy hiểu còn hÆ¡n Xá-lợi-phất.

Chúng ta thấy các Ngài rất khéo léo. Thức dậy thì có nÆ°á»›c rá»­a mặt, có trà uống xong rồi, nếu còn nhá»› tá»›i nữa là chiêm bao chứ gì. Đúng là hai Ngài Huệ Tịch, Trí Nhàn lanh lợi, khéo léo.

***

 

SÆ° hỏi Ngài Vân Nham - Đàm Thạnh:

- Nghe huynh ở Dược SÆ¡n lâu lắm phải chăng?

Vân Nham Ä‘áp:

- Phải.

Sư hỏi:

- TÆ°á»›ng Dược SÆ¡n đại nhân thế nào?

Vân Nham Ä‘áp:

- Sau khi Niết-bàn má»›i có được.

Sư hỏi:

- Sau khi Niết-bàn có thế nào?

Vân Nham Ä‘áp:

- NÆ°á»›c rÆ°á»›i chẳng dính.

Chá»— Ä‘ó nÆ°á»›c rÆ°á»›i vào cÅ©ng chẳng dính má»›i gọi là tÆ°á»›ng Dược SÆ¡n đại nhân. Làm sao thấy được chá»— Ä‘ó má»›i Ä‘úng là thấy Ngài Dược SÆ¡n, chứ không phải thấy Ngài Dược SÆ¡n là thấy hình tÆ°á»›ng ông Hòa thượng chống gậy Ä‘i, không phải cái Ä‘ó.

Cho nên Vân Nham má»›i nói là “sau khi Niết-bàn má»›i thấy được”, còn cái hình tÆ°á»›ng này thì ngay Ä‘ây thấy được rồi. NhÆ°ng thấy được rồi thì sao? Ít hôm là sẽ nhập Niết-bàn thì Ä‘Æ°a vào thiêu hoặc là nhập tháp. TÆ°á»›ng này là nhÆ° vậy, còn tÆ°á»›ng Dược SÆ¡n đại nhân là phải thấy được cái kia! TÆ°á»›ng Ä‘ó thì nÆ°á»›c rÆ°á»›i cÅ©ng chẳng dính, tức không Æ°á»›t, phải thấy được tÆ°á»›ng Ä‘ó má»›i là tÆ°á»›ng thật.

***

 

Vân Nham lại hỏi SÆ°:

- Bá Trượng đại nhân tÆ°á»›ng thế nào?

SÆ° Ä‘áp:

- Chững chạc vòi vọi, sáng suốt rá»±c rỡ, trÆ°á»›c tiếng chẳng phải tiếng, sau sắc chẳng phải sắc, con muá»—i đậu trên trâu sắt không có chá»— cho huynh cắm mỏ.

Hai Ngài đều là bậc sáng mắt cho nên đối Ä‘áp có chá»— vượt ngoài hiểu biết thường tình. Tức là ngay sắc mà thấy thấu qua sắc, ngay tiếng mà thấu qua tiếng, chứ không có dừng ở trên thanh sắc, không có chá»— cho ông cắm mỏ để sanh hiểu, thì Ä‘ó má»›i là tÆ°á»›ng thật.

***

 

Má»™t hôm, SÆ° thấy Trí Nhàn, Huệ Tịch làm bánh liền bảo:

- Bá Trượng Tiên sÆ° Ä‘Æ°Æ¡ng thời thân được đạo lý này.

Ngài Huệ Tịch, Trí Nhàn má»›i nhìn nhau nói:

- Người nào Ä‘áp được lời này?

Để thấy các Thiền viện ngày xÆ°a thá»±c hiện theo tinh thần của Tổ Bá Trượng là tu trong lao Ä‘á»™ng, cho nên ở Ä‘ây cÅ©ng có làm bánh… Vậy thì ngay khi làm bánh Ä‘ó cÅ©ng là Ä‘ang tu, cÅ©ng tham thiền sống thiền, chứ không phải là làm bánh chỉ lo nghÄ© đến bánh, đến ăn thôi. NhÆ° vậy chúng ta má»—i ngày làm bếp cÅ©ng phải tham thiền sống thiền, chứ không phải làm bếp chỉ lo nghÄ© đến rau, đến gạo, đến ăn… hoặc nghÄ© lăng xăng thì càng không hay nữa.

SÆ° nói:

- Có má»™t người Ä‘áp được.

Huệ Tịch thưa:

- Là người nào?

SÆ° má»›i chỉ con trâu bảo:

- Nói! Nói!

Ngài Huệ Tịch liền chạy Ä‘i lấy bó cỏ Ä‘em lại, còn Ngài Trí Nhàn thì lấy thùng múc nÆ°á»›c Ä‘em lại để trÆ°á»›c con trâu. Con trâu ngay Ä‘ó có cỏ ăn, có nÆ°á»›c uống thoải mái.

Sư bảo:

- Cho gì, cho gì? Chẳng cho gì, chẳng cho gì?

Huệ Tịch, Trí Nhàn ngay Ä‘ó đồng lá»… bái SÆ°.

Sư bảo:

- Hoặc khi sáng, hoặc khi tối.

Để thấy các Ngài ngay trong công việc hàng ngày cÅ©ng khÆ¡i dậy lẽ thật nÆ¡i chính mình, chứ không để qua mất. Chúng ta cần nhá»› kỹ Ä‘iều này. Trong công việc nhÆ°ng không để mất mình, ngay Ä‘ó vẫn sáng tỏ được tá»± tâm.

Hai Ngài Huệ Tịch, Trí Nhàn nghe nói vậy cÅ©ng khéo biết được ý của SÆ°, liền lấy bó cỏ Ä‘em lại cho trâu ăn, múc thùng nÆ°á»›c Ä‘em lại cho trâu uống. Có cỏ, có nÆ°á»›c ngay trÆ°á»›c mặt mà chÆ°a chịu ăn, còn đợi gì nữa? Đó là nói lên chá»— sống, chá»— tu của người tu thiền chứ không phải lo nghÄ© đến làm bánh thôi.

NhÆ° vậy để nhắc nhở tất cả mọi người, đạo lý thiền luôn hiển hiện ngay trong việc làm hàng ngày của mình, chÆ°a từng mất. Nên phải khéo ngay trong mọi lúc Ä‘ó để mà thấy trở lại.

***

 

Má»™t hôm, SÆ° thúc trong chúng trình ngữ:

- Ngoài thanh sắc cho ta cùng thấy.

Làm sao mà thấy?

Ông Thượng tọa Giám Huyền má»›i trình ngữ:

- Chẳng từ Ä‘ây ra, người ấy không mắt.

SÆ° chẳng nhận. Nói vậy thì cÅ©ng chÆ°a được sáng tỏ lắm nên SÆ° chÆ°a chịu nhận. Ngài Huệ Tịch ba phen trình ngữ.

Lần đầu:

- Thấy lấy, chẳng thấy lấy.

Sư bảo:

- Nhỏ nhÆ° chót lông, lạnh tá»±a sÆ°Æ¡ng tuyết.

Sư cũng chưa chịu.

Lần thứ hai:

 - Ngoài thanh sắc thì còn ai cầu thấy!

Tức là ngoài thanh sắc rồi thì ai cầu thấy nhau nữa?

Sư bảo:

- Chỉ kẹt Thanh Văn, bên ngoài giường hẹp.

SÆ° chÆ°a chịu vì còn kẹt má»™t bên.

Lần thứ ba má»›i trình:

- NhÆ° hai gÆ°Æ¡ng chiếu nhau, ở trong không hình tượng.

Tức là hai gÆ°Æ¡ng cùng chiếu nhau, bên trong không hình tượng gì hết. CÅ©ng là khéo! Giống nhÆ° là tâm tâm soi thấu vá»›i nhau, tâm thầy, tâm con soi thấu nhau mà bên trong không có hình tượng gì hết, tức là vượt ngoài thanh sắc thì Ä‘úng là khéo léo!

Sư mới bảo:

- Ngữ này chính, ta phải ngÆ°Æ¡i chẳng phải, sá»›m lập hình tượng rồi vậy.

Tức là khen khéo léo nhÆ°ng cÅ©ng còn có Ä‘ây kia, có ta có người thì cÅ©ng là có lập rồi. Tuy nói không lập hình tượng nhÆ°ng mà cÅ©ng có lập hình tượng. Cho nên SÆ° má»›i nói “Ở Ä‘ây ta phải nhÆ°ng ngÆ°Æ¡i không phải”.

Huệ Tịch hỏi lại:

 - Tinh thần con tối tăm, hỏi Ä‘áp vụng về, chẳng biết Hòa thượng hồi còn ở chá»— SÆ° ông Bá Trượng thì trình ngữ thế nào?

Sư bảo:

- Ta hồi ở vá»›i Bá Trượng Tiên sÆ° trình ngữ nhÆ° vầy: “NhÆ° trăm ngàn gÆ°Æ¡ng sáng, soi sáng hình bóng, chiếu nhau cõi cõi, bụi bụi, má»—i má»—i chẳng lầm lẫn”.

Hụê Tịch liền lá»… bái.

Đúng là chá»— thấy của SÆ° tròn sáng. Ngài Huệ Tịch chỉ trình nhÆ° hai gÆ°Æ¡ng soi nhau, còn ở Ä‘ây SÆ° nói là nhÆ° trăm ngàn gÆ°Æ¡ng soi sáng hình bóng chiếu nhau. Trong Ä‘ó, má»—i cõi má»—i cõi, má»™t hạt bụi, không lầm lẫn cái gì hết.

Quả là tâm thật sáng má»›i thấy thấu được chá»— Ä‘ó. Dù cho cõi cõi, bụi bụi nó hiện nhÆ°ng không má»™t chút lầm lẫn, má»™t Ä‘iểm cÅ©ng không dối được.

Thấy đến chá»— Ä‘ó má»›i gọi là thấy tá»™t tâm. Còn chúng ta bây giờ quả núi to lá»›n cÅ©ng còn lầm thì nói gì hạt bụi, ở Ä‘ây má»™t hạt bụi cÅ©ng không lầm được. Má»›i thấy tâm các Ngài sáng tá»›i Ä‘ó, xét lại chúng ta thì còn phải tu nhiều, đừng có dá»… duôi.

Trong tập Tổ Đường Tập có thêm phần Ngài Ngưỡng SÆ¡n thÆ°a hỏi Tổ Quy SÆ¡n:

- Chỉ nhÆ° Lục Tổ Hòa thượng sắp tịch, phó chúc cho các đệ tá»­ là hãy lấy má»™t miếng sắt mỏng nặng khoảng hai cân đặt trong cổ của ta, sau Ä‘ó rồi sÆ¡n lại. Các đệ tá»­ hỏi đặt sắt trong cổ là có ý gì?

Lục Tổ bảo:

- Hãy Ä‘em giấy bút lại Ä‘ây ta huyền ký cho.

SÆ° nói kệ:

Trong năm sáu năm,

Trên đầu nuôi thân,

Trong miệng cần ăn,

Gặp phải nạn Mãn,

DÆ°Æ¡ng Liá»…u làm quan.

Quy SÆ¡n nói:

- Ông có hiểu ý huyền ký của Tổ sÆ° chăng?

Ngưỡng Sơn thưa:

- Hiểu nhÆ°ng mà việc Ä‘ó qua rồi.

Quy Sơn bảo:

- Việc ấy tuy qua rồi nhÆ°ng ông thá»­ nói lại xem.

Ngưỡng Sơn thưa:

- Trong năm sáu năm tức là ba mÆ°Æ¡i năm.

Đó gọi là những lời ẩn mật. Lục Tổ nói ra giống nhÆ° sấm ký, lúc Ä‘ó không ai biết. Năm lần sáu ba mÆ°Æ¡i tức là ba mÆ°Æ¡i năm.

“Trên đầu nuôi thân” tức là gặp hiếu tá»­. “Trong miệng cần ăn” là thường thiết trai. “Gặp phải nạn Mãn” tức là TrÆ°Æ¡ng Tịnh Mãn ở Nhữ Châu bị vị tăng ở Tân La là Kim Đại Bi Ä‘em tiền mua chuá»™c má»›i đến cắt lấy đầu Lục Tổ và trá»™m y bát. “DÆ°Æ¡ng Liá»…u làm quan” tức là Thích sá»­ Thiều Châu họ DÆ°Æ¡ng và Huyện lệnh Khúc Giang họ Liá»…u sau Ä‘ó phát giác vụ trá»™m và bắt được trá»™m ở thành Giác Đài.

Ngài Ngưỡng SÆ¡n giải thích bài kệ rõ ràng, rồi hỏi:

- Hòa thượng hiện nay có cái thấy này chăng?

Tức là Lục Tổ biết trÆ°á»›c nên huyền ký nhÆ° vậy, thì Ä‘úng 30 năm sau có việc Ä‘ó xảy ra nhÆ° lời huyền ký. Ngưỡng SÆ¡n má»›i hỏi lại là Hòa thượng hiện nay có cái thấy nhÆ° Lục Tổ chăng?

Tổ Quy Sơn bảo:

- Đây là Hành thông (cÅ©ng gọi Hạnh thông), là má»™t pháp trong lục thông, ta cÅ©ng chÆ°a được.

Ngưỡng Sơn thưa:

 - Bạch Hòa thượng! Hòa thượng hiện nay thọ ký cho người có kiến giải thì được; nếu thọ ký cho người hành giải thì thuá»™c nhân tình, chẳng phải Phật pháp.

Quy SÆ¡n vui vẻ nói:

 - Tiên sÆ° Bá Trượng thọ ký trong số mười người hiểu Phật pháp, hiểu Thiền, về sau trăm ngàn người vây quanh, kịp đến số tá»± trụ chăng?

Ngưỡng Sơn thưa:

- Sợ e nhÆ° thế. NhÆ°ng mà Thánh ý khó lường, hoặc nghịch hoặc thuận cÅ©ng chẳng phải là chá»— Huệ Tịch biết được.

Quy Sơn bảo:

- Ông về sau lại thọ ký cho người chăng?

Ngưỡng Sơn thưa:

- Nếu thọ ký, chỉ thọ ký kiến giải, chẳng thọ ký hành giải. Kiến giải thuá»™c khẩu mật, hành giải thuá»™c ý mật. ChÆ°a ngang bằng vá»›i Tào Khê, chẳng dám thọ ký cho người.

Kiến giải là chá»— thấy. Chá»— Ä‘ó thọ ký được. Còn chá»— hành giải là chá»— sống thá»±c của người Ä‘ó thì làm sao biết mà thọ ký. Cho nên Ngài nói chÆ°a dám, phải ngang bằng vá»›i Tào Khê tức là Lục Tổ má»›i dám thọ ký.

Quy Sơn bảo:

- Ông cá»› sao chẳng thọ ký?

Ngưỡng Sơn thưa:

- Việc trÆ°á»›c Phật Nhiên Đăng, bên ấy thuá»™c chúng sanh, hành giải không dính dáng.

Tức là trÆ°á»›c Phật Nhiên Đăng là thuá»™c về chúng sanh còn chÆ°a sáng.

Quy Sơn bảo:

- Sau Nhiên Đăng thì ông lại thọ ký được cho y chăng?

Ngưỡng Sơn thưa:

- Sau Nhiên Đăng thì họ tá»± có người thọ ký rồi, cÅ©ng chẳng đợi đến Huệ Tịch thọ ký.

Ngài Ä‘áp rất khéo léo, chá»— này để dành phần cho má»—i người.

Rồi Ngưỡng SÆ¡n lại hỏi Hòa thượng Quy SÆ¡n:

- Thức nhÆ° bọt nổi của Hòa thượng gần Ä‘ây chẳng biết Ä‘ã dừng hay chÆ°a?

Nguyên văn là “Phù âu thức” hoặc có chá»— nói là “Thức lÆ°u chú”, tức là cái thức sanh diệt tÆ°Æ¡ng tục. Ở Ä‘ây, Ngài Ngưỡng SÆ¡n hỏi Tổ Quy SÆ¡n là cái thức sanh diệt tÆ°Æ¡ng tục của Hòa thượng gần Ä‘ây chẳng biết Ä‘ã dừng hay chÆ°a?

Tổ Quy Sơn bảo:

- Ta không đến Ä‘ã trải qua năm sáu năm.

Ngưỡng Sơn mới thưa:

 - Nếu nhÆ° thế, hiện nay trÆ°á»›c thân Hòa thượng lẽ ra khắp siêu tam-muá»™i đảnh rồi.

Tức vượt lên cả tam-muá»™i đảnh.

Quy Sơn bảo:

- ChÆ°a.

Ngưỡng Sơn thưa:

- Tánh địa bọt nổi còn dừng, thì trÆ°á»›c thân Nhiên Đăng vì sao lại chÆ°a?

Tức là cái sanh diệt trôi chảy Ä‘ã dừng, thì trÆ°á»›c thân Nhiên Đăng vì sao lại chÆ°a?

Quy Sơn bảo:

- Tuy lý nhÆ° thế, ta cÅ©ng chÆ°a dám bảo nhậm.

Ngưỡng Sơn thưa:

- Chá»— nào là chá»— chÆ°a dám bảo nhậm?

Quy Sơn bảo:

- Ông chá»› có miệng nói giải thoát. Ông chẳng nghe hai Thiền sÆ° An và Tú được Võ Tắc Thiên má»™t phen thá»­ bằng cách cho cung nữ hầu tắm má»›i biết có người giỏi đến trong Ä‘ây. Thật là Phật sắt cÅ©ng phải tháo mồ hôi. Ông phải tu hành, chá»› trọn ngày miệng nói thao thao.

Tức là Ngưỡng SÆ¡n hỏi Tổ Quy SÆ¡n về “Thức trôi chảy sanh diệt của Hòa thượng gần Ä‘ây Ä‘ã dừng hay chÆ°a?”. Thì Tổ nói: “Ta không đến cÅ©ng Ä‘ã trải qua năm, sáu năm”. Ngài Ngưỡng SÆ¡n nói: “Nếu nhÆ° vậy lẽ ra trÆ°á»›c thân Hòa thượng Ä‘ã vượt lên khỏi tam-muá»™i đảnh rồi”, nhÆ°ng Tổ Quy SÆ¡n nói là “ChÆ°a”. Ngưỡng SÆ¡n má»›i thÆ°a: “Vì sao lại chÆ°a vượt qua?”, Tổ Quy SÆ¡n bảo: “Tuy trên lý nhÆ° thế nhÆ°ng ta chÆ°a dám bảo nhậm”.

Chúng ta thấy các Ngài rất cẩn thận.

Ngưỡng SÆ¡n hỏi chá»— nào là chá»— chÆ°a dám bảo nhậm? Đây Tổ Quy SÆ¡n má»›i bảo rõ là “Ông chá»› có miệng nói giải thoát, phải làm sao tu cho được giải thoát, phải tâm giải thoát má»›i được”. Còn nói giải thoát thì ai nói không được. Đó là Ä‘iểm phải hết sức cẩn thận.

Tổ má»›i dẫn câu chuyện Thiền sÆ° Lão An vá»›i Ngài Thần Tú được bà Võ Tắc Thiên cung kính nhÆ° hai bậc Thầy. Má»™t hôm, bà thỉnh hai vị vào cung rồi cho cung nữ hầu tắm, bà đứng ngoài rình. Chỉ có Thiền sÆ° Lão An thì thần thái tá»± nhiên, nhÆ°ng Ngài Thần Tú chÆ°a được. Má»›i thấy nhÆ° lời Tổ Quy SÆ¡n nói “Đến chá»— Ä‘ó là Phật sắt cÅ©ng phải tháo mồ hôi”, chứ không phải thường nên đừng vá»™i tá»± hào. Bình thường nói gì cÅ©ng được nhÆ°ng đến lúc Ä‘ó má»›i biết được tâm mình thế nào. Khi gặp chuyện nhÆ° vậy thì má»›i biết được tâm mình Ä‘á»™ng hay không?

Vì vậy mà Tổ má»›i nhắc Ngài Ngưỡng SÆ¡n là ông phải tu hành, chá»› có trọn ngày miệng nói thao thao. Nhắc kỹ nhÆ° vậy, phải lo tu má»›i là thật, chá»› đừng miệng nói hay thì cÅ©ng chÆ°a đến Ä‘âu.

Người xÆ°a tu hành kỹ nhÆ° vậy, còn chúng ta ngày nay thì thế nào? Chá»— sống của mình được đến Ä‘âu rồi? Có sánh được vá»›i người xÆ°a chÆ°a? Vậy mà không chịu lo công phu cho kỹ!!!

Đó là chá»— muốn nhắc chúng ta chÆ°a gì mà lo tá»± hào, rồi bỏ quên công phu. Có khi học đạo được ít lâu thì coi nhÆ° là đủ, rồi lÆ¡ là chuyện công phu. Hoặc có người sáng được má»™t chút thì chấp vào Ä‘ó, cÅ©ng xem thường công phu, Ä‘iều này phải xét lại.

***

SÆ° thượng đường bảo chúng:

- Sau khi lão Tăng trăm tuổi, đến dÆ°á»›i núi làm con trâu, hông bên trái viết năm chữ “Quy SÆ¡n Tăng Linh Há»±u”. Khi ấy gọi “Quy SÆ¡n Tăng” hay gọi là “con trâu”? Gọi thế nào má»›i Ä‘úng?

NhÆ° vậy là sao? Tổ tu hành nhÆ° thế mà nói là khi chết sẽ xuống núi làm con trâu. Rồi má»›i đặt câu hỏi “Lúc Ä‘ó gọi là Quy SÆ¡n Tăng hay gọi là con trâu?”.

Chá»— này Ä‘úng là chá»— của những bậc thật sá»± đạt đạo, sạch hết kiến giải phàm Thánh, không còn dấu vết; không thấy có được, có chứng, có đắc má»›i nói được nhÆ° vậy. Điều này người tu hành thông thường thì chắc không ai dám nói, vì tâm còn phân biệt phàm Thánh.

Đây các Ngài sạch hết cái tình phàm Thánh, quên hết những sở đắc, tâm rất rá»—ng rang. Còn chúng ta nếu ngay Ä‘ây mà ai nói mình là con trâu hoặc nói mình ngu thì sao? Thì sanh chuyện liền. Má»›i thấy Ä‘ó là tâm phân biệt còn mạnh, còn cái ngã; Ä‘ây thì quên ngã, mà quên ngã thì còn cái gì để nói?

***

SÆ° truyền bá Thiền Giáo hÆ¡n bốn mÆ°Æ¡i năm, người đạt được lý thú không kể hết. Đệ tá»­ nhập thất được 41 người. Đời Đường, niên hiệu Đại Trung năm thứ bảy, ngày mùng 9 tháng giêng, SÆ° tắm gá»™i xong, ngồi kiết-già vui vẻ thị tịch, thọ 83 tuổi, 64 tuổi hạ. Vua ban hiệu là Đại Viên Thiền SÆ°, tháp hiệu là Thanh Tịnh. SÆ° có trÆ°á»›c tác tập “Quy SÆ¡n Cảnh Sách” rất được lÆ°u hành ở trong Thiền môn.

SÆ° là má»™t vị Tổ của tông Quy Ngưỡng, tức là má»™t trong năm tông của Thiền tông, và nhân duyên của SÆ° nhÆ° vậy cho thấy SÆ° cÅ©ng là bậc Hiền thánh tái lai để Ä‘á»™ sanh, chứ không phải thường. Và chá»— sống, chá»— đạt đạo của SÆ° cÅ©ng thá»±c là sâu.

Chúng ta học Ä‘ây cÅ©ng là học từ những lời của bậc mà tâm thật sáng tỏ, lời nói không đồng vá»›i những người còn kiến giải. Tức là lời SÆ° phát xuất từ tâm trong sáng, thá»±c chứng mà nói ra, Ä‘ó là những lời thiết thá»±c có ngữ có nghÄ©a.

Học Quy SÆ¡n Cảnh Sách chúng ta sẽ có sức cảm rất lá»›n, rất mạnh nếu khéo biết nghe và nhận kỹ. NhÆ° vậy những lời Cảnh Sách mà chúng ta sắp học Ä‘ây sẽ sách tấn chúng ta rất nhiều. Đúng ra lời này SÆ° dạy cho cả những hàng Tỳ-kheo lâu năm, không phải Tỳ-kheo má»›i hay chỉ là Sa-di thôi.

Cho nên ở phần sau, có những Ä‘oạn nhÆ° là người tu ở lâu trong chùa mà không lo tu học kỹ nên “bụng trống lòng không”, không có gì để dạy cho người sau, lỡ bị những người hậu học hỏi rồi Ä‘áp không được, liền bắt nạt trở lại nói là không được hỏi vậy! Để thấy rằng SÆ° cÅ©ng răn nhắc cho những bậc ở lâu trong chùa nữa. Người ở lâu trong chùa lợi dưỡng càng nhiều, thọ dụng càng đậm mà không lo tu thì SÆ° cÅ©ng răn nhắc.

Cho nên, má»—i người cần phải học kỹ để nghiền ngẫm sâu sẽ có sá»± sách tấn rất lá»›n trên đường tu của mình. Gọi Cảnh Sách là vậy.

 

 

Kinh - Luật - Luận

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872239" 
				and advertisment.end_time>"1526872239"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872239" 
				and advertisment.end_time>"1526872239"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03382
  • Đang online: 18