Quy Sơn cảnh sách dịch giảng ( Phần 5 )

31/10/2017 | Lượt xem: 363

TT.Thích Thông PhÆ°Æ¡ng dịch và giảng

“Vậy thì má»™t thuở Ä‘ua vui, chẳng biết vui là nhân của khổ”.

Tức là vì si mê, Ä‘iên đảo nên chúng ta cứ lo theo cái vui nhất thời mà phải chịu cái khổ ngàn năm chìm đắm, sa đọa không hay. Thí dụ nhÆ° vui để được ăn ngon mặc đẹp, được ở nhà cao cá»­a rá»™ng, ngồi xe sang cho thỏa chí mà Ä‘i chÆ¡i Ä‘ây Ä‘ó, hay là vui để tiêu dùng thọ dụng cho thoải mái. Đó là những cái vui theo tâm vọng tưởng, trái vá»›i đạo tâm rồi phải đọa chịu khổ lâu dài mà không hay. Cho nên Ä‘ây Ngài má»›i nói là má»™t thuở Ä‘ua vui, không biết vui là nhân của khổ. Tức Ä‘ó là những cái vui vô thường giả tạm, hết vui thì sẽ đến khổ, phải biết cẩn thận.

XÆ°a có vị tu sÄ© tên Huệ Mân, họ Cố ở chùa Sách tại Ích Châu thời nhà Chu. Lúc còn trẻ xuất gia mà không lo đạo nghiệp tu hành, chỉ thích chuyện buôn bán đổi chác. Do cÅ©ng biết việc nên được giữ chức vụ trông coi kho bếp, và thường lấy tiêu xài riêng. Khi coi sóc kho vải của chúng Tăng, ông cÅ©ng phÆ°Æ¡ng tiện cắt xén bá»›t.

Sau Ä‘ó ông bị bệnh rồi mất, bèn thác sanh vào trong bụng trâu má»™t nhà nọ để đền nợ. Khi con trâu sanh ra, hình dáng nó to lá»›n sáng sủa, sừng móng đều đẹp, nên mọi người đều yêu mến nuôi cho ăn uống riêng. Lúc nọ, trâu phải kéo xe tre lên sườn núi, nó dùng hết sức kéo lôi đến mệt đừ mà lên không nổi, cuối cùng chân qụy xuống đất mÅ©i ra máu. Ngay lúc Ä‘ó có vị SÆ° ở Miên Châu, là bậc dị nhân không giống người bình thường, có khi ngang ngang ngông ngông, Ä‘ang trên đường Ä‘i đến Ích Châu, thấy vậy Ngài liền than: “Đây là người chứ không phải trâu!”.

Ngài má»›i lấy tay nhè nhẹ nắm sừng trâu rồi hỏi:

- Đâu không giống Mân Công đền nợ khổ sở ấy Æ°?

Khi ấy, con trâu rÆ¡i nÆ°á»›c mắt dầm dề. Chúng Tăng biết việc ai nấy đều hết sức xót thÆ°Æ¡ng, bèn báo cho đệ tá»­ của ông Huệ Mân biết. Các đệ tá»­ thÆ°Æ¡ng thầy nên cùng nhau Ä‘em tiền đến để chuá»™c con trâu, sau Ä‘ó con trâu bỏ ăn mấy ngày rồi chết.

Đó là câu chuyện để cho thấy rõ là má»™t thuở Ä‘ua vui, không biết vui là nhân của khổ. TrÆ°á»›c là mặc tình cắt xén rồi tiêu xài thoải mái, nhÆ°ng Ä‘âu biết nhân quả rõ ràng!

Nghe Ä‘ây rồi chúng ta má»›i thấy việc tiêu dùng của chúng tăng là phải cẩn thận nhÆ° thế nào, đừng để nhÆ° Tổ Quy SÆ¡n nói ở Ä‘ây, đừng có để má»™t thuở Ä‘ua vui thỏa thích trong nhất thời rồi phải khổ sở lâu dài sau này, ân hận không kịp! Phải nhá»› “vui là nhân của khổ”, giờ thì buông thả cho vui mặc tình, nào ngờ về sau thì khổ sở nhiều kiếp gọi là ăn năn không kịp. Chỉ có cái vui dứt phiền não, cái vui giác ngá»™ để sống vá»›i pháp thân chân thật, Ä‘ó má»›i là cái vui chân thật, phải chọn niềm vui Ä‘ó.

 

“Nhiều kiếp Ä‘uổi theo trần, chÆ°a từng tỉnh trở lại”.

SÆ° Ä‘ánh thức mọi người chá»› có mê nữa, nên nói nhiều kiếp Ä‘uổi theo trần chÆ°a từng tỉnh trở lại. Biết bao nhiêu kiếp trôi qua vì mê lầm chạy theo trần nên má»›i lăn lá»™n, nổi chìm luân hồi khổ Ä‘au sanh tá»­ trong ba cõi lên xuống này, đến hôm nay mà chÆ°a thấy đủ hay sao?

Quán kỹ thì má»›i thấy sợ, vì chúng ta chÆ°a có thiên nhãn, hoặc chÆ°a có túc mệnh nhá»› hết những đời Ä‘ã qua nên còn chÆ°a sợ. Nếu thật sá»± có được túc mạng nhá»› lại những đời trÆ°á»›c của mình thì má»›i thấy sợ. Lúc Ä‘ó hết còn ham muốn gì nữa, mà phải lo tu để vượt ra. Hiện tại chúng ta cÅ©ng còn có duyên tốt là biết tu, nghe những lời SÆ° nhắc khéo cảnh tỉnh để quán kỹ rồi thức tỉnh trở lại.

NhÆ° vậy, hôm nay chúng ta được xuất gia tức là Ä‘i theo chí xuất trần. Xuất trần tức là vượt ra khỏi trần. Vậy mà chÆ°a tỉnh hay sao? Còn làm cái gì nữa? Đây là Ä‘iểm mà SÆ° muốn nhắc.

Chúng ta Ä‘ã nhiều kiếp Ä‘uổi theo trần, bị nô lệ theo tình trần, mất hết tá»± do. Tức là bị nó dẫn giống nhÆ° tá»™i nhân bị ngục tốt dẫn Ä‘i Ä‘âu thì phải Ä‘i theo Ä‘ó, vậy có vui gì mà ở trong Ä‘ó? Cho nên người tu chúng ta phải tỉnh để làm chủ trở lại, không nô lệ cho nó, mà cởi mở cái ách nô lệ này, luôn sống tá»± do giải thoát.

Kiểm lại má»›i thấy, khi bị tình trần lôi kéo thì chúng ta mất hết nghị lá»±c, mất hết sáng suốt, yếu Ä‘uối nhu nhược đến Ä‘á»™ chỉ còn biết cúi đầu theo nó rồi ra sao cÅ©ng mặc. Đến lúc Ä‘ó thì không ai nói gì được mà nói cÅ©ng không nghe, tưởng là cứng cỏi nhÆ°ng thật là nhu nhược. Nên tu là phải chuyển lại để có má»™t sức mạnh vÆ°Æ¡n lên, chứ không theo chiều Ä‘ó.

SÆ° nhắc để chúng ta có sức mạnh tiến lên, chứ không yếu Ä‘uối để nó dẫn Ä‘i nhÆ° vậy. Lời cảnh tỉnh này dành cho người cứ lo Ä‘uổi theo trần. Tức là học đạo phải chuyển trở lại giống nhÆ° Thiền sÆ° Thuận ở Bạch DÆ°Æ¡ng từng bảo: “Nếu người nghÄ© về đạo giống nhÆ° nghÄ© về tình thì chắc chắn là thành Phật Ä‘ã lâu rồi”.

NghÄ© về tình tức là theo trần, bị nó dẫn Ä‘i; còn nếu nghÄ© về đạo cÅ©ng giống nhÆ° vậy thì tu hành sẽ mau thành đạo.

NhÆ°ng người tu hiện nay nghÄ© về đạo thế nào? NghÄ© chập chờn gián Ä‘oạn. Má»›i nghÄ© về đạo chút chút là bị ngăn bị kéo nghÄ© về trần nên mau quên đạo. Vì lâu đời bị trần hút, ăn sâu trong người nên không cần cố ý nhá»› mà cÅ©ng nhá»›. Tập khí là vậy, há»… càng đồ càng đậm thêm, giống nhÆ° tập viết, má»™t lần đồ là má»™t lần đậm thêm. Cứ má»—i lần cho nó theo duyên tức là gợi nó nhá»› trở lại. Giờ Ä‘ây tu là chuyển trở lại để nghÄ© về đạo cÅ©ng nhÆ° nghÄ© về trần không cần nhá»› mà cÅ©ng nhá»›, vậy thì mau đắc đạo. Cho nên, chúng ta phải chuyển lại, phải cắt bá»›t những duyên trần chứ không chiều theo nó.

Trong Duy Thức Học dạy phải loại những chủng tá»­ ra chứ đừng Ä‘em chủng tá»­ vào. Đem chủng tá»­ vào thì nó gieo vào trong tàng thức, giống nhÆ° những hạt mầm hạt cỏ dÆ°á»›i lòng đất không thấy, nhÆ°ng trời mÆ°a xuống nó liền nẩy mầm. Nhắc để tất cả phải khéo làm sao má»—i người có cái ham thích về đạo mạnh cÅ©ng nhÆ° ham thích về tình, nhÆ° vậy bảo đảm con đường đạt đạo của mình không khó lắm.

Thế nên, đừng bao giờ biện há»™ tại cái này cái kia, nói thẳng ra là phải nói tại tôi muốn, tôi ham thích, phải biết thật thà nhận ngay lá»—i Ä‘ó, rồi biết chá»— Ä‘iên đảo Ä‘ó mà chuyển. Cho nên khi học những lời này má»™t cách toàn tâm toàn ý thì cảm sâu được từng lời của SÆ°, càng đọc thì càng thấy má»›i chứ không cÅ©.

 

“Thời giờ chìm mất, năm tháng dần dà, thọ dụng quá nhiều, lợi hưởng càng đậm. Nhiều năm dồn tá»›i chẳng nghÄ© buông rời, chất chứa càng thêm lo giữ vóc huyá»…n”.

SÆ° nói là người tu mà cứ để thời giờ trôi qua theo năm tháng, rồi cứ lo thọ dụng, lo lợi dưỡng càng ngày càng chất chứa nhiều thêm không chịu rời bỏ thì chỉ cá»™t nặng thêm, giống nhÆ° con voi bị sa lầy. Con voi Ä‘ã nặng rồi mà nó cứ bÆ°á»›c vào chá»— bùn lầy nên bị lún. Rồi há»… nó càng quậy càng lún sâu thêm, cuối cùng Ä‘ành chịu chết thôi!

Thì Ä‘ây cÅ©ng vậy, nếu không biết vượt ra, vÆ°Æ¡n lên mà cứ để cho nó lún giống nhÆ° con voi sa lầy thì rồi càng ngày càng bị đọa xuống Ä‘ành chịu chết là vậy. Tức là nhiều năm dồn tá»›i chẳng nghÄ© buông rời, chất chứa càng nhiều thì càng nặng thêm nên Ä‘âu thể giải thoát. Do Ä‘ó, nói tu giải thoát mà càng ngày càng thấy trói chặt thêm, không thấy giải thoát Ä‘âu cả.

Lâu lâu chúng ta kiểm lại thì má»›i thấy hổ thẹn. Người má»›i xuất gia ban đầu vào chùa xách túi vá»›i mấy bá»™ đồ, ở má»™t thời gian chở cả xe còn chÆ°a hết! Nên Ä‘ây Tổ Quy SÆ¡n nhắc để người biết tu thì cần phải tỉnh, chá»› có lo thụ hưởng quá nhiều rốt cuá»™c chỉ là bận bịu vì thân sắc huyá»…n này mà thôi, chứ không ý nghÄ©a gì. Nếu không có thân thì có gì để lo? Cho nó ăn, cho nó mặc, cho nó Ä‘i chÆ¡i, cho nó vui cái này, vui cái kia cÅ©ng là vì cái sắc huyá»…n này thôi, vì ngoài nó Ä‘âu còn gì để lo.

NhÆ°ng lo cho cái sắc huyá»…n này rốt cuá»™c rồi thì sao? Cuối cùng còn lại gì? Chỉ là cái thây thúi nằm trÆ¡ Ä‘ó chứ có nghÄ©a lý gì Ä‘âu! Cho nên má»—i người khi nhìn vào cái thây thúi phải nhá»› kỹ: cái mà mình cÆ°ng dưỡng, tâng tiu, nuông chiều bấy lâu nay cuối cùng chỉ là cái thây thúi nhÆ° thế thôi. Lẽ thật là vậy, nó sờ sờ trÆ°á»›c mắt chá»› Ä‘âu ẩn giấu. Mà đời tu của chúng ta chẳng lẽ chỉ có bấy nhiêu hay sao?

NhÆ° câu chuyện Thiền sÆ° Thạch Song Cung, vốn nÆ°Æ¡ng theo Thiền sÆ° Hoằng Trí - Chánh Giác ở Thiên Đồng. Thời gian ở trong chúng, SÆ° làm qua hết những chức vụ lá»›n nhỏ trong Viện. Má»™t hôm, SÆ° trở về thăm mẹ, thì mẹ của SÆ° là bà mẹ kỳ đặc không phải tầm thường.

Thấy SÆ° về thăm thì bà mẹ má»›i hỏi:

- Con Ä‘i hành cÆ°á»›c vốn vì việc sanh tá»­ Ä‘á»™ cha mẹ mà thường vì người làm chủ sá»±, nếu chẳng thấu suốt được nhân quả thì sẽ làm lụy đến ta ở suối vàng.

Tức bà nhắc con Ä‘i tu là cÅ©ng vì Ä‘á»™ cha mẹ, Ä‘á»™ người thì ở trong chùa có làm những chức chủ sá»±…, cÅ©ng phải biết nếu không thấu suốt nhân quả thì sẽ làm lụy đến bà ở nÆ¡i suối vàng.

SÆ° nói:

- Đối vá»›i của thường trụ, con chẳng dám khinh thường. Dù mảy may nhÆ° má»™t ngọn Ä‘èn, má»™t cây Ä‘uốc con đều chia cho mọi người cùng dùng, mẹ chá»› lo cho con.

Bà mẹ nói:

- NhÆ°ng khi qua sông thì con có giữ được không để Æ°á»›t chân chÆ°a?

Má»™t câu nói nhẹ nhÆ°ng mà nặng ngàn cân, không phải vừa. Đúng là má»™t bà mẹ kỳ đặc. Bà mẹ nhÆ° vậy, thì phải có đứa con nhÆ° vậy. Bà mẹ này biết thÆ°Æ¡ng con và nhắc nhở con rất Ä‘áng kính nể.

Chúng ta nghe những lời này có thấy tháo mồ hôi không? Nghe lời bà nhắc “Con qua sông mà có giữ được chẳng Æ°á»›t chân chÆ°a?”, chừng ấy thôi là mình thấy tháo mồ hôi chứ không phải vừa.

Tức là lá»™i qua sông qua suối chứ không phải ngồi ở trên thuyền. Ngồi ở trên thuyền thì khỏi Æ°á»›t chân dá»… rồi, nhÆ°ng lá»™i qua sông qua suối mà giữ không để Æ°á»›t chân, làm sao giữ? Chá»— Ä‘ó má»›i là khó. Tức ý hỏi có sanh tâm không?

Chúng ta sống làm việc phục vụ hết thảy nhÆ°ng đừng sanh tâm, chuyện Ä‘ó không phải dá»…. Việc làm này có khi cả đời chÆ°a được. Má»™t câu nói nhẹ nhàng của bà mẹ mà chúng ta làm cả đời chÆ°a chắc gì xong. Chúng ta ngày nay thì sao? Có khi ngồi trong nhà khỏi cần lá»™i qua suối mà cÅ©ng Æ°á»›t chân. Đó là những chá»— chúng ta phải nghiệm kỹ cho ăn sâu vào lòng để mình thức tỉnh. Má»—i người cần phải rất tỉnh để giữ mình, không vì lợi dưỡng vật chất khiến phải sa đọa uổng cuá»™c đời tu. Đó là Ä‘iều nên nhá»›.

Khi quán kỹ rồi má»›i thấy lâu nay chúng ta Ä‘ã bị cái thây thúi này nó gạt quá nhiều mà không hay. Nó Ä‘òi cái này, cái kia, cái nọ, bắt mình phải chiều theo nó có khi phải tạo tá»™i. Cuối cùng tắt thở rồi nó bỏ mình ra ngoài nghÄ©a địa nằm, còn nghiệp và tá»™i lá»—i thì bắt mình phải chịu qua đời sau nhận, Ä‘au thiệt là Ä‘au! NhÆ° vậy mà chúng ta vẫn chÆ°a sáng mắt ra, tức là mù!

Tổ Quy SÆ¡n quất má»™t roi quá mạnh, nhÆ°ng không biết ở Ä‘ây có ai Ä‘au chÆ°a? Để tỉnh mà lo tu, không theo tình trần để rồi bị chôn vùi theo nó, thì Ä‘ó thật là Ä‘áng tiếc!

Đây là những lời cảnh tỉnh chân tình hết sức thiết tha của SÆ°. Càng nghe chúng ta càng thấm tận xÆ°Æ¡ng tủy, được vậy bảo đảm sẽ lo tiến tu, không phải nghÄ© chuyện gì khác.

 

Đấng Đạo sÆ° có dạy, răn nhắc Tỳ-kheo: “Tiến đạo trau mình, tam thường chẳng đủ”.

Ở Ä‘ây SÆ° nhắc đến đấng Đạo sÆ° tức là đức Phật. Phật chỉ là bậc thầy dẫn đường, phần còn lại là chúng ta phải Ä‘i, phải thá»±c hành thì má»›i có lợi ích thiết thá»±c, không được hoàn toàn á»· lại nÆ¡i Phật bên ngoài, nên SÆ° gọi Phật là bậc Đạo sÆ°.

SÆ° nhắc lời Đức Thế Tôn dạy cho hàng Tỳ-kheo là phải lo trau sá»­a thân tâm của mình để tu hành tiến đạo, làm sao thành tá»±u được giải thoát giác ngá»™, Ä‘ó má»›i là việc quan trọng. Còn đối vá»›i những việc thường ngày nhÆ° là ăn, mặc, ngủ nghỉ thì phải luôn biết đủ, chá»› quá Ä‘òi hỏi, bá»›t nhu cầu càng nhiều thì có thời giờ tu tiến càng tốt. Cho nên, Phật dạy hàng Tỳ-kheo là phải tam thường bất túc.

Tỳ-kheo Ä‘úng nghÄ©a nhÆ° Phật Ä‘ã dạy là người Khất sÄ©, tức là ăn xin. Phật chế cái bát dành để Ä‘i khất thá»±c xin ăn gọi là Ứng lượng khí, nghÄ©a là cái bát không quá to, chỉ chứa thức ăn vừa sức dùng của mình, chứ không được quá lượng.

Khi Ä‘i khất thá»±c thì xin được thứ gì ăn thứ nấy. Hôm nào xin được đầy đủ thì ăn đầy đủ, ngày nào xin thiếu thì cÅ©ng phải Ä‘ành chịu ăn thiếu. Tức là khi Ä‘i khất thá»±c nhằm những nÆ¡i xa xôi người dân cÅ©ng thiếu thốn, hoặc là có nhiều người khất thá»±c nên người ta cho ít, ăn không đủ no, cÅ©ng phải chịu mà không Ä‘òi hỏi.

Phật dạy khất thá»±c phải theo thứ lá»›p, Ä‘i từng nhà, không được lá»±a nhà giàu bỏ nhà nghèo. Khi thấy đủ dùng liền về, không được xin tá»›i hai ba bát. Đó là ăn biết đủ.

Đến mặc thì mặc vải người ta quăng bỏ, lượm về may vá, giặt giÅ© nhuá»™m lại rồi mặc; có khi là vải người ta quấn thây chết quăng bỏ ngoài nghÄ©a địa, lượm Ä‘em về mặc. Do vậy mà không có lòng tham đắm. Các vị tu hạnh đầu-Ä‘à phải thá»±c hiện hạnh này càng kỹ nữa.

Ngủ cÅ©ng vậy, Phật dạy phép ngủ nghỉ của người xuất gia ngày xÆ°a Ä‘âu đầy đủ tiện nghi nhÆ° chúng ta hiện giờ, Ä‘ôi khi các vị ngủ nÆ¡i gốc cây gò mả, hoặc nÆ¡i núi rừng. Về sau có tinh xá nhÆ°ng xây cất Ä‘Æ¡n giản, không phải tá»± ý muốn xây cất theo ý muốn riêng. NhÆ°ng không ở má»™t chá»— mà chá»— ở thường thay đổi vì không cho tham đắm chá»— ở. Nhờ vậy, mà người xÆ°a chỉ lo tiến đạo tu hành, nên các Ngài tu hành mau đắc đạo. Vì tất cả thời giờ luôn ứng dụng công phu tu hành thì Ä‘âu có thời gian để lo cho chuyện ăn, mặc, ngủ nghỉ.

Còn người xuất gia hiện giờ Ä‘òi hỏi nhiều nhu cầu mà nhu cầu tức là theo bản ngã. Do Ä‘ó mà Tổ nhắc lời Phật dạy là Tỳ-kheo phải lo giữ mình, tiến dạo tu hành, ăn, mặc, ngủ nghỉ phải vừa biết đủ chứ không quá tham cầu. Lấy việc giải quyết vấn đề sanh tá»­ khổ Ä‘au, dứt trừ phiền não làm việc căn bản, Ä‘ó má»›i là việc trọng yếu.

Chúng ta đọc sách thấy người xÆ°a lo tu hành có khi không có thời giờ cắt móng tay, không thời giờ quẹt nÆ°á»›c mÅ©i nữa, các Ngài tu kỹ vậy Ä‘ó. Nhìn lại người xuất gia bây giờ nhiều vị lo cÆ°ng dưỡng cái thân này nên mất thời giờ tu học rất nhiều. Kiểm lại xem, má»™t đời người của chúng ta Ä‘ã phí mất bao nhiêu thời gian cho việc ăn, việc mặc, việc ngủ nghỉ?

Ngày có 24 tiếng thì ngủ hết 5, 6 tiếng, Ä‘ó là Ä‘ã bá»›t rồi. Ngủ lúc 10h đến 3h15 thì chÆ°a đầy năm tiếng, thêm má»™t tiếng đồng hồ ngủ trÆ°a nữa là sáu tiếng. Má»—i ngày chúng ta ngủ 6 tiếng, hết má»™t phần tÆ° thời giờ. Tính ra thì chúng ta Ä‘ã ngủ hết phần tÆ° cuá»™c đời. Nếu người sống 60 chục năm thì ngủ hết 20 năm. NhÆ° vậy chúng ta Ä‘ã bỏ phí 20 năm Ä‘ó không làm được gì! Đó là chỉ má»›i nói chuyện ngủ thôi.

Rồi sáng, trÆ°a ăn thì thời gian khoảng hÆ¡n má»™t tiếng, cá»™ng rá»­a chén, và chiều uống nhẹ chút tạm cho hai tiếng ăn. Rồi mặc, tắm, giặt nữa cá»™ng lại là hÆ¡n má»™t tiếng. Rồi Ä‘i chÆ¡i, nói chuyện cho má»™t tiếng nữa, là mất hết má»™t phần ba thời gian rồi.

Má»™t cuá»™c đời sống sáu mÆ°Æ¡i năm thì bỏ phí hết mấy chục năm. Hai, ba chục năm cho cái việc ăn, mặc, ngủ nghỉ, vậy mà vẫn chÆ°a thấy đủ! Đó là nói về người tu.

Nếu là người đời thì còn phải lo việc ăn chÆ¡i, tiệc tùng, xem ti vi, báo chí v.v… thì mất bao nhiêu thời gian nữa? Cho nên kiểm thời gian còn lại cho đời con người Ä‘âu có bao nhiêu!

Tính kỹ vậy Ä‘ó má»›i thấy Ä‘áng tiếc, chứ còn bình thường thì không thấy hết. Vậy mà chúng ta không biết quý tiếc thời gian, sống Ä‘Æ¡n giản lại má»™t chút để có thêm thời giờ cho mình tu tập má»›i là quý báo hÆ¡n, Ä‘ây là Ä‘iều Phật dạy rất kỹ.

Đức Phật chế ra 12 hạnh đầu-Ä‘à cho các vị quyết chí tu khổ hạnh. Người tu hạnh đầu-Ä‘à phải ngủ gốc cây, nÆ¡i gò mả, ngày ăn má»™t bữa, mặc đồ giẻ rách cÅ©…

Nói ngày ăn má»™t bữa mà lại chỉ ăn vật thá»±c trong bát mình xin được thôi. NhÆ° Ä‘i xin được trong bát, khi về chùa có người cúng thêm thì không được dùng, chỉ ăn trong cái bát mình xin. Nếu hôm Ä‘ó Ä‘i xin chỉ có cÆ¡m trắng thì về trụ xứ phải Ä‘ành ăn cÆ¡m trắng, không được ăn các món do Phật tá»­ dâng thêm, tu kỹ vậy Ä‘ó.

Ä‚n xong đứng dậy là thôi, không để gì vào miệng nữa, coi nhÆ° xong ngày Ä‘ó. Chứ không phải ăn xong ra thấy người ta dâng món gì ngon thì ăn thêm chút nữa, không được vậy. Mười hai hạnh đầu-Ä‘à phải giữ nhÆ° vậy, nên các vị tu dá»… giải thoát, dá»… đắc đạo.

Còn ngày nay kiểm lại má»›i thấy chúng ta đầy đủ hÆ¡n người xÆ°a nhiều. Vậy mà còn chÆ°a biết đủ, Ä‘ôi khi còn Ä‘òi hỏi. Kiểm lại má»›i thấy đạo tâm của chúng ta để Ä‘âu rồi?! Biết rồi thì hổ thẹn phải bá»›t nhu cầu Ä‘òi hỏi lại!

Người xuất gia mà không có học, không lo tu, mãi lo nghÄ© đến nhu cầu này kia, rốt cuá»™c nhu cầu Ä‘ó là để cÆ°ng dưỡng cái thây thúi chứ không gì hết, nhÆ°ng nghiệp Ä‘ã tạo rồi phải chịu, phải mang theo. Quán kỹ má»›i thấy rùng mình, lo sợ cho mình lấy cái gì để đền nợ cho thí chủ Ä‘ây? Cho nên Ä‘ây Tổ Quy SÆ¡n ân cần nhắc chúng ta!

Trong bài Đắc Thú Lâm Tuyền Thành Đạo Ca, SÆ¡ Tổ Trúc Lâm kể lại cuá»™c sống của Ngài khi tu ở núi là sao? Là má»™t vị vua, coi nhÆ° bậc nhất thiên hạ, nhÆ°ng khi Ä‘i tu rồi thì sống rất là Ä‘Æ¡n giản: Không Ä‘i kiệu, không Ä‘i ngá»±a, mặc áo vải sô, uống nÆ°á»›c suối, ăn thức ăn trên núi. Kể là:

Đem mình náu tá»›i,

Cảnh vắng ngàn kia,

Dốc chí tu hành,

Giấy sồi dó vá.

Tức là nÆ°Æ¡ng náu nÆ¡i cảnh rừng vắng vẻ lo dốc chí tu hành; mặc áo lấy giấy dán, hoặc vải gai thô rồi vá víu tạm vậy thôi! Cho đến “Thân này chẳng quản, bữa Ä‘ói bữa no”. Còn chúng ta ngày nay Ä‘a số là thường dân Ä‘i tu, thì có gì phải nhu cầu Ä‘òi hỏi nhiều quá, so vá»›i các Ngài thì thấy hổ hẹn chăng?

Học rồi chúng ta cần phải y theo lời Phật dạy, khéo biết đủ để dành thời giờ tiến tu, Ä‘ó má»›i là “việc bổn phận chính yếu của người xuất gia”, nghÄ©a là ít muốn biết đủ, chứ không Ä‘òi hỏi nhu cầu nhiều để mất thì giờ tu hành của mình.

Trong kinh Di Giáo, Phật dạy: “Tỳ-kheo các ông, thọ các thức ăn uống phải xem nhÆ° là uống thuốc”. Tức là Phật dạy các Tỳ-kheo khi thọ những thức ăn uống phải xem nhÆ° uống thuốc vậy thôi chá»› không nên có lòng tham đắm.

Dù ngon hay dở cÅ©ng chá»› có sanh tâm thêm bá»›t, chỉ cốt giúp cho thân này trừ Ä‘ói khát”. Ä‚n uống giống nhÆ° là dùng thuốc để trừ bệnh Ä‘ói chứ không gì hết, không có trên Ä‘ó mà sanh tâm phân biệt ngon dở, thêm bá»›t là càng nuôi phiền não.

NhÆ° con ong hút mật hoa, chỉ hút lấy nhụy hoa mà không làm tổn hại đến sắc và hÆ°Æ¡ng. Tỳ-kheo cÅ©ng vậy, được người cúng dường để tá»± trừ khổ não, chứ không cầu nhiều làm mất thiện tâm của người”. ÄÆ°á»£c người Phật tá»­ cúng dường là để giúp chúng ta trừ những cái khổ Ä‘ói khát mà lo tu, không nên tham cầu nhiều làm mất thiện tâm của người. Đó là về ăn.

Còn về ngủ, Phật dạy: “Tỳ-kheo các ông! Ban ngày thì chuyên tâm, đầu hôm và gần sáng cÅ©ng chá»› bỏ qua. Giữa Ä‘êm tụng kinh để tiêu mòn những nghiệp dữ, thêm lá»›n nghiệp lành, không để vì nhân duyên ngủ nghỉ khiến má»™t đời luống qua, không có được gì”. Phật dạy người xuất gia, tâm phải chuyên cần tu tập pháp lành không để thời giờ qua mất. Tức là đầu hôm, giữa Ä‘êm, gần sáng cÅ©ng lo dành thời giờ để tu tập. Người tu phải có cái nhìn Ä‘úng đắn nhÆ° vậy, xem việc ăn, mặc, ngủ là phÆ°Æ¡ng tiện tạm thời, giúp cho thân này sống còn để tu hành, không phải cÆ°ng dưỡng nó, lo tham đắm trong việc ăn, ngủ.

Ở Ä‘ây, Tổ Quy SÆ¡n nhắc lời đức Phật dạy để răn nhắc hàng Tỳ-kheo muốn tiến đạo sá»­a mình, là phải tam thường chẳng đủ.

 

Còn Người vì đối vá»›i việc này đắm say chẳng chịu dừng, ngày qua tháng lại thoáng chốc Ä‘ã bạc đầu”.

Người đời cứ theo chiều mê của mình, không rõ được sá»± giả tạm của thân này. Hiện tại tạm mượn nó mà không hiểu nên má»›i vì nó tham đắm trong việc ăn, mặc, ngủ nghỉ, rồi quên mất thời gian quý báu trôi qua không tìm lại được, thoáng chốc nhìn lại thì tóc Ä‘ã bạc rồi không hay. Đến khi trả về cho bá»™ mặt thật của nó là cái thây thúi rồi ra nghÄ©a địa, vậy mà không tỉnh hay sao?

Kiểm lại má»—i ngày, chúng ta lo cÆ°ng dưỡng cho nó thứ này thứ kia, nó muốn ăn gì thì cÅ©ng chiều theo nó; mặc cÅ©ng chiều theo, ngủ cÅ©ng chiều theo nó… nhÆ°ng cuối cùng thì nó trả lại bá»™ mặt thật là cái thây thúi. Nếu lúc Ä‘ó ra Ä‘i mà còn sáng suốt, nhìn lại thấy cái thây thúi liền tỉnh giác thì hay biết mấy? NhÆ°ng không dá»…, lúc Ä‘ó là Ä‘i theo nghiệp rồi!

Ngay Ä‘ây, chúng ta còn sáng suốt thì nên nhìn thấy người khác liền biết đến mình. Nhìn thấy mọi người cuối cùng trở thành cái thây thúi nằm ngoài nghÄ©a địa, thì biết mình rồi cÅ©ng vậy. Lẽ thật Ä‘ó sờ sờ chứ Ä‘âu phải không thấy, nhÆ°ng tại sao người ta cứ nhắm mắt lờ qua? Đó là Ä‘iểm mà chÆ° Tổ răn nhắc để chúng ta nhá»› lo tu, không đắm say trong việc ăn, mặc, ngủ nghỉ. Đâu ai biết được tuổi thọ của mình nhÆ° thế nào? Sống bao lâu? Và sức khỏe của mình khỏe tá»›i Ä‘âu? Cho nên tốt hÆ¡n hết là phải cố gắng tận dụng thời gian nó Ä‘ang còn có mặt Ä‘ây để tiến tu.

Trong kinh Pháp Cú Thí dụ, Phật từng răn vị Tỳ-kheo ăn rồi cứ lo ngủ mà không biết chỉ còn bảy ngày nữa là chết, nên Phật đến cảnh tỉnh, nói bài kệ:

Ôi! hãy dạy đừng mê,

Loài sâu, ốc, trai, mọt,

Ẩn mình trong bất tịnh,

Mê hoặc chấp làm thân.

Đâu có bị chém thÆ°Æ¡ng,

Mà tâm nhÆ° trẻ bệnh,

Đối trÆ°á»›c bao ách nạn,

Lại tham đắm ngủ nghê.

 

“Kẻ hậu học chÆ°a nghe chỉ thú, phải rá»™ng hỏi các bậc thông trÆ°á»›c. Há cho rằng xuất gia chỉ quý cầu cÆ¡m áo”.

Tức là người má»›i học đạo sau, chÆ°a rõ ý chỉ tu hành để tiến tu đạo nghiệp, thì phải lo thÆ°a hỏi những bậc Ä‘i trÆ°á»›c để biết đường tu. Đường tu chÆ°a rõ ràng mà không lo thÆ°a hỏi, cứ lo chuyện ăn, ngủ thì đời tu sẽ Ä‘i đến Ä‘âu?

Vì vậy, Tổ Quy SÆ¡n má»›i quất cho má»™t roi để thức tỉnh: “Ông há cho rằng mình xuất gia vào Ä‘ây là chỉ để cầu cÆ¡m ăn, áo mặc hay sao?” Ngoài đời thì lo cầu cÆ¡m ăn áo mặc, người xuất gia vào chùa tu Ä‘âu phải cÅ©ng để cầu cÆ¡m ăn áo mặc! Đúng là quất cho má»™t roi, không biết có ai nghe rồi thấy Ä‘au hay không?

Cho nên má»—i người phải tá»± kiểm lại xem mình xuất gia vì cái gì? Có vì cÆ¡m ăn áo mặc không? Các Ngài răn nhắc là phải biết xuất gia để tu hành, cầu giải thoát chứ không phải vì việc cÆ¡m ăn áo mặc thì có khác gì người đời!

Má»™t Thiền sÆ° Thái Lan từng nói: “Vào thời kỳ của các Thiền sÆ° Ajahn Mun và Ajahn Sao thì đời sống của các vị tu hành quả thật là hết sức Ä‘Æ¡n giản. Nó ít phức tạp, ít có rắc rối nhÆ° ngày nay”. Khoảng gần giữa thế ká»· 20 mà Ngài còn than nhÆ° vậy, huống nữa là thời của chúng ta bây giờ là thế ká»· 21, là thế ká»· của văn minh vật chất xí thạnh.

 “Ngày ấy các vị xuất gia ít có những công việc liên hệ đến bên ngoài và chỉ thá»±c hiện má»™t vài hình thức lá»… nghi thông thường thôi”. Còn hiện nay người tu liên hệ nhiều vá»›i bên ngoài, nào hình thức lá»… nghi rồi Ä‘ám tiệc, há»™i hè đủ hết, mất thì giờ tu rất là nhiều.

“Họ sống nÆ¡i những cánh rừng không nhất định ở nÆ¡i nào, nÆ¡i Ä‘ó họ có thể dành trọn thân tâm để thá»±c hành thiền định, Ä‘âu bận bịu nhiều. Lúc bấy giờ người ta hiếm khi nhìn thấy những vật dụng đắc tiền mà so vá»›i thời nay những thứ ấy Ä‘ã là vật tầm thường”. Thời xÆ°a Ä‘âu có những vật dụng đắc tiền nhÆ° bây giờ, Ä‘âu có tivi, tủ lạnh, quạt máy…, đời sống rất là Ä‘Æ¡n giản. Đời sống các vị xuất gia thời ấy Ä‘Æ¡n giản, đến mức hầu nhÆ° là không có gì sở hữu, nên Ä‘âu có gì để tham đắm nhiều.

“Các thầy Ä‘ã lấy ống tre làm ly uống nÆ°á»›c, và tá»± chế tác ra những vật dụng thông thường khác để dùng. Thỉnh thoảng các vị cÆ° sÄ© tại gia má»›i đến thăm viếng. Mọi người đều hài lòng vá»›i những gì Ä‘ang có và không ai mong cầu hay chờ đợi Ä‘iều gì khác. Họ Ä‘ã sống và sống vá»›i hÆ¡i thở của thiền”. Sống vá»›i hÆ¡i thở của thiền, chứ không phải là sống vá»›i những vật chất này nọ kia.

“Các thầy Ä‘ã chấp nhận cuá»™c sống vá»›i nhiều khó khăn, thiếu thốn nhÆ° vậy. TrÆ°á»›c Ä‘ây thuốc men cÅ©ng không có sẵn đầy đủ nhÆ° bây giờ.

Khi ai Ä‘ó có bệnh sốt rét đến xin thuốc thì vị thầy thường nói: “Thôi con không cần phải uống thuốc, hãy cố gắng duy trì sá»± thá»±c tập cÅ©ng là má»™t cách trị bệnh”. NhÆ° vậy, tất cả mọi người đều là những cây thuốc mà gốc rá»… của nó Ä‘ã cắm sâu và sanh trưởng ở trong rừng”. Tức là mọi người hãy là cây thuốc cho mình, bởi Ä‘âu có thuốc để uống, đời sống tu hành Ä‘Æ¡n giản đến nhÆ° thế!

Người tu bây giờ được đầy đủ, nhÆ°ng chính vì quá đầy đủ nên rồi sức nhẫn nại yếu.

“Trong má»™t môi trường nhÆ° vậy thì các thầy Ä‘ã vận dụng sá»± nhẫn nại và sức chịu Ä‘á»±ng thật là thâm hậu. Họ không hề than phiền, lo lắng khi ốm Ä‘au, bệnh tật. Còn ngày nay chỉ má»›i hÆ¡i nhức đầu, sổ mÅ©i má»™t chút là bạn có thể Ä‘ã dùng đến thuốc hay phải Ä‘i đến bệnh viện rồi”. Ngài nói trường hợp này giống nhÆ° trường hợp của chúng ta ngày nay, mà còn hÆ¡n vậy nữa.

Còn chuyện ăn mặc thì “Äôi khi các thầy phải Ä‘i bá»™ từ mười đến mười hai cây số để khất thá»±c”. Chúng ta thì ở tại chá»— nấu ăn, còn các Ngài phải Ä‘i bá»™ nhiều cây số để khất thá»±c nhÆ° vậy!

“Buổi sáng, bạn có thể khởi hành lúc mặt trời vừa ló dạng và trở về khoảng 10 giờ hay 11 giờ trÆ°a. Những thứ khất thá»±c được thường không nhiều, có thể là má»™t ít cÆ¡m hoặc xôi, má»™t ít muối hay là má»™t vài loại trái cây. Đôi khi chỉ có cÆ¡m mà không có thức ăn cÅ©ng không thành vấn đề. Cuá»™c sống diá»…n tiến bình thường, tá»± nhiên nhÆ° vậy mà không má»™t ai lên tiếng than phiền về sá»± thiếu thốn hay là mệt mỏi vì bệnh tật. Họ không những không than phiền mà còn học cách để mà tá»± bảo vệ mình nữa. Họ Ä‘ã tu tập trong rừng bằng tất cả sá»± kiên nhẫn và chịu Ä‘á»±ng vá»›i rất nhiều mối hiểm nguy rình rập xung quanh. Họ phải đối phó vá»›i nhiều loài thú hoang dã và hung dữ Ä‘ang sống trong rừng rậm nhiệt Ä‘á»›i, cÅ©ng nhÆ° sá»± chịu Ä‘á»±ng khắc khổ của thân tâm trong việc thá»±c hành hạnh đầu-Ä‘à dành cho má»™t sÆ¡n tăng. Sức nhẫn nại và khả năng chịu Ä‘á»±ng của những vị xuất gia thời Ä‘ó quả thật là tuyệt vời. Còn ngày nay thì hoàn cảnh buá»™c chúng ta phải đối diện trá»±c tiếp vá»›i nhiều vấn đề, so vá»›i trÆ°á»›c kia thì con người ta chỉ biết Ä‘i bá»™, rồi có đến thời kỳ Ä‘i xe ngá»±a, nhÆ°ng mà mấy vị Khất sÄ© này Ä‘âu có Ä‘i xe ngá»±a”.

So vá»›i trÆ°á»›c kia thì người ta biết Ä‘i bá»™ rồi tiến đến thời kỳ sá»­ dụng các loại xe gọi là xe thú kéo tức là xe ngá»±a, xe bò.

“Và bây giờ người ta sá»­ dụng các loại xe hÆ¡i hiện đại, thì sá»± mong muốn và tham vọng lại càng ngày càng tăng. Để đến ngày nay nếu xe hÆ¡i mà không có máy Ä‘iều hòa không khí thì người ta sẽ không sá»­ dụng. Họ không thể Ä‘i nếu nhÆ° trên xe không có máy Ä‘iều hòa. Điều này cho thấy đức tính kiên nhẫn và chịu khó của con người trở nên ngày má»™t yếu Ä‘i thì những chuẩn má»±c của thiền tập và các pháp thức để hành trì cÅ©ng càng ngày càng trở nên lỏng lẻo và thiếu nghiêm túc hÆ¡n; cho đến mức chúng ta cảm thấy những người thá»±c tập thiền ngày nay chỉ làm theo những quan niệm và sở thích riêng của họ. Rồi khi lá»›p người Ä‘i trÆ°á»›c họ kể những cuá»™c sống của những ngày tháng hồi xÆ°a thì dường nhÆ° các bạn Ä‘ang nghe má»™t câu chuyện thần thoại hay là hoang đường”.

Đó là những Ä‘iều mà các Ngài kể cho biết để so sánh vá»›i cuá»™c sống của người tu hiện nay, để bá»›t mà không Ä‘òi hỏi nhu cầu nhiều quá rồi quên mất chuyện tu hành của mình.

Hãy nhá»› kỹ lời Tổ Quy SÆ¡n muốn nhắc: “Nếu người chỉ lo đắm say đối vá»›i việc ăn, mặc, ngủ không chịu dừng thì ngày qua tháng lại thoáng chốc Ä‘ã bạc đầu, kẻ hậu học chÆ°a nghe chỉ thú phải rá»™ng hỏi các bậc Ä‘ã thông trÆ°á»›c, há cho rằng xuất gia chỉ quý cầu cÆ¡m áo”. Chúng ta ngày nay kiểm lại mình xem Ä‘ã thông được những chỉ thú tu hành hay chÆ°a, rồi xuất gia là vì đạo hay xuất gia là vì cÆ¡m áo? Không khéo bị các Ngài quở là “cái bị gạo” thì Ä‘ó là không hay, là thật Ä‘áng hổ thẹn!

 

“Phật trÆ°á»›c chế ra luật mở mang cho kẻ má»›i vào, phép tắc oai nghi, sạch nhÆ° băng tuyết. “Chỉ trì tác phạm”, kềm giữ sÆ¡ tâm, từng Ä‘iều luật nhỏ nhặt nhằm sá»­a mọi Ä‘iều dở tệ”.

Tổ nhắc Phật chế luật để mở mang cho những người má»›i vào đạo. Luật tức là Tỳ-ni, gồm oai nghi và giá»›i luật, là bÆ°á»›c đầu cho người má»›i vào đạo thá»±c hành để ngăn ngừa tá»™i lá»—i, nên gọi là nhằm sá»­a mọi Ä‘iều dở tệ.

Ban đầu, tâm người má»›i vào đạo giống nhÆ° con trâu hoang, nếu không có giá»›i luật kềm giữ thì nó mặc tình ăn cỏ mạ của người. Cho nên phải biết giá»›i luật để giữ gìn ngăn ngừa, do Ä‘ó không nên xem thường phép tắc, oai nghi.

Người thọ giá»›i Sa-di phải học 24 oai nghi và 10 giá»›i. Tỳ-kheo thì có 250 giá»›i, 3.000 oai nghi và tám muôn tế hạnh. Giữ kỹ ba ngàn oai nghi, tám muôn tế hạnh, coi nhÆ° từng cá»­ chỉ hành Ä‘á»™ng đều phải làm trong sá»± kiểm soát, chứ không để buông lung, mặc tình thô tháo. Cho nên ba ngàn oai nghi, tám muôn tế hạnh là má»—i cá»­ chỉ, má»—i hạnh Ä‘á»™ng đều sống theo luật, có sá»± kiểm soát. Đừng nghÄ© người tu thiền không cần thiết đến những hình thức oai nghi bên ngoài, trong khi tâm vẫn còn thô Ä‘á»™ng chÆ°a kiểm soát được, lại không lo giữ gìn những hình thức, oai nghi thì càng thô Ä‘á»™ng thêm, nhiều khi chúng ta tá»± dối mình dối người mà không hay.

Chính ngay nhÆ° tôi lúc ban đầu má»›i vào đạo cÅ©ng học thuá»™c lòng các bài kệ trong Tỳ-ni Nhật dụng và ứng dụng thá»±c sá»± trong các hành Ä‘á»™ng, thấy có lợi ích thức tỉnh rất nhiều. Ngày nay, quý vị Sa-di vào đạo nhiều khi cÅ©ng làm biếng học, có vị học để về sau đến khi thọ giá»›i mà tụng luật nhÆ°ng chắc cÅ©ng không có sá»­ dụng.

Ý chÆ° Tổ nhắc chúng ta trong má»—i hành Ä‘á»™ng là phải đọc bài kệ có ý nghÄ©a vá»›i hành Ä‘á»™ng Ä‘ó. NhÆ° ngủ dậy vừa bÆ°á»›c xuống giường đọc má»™t bài kệ, rá»­a mặt đọc má»™t bài kệ, Ä‘i vệ sinh đọc má»™t bài kệ…, nhờ vậy tâm mình nhá»› thu thúc trở về khiến tỉnh giác.

    NhÆ° vừa thức dậy muốn bÆ°á»›c chân xuống phải lo đọc bài kệ không vá»™i vàng đặt chân xuống, còn chúng ta nhiều khi bÆ°á»›c xuống cái cụp, làm người nằm bên giá»±t mình, Ä‘ó là thiếu oai nghi. Vào nhà vệ sinh cÅ©ng vậy, tức là má»—i má»—i hành Ä‘á»™ng đều có bài kệ đọc theo giúp thu thúc tâm trở về khiến tỉnh giác, trợ duyên cho định tâm sau này. Cho nên, Tỳ-ni có lợi ích rất lá»›n chứ không phải nhỏ. Tôi thá»±c hành thấy có ý nghÄ©a, có kết quả rõ ràng.

Nếu chúng ta thá»±c hành vá»›i cả má»™t tâm chân thành thì giúp tâm dá»… an định dá»… tập trung trở lại. Còn nếu cứ hành Ä‘á»™ng thoải mái, thành ra thô Ä‘á»™ng rồi tâm cÅ©ng buông lung. Nay nhìn lại thấy Ä‘a số huynh đệ có phần hÆ¡i xem thường thiếu sót về oai nghi không ít. Cả những vị lá»›n lá»›n có khi cÅ©ng còn thiếu cÅ©ng mắc phải nữa, Ä‘ây là Ä‘iều cần xét lại.

Thí dụ Tỳ-kheo vừa Ä‘i vừa chạy thì mất oai nghi rồi, tức là lúc Ä‘ó tâm không có kiểm soát. Còn nếu mà nhá»› lại, vừa muốn bÆ°á»›c chân chạy thì phải nhá»› mình là Tỳ kheo phải có oai nghi. Rồi Tỳ-kheo mà ngồi tréo chân chữ ngÅ© thì lúc Ä‘ó tâm mình chắc Ä‘i Ä‘âu rồi, hoặc ra đường chen lấn vá»›i người thế tục hoặc là mắt liếc Ä‘ông, liếc tây thì Ä‘úng là hết oai nghi cÅ©ng thiếu tu tập, còn có tu tập thì lúc Ä‘ó phải có kiểm soát.

Đúng theo luật thì các vị Tỳ-kheo Ä‘i phải mắt ngó xuống không quá tầm mắt, không được ngó qua ngó lại, liếc Ä‘ông, liếc tây. Ngày nay phÆ°Æ¡ng tiện nên phần nhiều Ä‘i xe, thì ông thầy chạy xe cÅ©ng phải có oai nghi của ông thầy, cho nên người nào Ä‘i vá»›i tôi, tôi thường hay nhắc chuyện Ä‘ó.

Bởi vì mình là ông thầy, chạy xe thì phải có phong cách khác vá»›i người thế tục, tức là có tÆ° cách của người tu. Tôi thì có duyên ngồi trên xe do nhiều người lái, nhÆ° cả quý huynh đệ xuất gia tu hành mà luôn cả những người đời nữa. Tôi thấy có những người đời họ chạy xe thật là trầm tÄ©nh, đằm thắm hÆ¡n là người tu nữa. Do Ä‘ó chúng ta phải biết để tá»± mình có sá»± kiểm soát lại.

Nếu Đức Phật còn sống thì thế nào Ngài cÅ©ng phải chế luật cho những vị nghe Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng, những vị lái xe, chắc chắn nhÆ° vậy, vì thời Phật không có những thứ Ä‘ó nên Ngài không chế luật.

Đây Tổ Quy SÆ¡n nhắc là Phật trÆ°á»›c chế ra luật để mở mang cho kẻ má»›i vào, có phép tắc oai nghi sạch nhÆ° băng tuyết. Rồi phải thông cả những phép “chỉ trì tác phạm”, dùng để kềm giữ sÆ¡ tâm của mình không chạy lung tung, và để ngăn ngừa tá»™i lá»—i.

“Chỉ trì”, chữ chỉ là dừng, trì là giữ. Dừng lại không làm thì Ä‘ó là trì giá»›i. Thí dụ mình không sát sanh thì Ä‘ó là trì giá»›i. Không nói dối là trì giá»›i.

Còn “Tác phạm”, là làm tức phạm. Nói dối là phạm, gọi là tác phạm…

Chúng ta phải thông những phép Ä‘ó để lo giữ giá»›i; cái nào làm là phạm tá»™i, phải biết để ngăn dừng. Nếu không thông, nhiều khi phạm giá»›i không hay rồi biện luận để bào chữa nữa. Cho nên, các Ngài nhắc người xuất gia phải biết học cho thông. Đó là nói về giá»›i Thanh Văn.

Đối vá»›i Bồ-tát có khi dừng là phạm, mà làm má»›i là trì. Thí dụ thấy người ta khổ mà không cứu là phạm, còn giúp đỡ má»›i là trì. Chúng ta cần phải hiểu những phép Ä‘ó để làm không sai.

Tổ dạy: “Từng Ä‘iều luật nhỏ nhặt, nhằm sá»­a mọi Ä‘iều dở tệ”, tức là Tỳ-kheo phải giữ 250 giá»›i, má»—i Ä‘iều giá»›i nhằm ngăn má»™t lá»—i tức là sá»­a má»™t Ä‘iều dở tệ.

Hiểu rồi thì phải học những phép tắc oai nghi, giá»›i luật cho thông suốt, để không lầm tạo tá»™i mà không hay. Tuy nhiên, chúng ta cÅ©ng phải cần tỉnh sáng để giữ trở lại nÆ¡i tâm của mình, Ä‘ó má»›i là chính yếu. Giữ giá»›i là giữ nÆ¡i thân, nhÆ°ng gốc là giữ nÆ¡i tâm má»›i là chá»— chính.

Tóm lại, bÆ°á»›c đầu vào đạo thì giá»›i luật là hàng rào để ngăn ngừa tá»™i lá»—i, cho nên người xuất gia không được xem thường.

 

“NÆ¡i trường giảng luật nghi chÆ°a từng đến thÆ°a hỏi, pháp liá»…u nghÄ©a thượng thừa làm sao được rành rõ?”.

Tức là ở nÆ¡i trường giảng luật nghi chÆ°a đến học, nền tảng giá»›i luật chÆ°a thông, lại học nhảy lên pháp thượng thừa thì e rằng là nói rá»—ng, phải cẩn thận!

Pháp liá»…u nghÄ©a thượng thừa tức chỉ cho pháp rốt ráo chân thật. Tổ Quy SÆ¡n ngăn ngừa những kẻ nói suông bắn bổng, căn bản giá»›i luật thì chÆ°a thông, còn nhiều lá»—i lầm sai sót, mà cứ nói lý cao siêu thì e rằng Ä‘ó là thiền trên miệng thôi!

Đọc thấy trong Ngữ Lục kể về Thiền sÆ° Chí Phùng ở chùa Hoa Nghiêm núi NgÅ© Vân. Má»™t hôm, SÆ° Ä‘i vào Ä‘iện Phổ Hiền để an tọa thì chợt có vị thần quỳ ở trÆ°á»›c.

Sư hỏi:

- Ông là ai vậy?

Vị Ä‘ó nói:

 - Tôi là thần há»™ giá»›i.

Sư hỏi:

 - Tôi lo những tá»™i trÆ°á»›c của tôi chÆ°a sạch, ông có biết chăng?

Vị thần Ä‘áp:

- Thầy thì có tá»™i gì, chỉ có má»™t cái lá»—i nhỏ mà thôi!

Sư hỏi:

- Đó là lá»—i gì?

Vị thần Ä‘áp:

 - Phàm nÆ°á»›c rá»­a bát cÅ©ng là vật của thí chủ, thầy thường đổ Ä‘i thì không nên vậy.

Nói xong thì vị thần ẩn mất.

Từ Ä‘ó về sau, SÆ° lấy nÆ°á»›c rá»­a bát uống hết.

XÆ°a ăn bằng bát, ăn xong phải rá»­a bát rồi uống nÆ°á»›c Ä‘ó luôn. Không giống nhÆ° người đời, ăn rồi để qua bên, uống trà bằng ly tách khác. Người xuất gia má»—i lần ăn cÆ¡m là lấy nÆ°á»›c chế trong bát tráng rồi uống, gọi là không phung phí của Ä‘àn-na thí chủ sợ tổn phÆ°á»›c.

Ở Ä‘ây, ông thần há»™ giá»›i nhắc chỉ lá»—i cho Ngài là ăn rồi nÆ°á»›c rá»­a bát đổ Ä‘i là không phải. Nhiều khi trong chùa ăn uống dÆ° dả, rồi Ä‘em vung vãi bừa bãi thì tổn phÆ°á»›c bá»›t của mình. Vì vậy xÆ°a hai Ngài Hàn SÆ¡n, Thập Đắc hóa thân của Bồ-tát Văn-thù, Phổ Hiền ở chùa Quốc Thanh, muốn cảnh tỉnh các vị tăng trong chùa, nên các Ngài hiện tÆ°á»›ng giống nhÆ° những người gàn dở, ở chùa đợi chÆ° Tăng ăn xong xuống nhà bếp lấy thức ăn thừa rồi rá»­a gạn lọc bỏ vô ống tre Ä‘em Ä‘i ăn. Đó là các Ngài ngầm nhắc cho chúng Tăng phải biết tiết kiệm của thí chủ. Đây là nói rá»™ng ra nhắc cho nhà bếp, phải biết để cẩn thận!

Trên Ä‘ây là Tổ Quy SÆ¡n nhắc để chúng ta chá»› có xem thường giá»›i luật. Và nên nhá»› tuy là những việc nhỏ mà cÅ©ng có thần minh soi xét thấy được, đừng nghÄ© là mình làm không ai biết. Nhiều khi ở trong phòng Ä‘óng cá»­a kỹ, rồi ăn uống lén lút tưởng Ä‘âu không ai biết, nhÆ°ng có thần minh biết. Vừa khởi má»™t niệm là thần minh biết rồi chá»› nói gì đến việc làm. NhÆ° câu chuyện hai ông tăng đứng dá»±a lan can nói chuyện thế tục, bị quá»· tá»›i chà dấu chân thì quá»· cÅ©ng thấy biết được. Hiểu rồi chúng ta phải luôn giữ gìn cẩn thận, đừng nghÄ© mình làm không ai biết, Ä‘ó là Ä‘iều mà các Ngài muốn nhắc.

Tóm lại Ä‘oạn này, Tổ Quy SÆ¡n cảnh tỉnh người học đạo không thể bỏ qua giá»›i luật, phải lấy Ä‘ó làm nền tảng để tiến lên. Đừng nghÄ© đọc sách Thiền, thấy các Ngài nghe má»™t câu liền ngá»™ rồi tưởng dá»… dàng không cần phải học gì hết. Đâu biết trÆ°á»›c Ä‘ó là các Ngài phải tốn biết bao nhiêu công phu khổ nhọc, nhÆ°ng sách vở không ghi hết. Cho nên phải học kỹ.

 

“Đáng tiếc, má»™t đời để luống qua, sau ăn năn khó kịp”.

 Ngài than dùm cho người vào đạo mà không lo tu học Ä‘àng hoàng, chỉ nghÄ© đến những việc thụ hưởng vật chất, ăn mặc, ngủ nghỉ, cÆ°ng dưỡng cho xác thân này để ngày tháng trôi qua, không được phần lợi ích gì ở trong đạo. Đến khi cÆ¡n vô thường đến, ăn năn không kịp! Thời gian qua rồi Ä‘âu có thể kéo lại được, mà tuổi lá»›n, sức khỏe suy giảm lúc Ä‘ó muốn tu cÅ©ng không được nhÆ° ý. Cho nên Tổ nhắc chá»› có bỏ qua thời cÆ¡ quý báu của mình hiện có, không khéo thì Ä‘áng tiếc cuá»™c đời luống qua, sau ăn năn khó kịp!

Điều này tôi có chứng kiến, không phải nói suông. TrÆ°á»›c kia thầy Hạnh Vệ chết ở Thường Chiếu vào khoảng năm 1993, chỉ má»›i 39 tuổi, còn trẻ. TrÆ°á»›c thầy tu ở thành phố, cÅ©ng theo chuyện lăng xăng bên ngoài, sau nhờ nhân duyên gặp được Hòa thượng Tôn sÆ° nên thầy về nÆ°Æ¡ng tu học ở Thường Chiếu. Thời gian sau bị bệnh nặng, lúc gần sắp mất, thầy ở tạm cái thất nay là trong khu Lâm Viên Niết-bàn Thường Chiếu. Lúc chÆ°a mất thì tôi thỉnh thoảng đến thăm, có lần thầy kể là tiếc vì gặp Hòa thượng hÆ¡i muá»™n, khi còn trẻ còn khỏe lo phung phí thời gian vào chuyện Ä‘âu Ä‘âu, giờ biết tu thì hÆ¡i trá»…. Thì Ä‘ây kể lại là để nhắc tất cả phải khéo lo tu, đừng để má»™t đời luống qua rồi ăn năn khó kịp.

 

“Giáo lý chÆ°a từng để lòng, đạo mầu nhân Ä‘âu khế ngá»™? Rồi đến tuổi cao hạ lá»›n, bụng trống lòng cao, chẳng chịu gần gÅ©i bạn lành, chỉ cứ má»™t bề nghênh ngang, ngạo nghá»…”.

Lâu lâu, Tổ Quy SÆ¡n quất từng roi, từng roi cho tỉnh.

Ở trên là quất cho má»™t roi để cảnh tỉnh kẻ giá»›i luật không thông, học thì nhảy vọt, còn Ä‘ây trách giáo lý không sáng tỏ. Tu mà không lo học giáo lý cứ tính những chuyện Ä‘âu Ä‘âu, để rồi cuối cùng ngá»™ được cái gì? Hoặc được chút là tá»± mãn coi nhÆ° đủ, không khéo cái ngã càng to thành bệnh.

Thiền tông tuy nói là “bất lập văn tá»±, giáo ngoại biệt truyền”, tức là không lập văn tá»±, truyền ngoài kinh giáo, nhÆ°ng cần phải đạt ý Ä‘ó nhÆ° thế nào, không thể chấp vào lời được.

Nói vậy không phải là phá bỏ kinh giáo, mà là nhằm Ä‘ánh thức cho những người học phải học vượt qua chữ nghÄ©a để đạt được ý sâu của Phật, Tổ.

Cho nên quý huynh đệ nghiên cứu trong Đại tạng, Tục tạng, trong các Ngữ lục thì thấy Thiền tông nói là bất lập văn tá»±, nhÆ°ng sách vở của Thiền tông thì rất nhiều, nhÆ° Truyền Đăng Lục, NgÅ© Đăng Há»™i Nguyên, Liên Châu Há»™i Yếu, Chỉ Nguyệt Lục v.v… Ä‘ó là kể tượng trÆ°ng vài bá»™ lục, còn các bá»™ của các vị Thiền sÆ° viết ra nhÆ° Quy SÆ¡n Cảnh Sách của Thiền sÆ° Quy SÆ¡n… NhÆ° vậy tuy nói “bất lập văn tá»±, giáo ngoại biệt truyền” mà không trái bỏ kinh giáo, phải thấy được cái ý Ä‘ó. Vì vậy mà ở Ä‘ây Hòa thượng Tôn sÆ° má»›i chủ trÆ°Æ¡ng Thiền Giáo đồng hành hay Thiền Giáo song tu. Người không hiểu kinh Giáo mà nhảy ngang vào Thiền nhiều khi Ä‘âu biết gì, rồi tu càng về sau càng bắn bổng.

Nếu người má»›i vào đạo không chịu học giáo lý; cứ ngày tháng trôi qua, thì Tổ Quy SÆ¡n bảo: “Rồi đến tuổi cao hạ lá»›n, bụng trống lòng cao, chẳng chịu gần gÅ©i bạn lành, chỉ cứ má»™t bề nghênh ngang, ngạo nghá»…”. Tức là xuất gia rồi không chịu lo học gì hết, ở chùa nhiều năm lại lá»›n tuổi mà không hiểu giáo lý, lòng lại cống cao, cho ta Ä‘ây là tu lâu nhÆ°ng mà bụng thì trống rá»—ng nên sẽ bị người khinh chê, gọi là bị hậu sanh khinh thường. CÅ©ng không chịu gần gÅ©i bạn lành để học hỏi thêm, chỉ má»™t bề ngạo nghá»…, Ä‘ó là thêm bệnh.

Phật dạy trong kinh Pháp Cú:

Không phải là Trưởng lão,

Nếu cho có bạc đầu,

Người chỉ tuổi tác cao,

Được gọi là lão ngu.

Phật bảo không phải tuổi cao là Trưởng lão, không phải đầu bạc là Trưởng lão. Có trường hợp Sa-di bảy tuổi nhÆ°ng chứng A-la-hán nên được gọi là Trưởng lão. Đây Phật dạy người chỉ tuổi tác cao thì Ä‘ó gọi là lão ngu. Phật cảnh tỉnh người tu tuổi cao mà không thá»±c học, thá»±c tu thì chá»› có lấy tuổi cao, đầu bạc mà xÆ°ng là Trưởng lão. Rồi không chịu gần gÅ©i bạn lành để học hỏi thêm những Ä‘iều hay Ä‘iều tốt, lại chỉ má»™t bề nghênh ngang, ngạo nghá»…. NhÆ°ng ngạo nghá»… vá»›i ai?

Đây cÅ©ng là má»™t roi mà Tổ Quy SÆ¡n quất mạnh để cho người lòng trống rá»—ng mà nghênh ngang, ngạo nghá»…. Thá»­ hỏi giá»›i luật thì không thông, giáo lý cÅ©ng không rành mà cứ nghênh ngang là sao? Cho nên Ngài cảnh tỉnh, cần phải chuyển hóa tâm hạnh này để không làm trò cười cho bậc trí, Ä‘ó là ngăn ngừa.

 

“ChÆ°a hiểu rành phép luật, hoàn toàn không kềm giữ, hoặc lá»›n tiếng nói to phát ngôn bừa bãi. Chẳng kính bậc thượng trung hạ tọa, khác gì nhóm Bà-la-môn tụ họp. Khua vang chén bát, ăn rồi dậy trÆ°á»›c, tá»›i lui trái phép, mất hết Tăng thể, ngồi đứng không yên, Ä‘á»™ng tâm niệm người. Chẳng còn má»™t chút phép tắc, mảy may oai nghi. Lấy gì kềm giữ cho người sau, kẻ má»›i học nhân Ä‘âu bắt chÆ°á»›c?”.

Tổ Quy SÆ¡n chỉ cái tệ hại căn bản của sá»± thiếu học. Giá»›i luật không rành nên không biết phép tắc, oai nghi. Bởi vậy khiến cho cá»­ chỉ nói năng thô tháo, mất hết Tăng thể, tức là tÆ° cách của ông thầy. Đây gọi là chÆ°a hiểu rành phép luật nên lấy gì để kềm giữ mình? Rồi lá»›n tiếng nói to, phát ngôn bừa bãi, không có kính bậc thượng trung hạ tọa, nhóm họp thì lá»™n xá»™n, giống nhÆ° Bà-la-môn tụ họp. Ä‚n rồi thì khua chén khua bát, đứng dậy trÆ°á»›c v.v…, Ä‘ó là mất hết oai nghi, không có phong cách của vị Tỳ-kheo.

Thá»­ hỏi thầy Tỳ-kheo mà nói năng ồn ào, bừa bãi, giống nhÆ° kẻ thế tục thô lá»— thì mất hết Tăng thể. Người ta nhìn vào ông thầy thì mất hết tín tâm.

Đó là Tổ Quy SÆ¡n nhắc chúng ta phải khéo biết giữ gìn lời nói, hành Ä‘á»™ng, oai nghi. Thầy Tỳ-kheo không phải là muốn nói bừa bãi được, bởi vì thầy khác vá»›i người thế tục. NhÆ° thầy Tỳ-kheo mà kêu mày tao, thằng này, thằng nọ thì có xứng Ä‘áng không? Nếu Phật tá»­ lỡ nghe chắc là không chắp tay cung kính Ä‘âu!

Ở Ä‘ây Ngài nói là phát ngôn bừa bãi hoặc là lá»›n tiếng nói to, nói ồn ào thì Ä‘ó là mất hết oai nghi của thầy Tỳ-kheo. Làm mất tín tâm của người Phật tá»­ thì vừa Tổn phÆ°á»›c, vừa Tổn đức của mình. Vậy rồi người má»›i vào đạo lấy cái gì để bắt chÆ°á»›c theo Ä‘ây? Nên nói lấy gì để kềm giữ cho người sau? Thí dụ nhÆ° mình nhỏ mà cứ ngồi trên người, không kính nhường ai cả, thì Ä‘ây giống nhÆ° Bà-la-môn tụ họp, ngồi lá»™n xá»™n bừa bãi, không trật tá»±.

Còn Ä‘i thì vừa Ä‘i vừa chạy hoặc là Ä‘i sau mà chen lấn lên trÆ°á»›c, thì Ä‘úng là mất hết những thể thống trật tá»±. Đó là do trÆ°á»›c không lo học phép tắc, oai nghi, nếu có học biết lo giữ gìn thì Ä‘âu đến ná»—i.

“Ä‚n rồi dậy trÆ°á»›c, khua vang chén bát, làm mất hết Tăng thể”. Đúng pháp lên bàn ăn thì phải khéo giữ gìn chánh niệm, kiểm soát mọi cá»­ chỉ. Còn Ä‘ây thì khua Ä‘Å©a khua muá»—ng ồn ào, ăn trong tÆ° thái Ä‘ó tức nhiên là bữa ăn tổn phÆ°á»›c đức.

Nhắc tất cả là phải biết trong từng cái gắp của mình, từng cái muá»—ng Ä‘Æ°a vào miệng của mình, là ăn trong chánh niệm, trong sá»± kiểm soát thì sẽ nhẹ nhàng mà có ý nghÄ©a. Cho nên Ä‘ây phải tập ăn trong tÆ° thái nhẹ nhàng, có sá»± kiểm soát, chứ không có gì phải hấp tấp, Ä‘âu phải sợ người ăn hết mà lo tranh.

Thí dụ mâm bốn người, trong dÄ©a có miếng đậu hÅ© cắt làm tÆ° thì mình phải biết là gắp má»™t góc thôi, người ta cắt làm tÆ° tức là má»—i người má»™t miếng. Còn cái này má»›i gắp má»™t miếng bỏ vô, sợ mấy người kia gắp hết, gắp thêm miếng nữa thì Ä‘ó là hiện tÆ°á»›ng tham.

Ngoài thế gian người ta nói “ăn coi nồi, ngồi coi hÆ°á»›ng”, là phải biết nhìn, chứ không phải theo cái thích mà làm. NhÆ° vậy chỉ má»™t phép ăn này thôi, kiểm lại mình còn chÆ°a làm xong thì nói gì đến chuyện cao siêu, Ä‘ây là Ä‘iều phải biết.

Học Ä‘ây là để nhắc lại má»—i người phải tá»± kiểm lại chính mình, để mình làm Ä‘úng pháp, có oai nghi, phép tắc Ä‘àng hoàng và cÅ©ng là giúp cho tâm mình bá»›t thô tháo, bá»›t phóng túng.

Rồi ngồi đứng không yên, là sao? Tức là thân luôn trạo cá»­, ngồi chÆ°a yên lại đứng, đứng chÆ°a yên lại ngồi, hoặc Ä‘á»™ng chân Ä‘á»™ng tay, lúc lắc thân mình…, hoặc Ä‘i dậm chân bá»™p bá»™p làm Ä‘á»™ng niệm cho người kế bên; hay lâu lâu Ä‘óng cá»­a cái rầm làm Ä‘á»™ng tâm niệm người là tổn phÆ°á»›c của mình. Chúng ta là người trong nhà thiền thì làm việc gì đều phải cẩn thận.

NhÆ° câu chuyện vị tăng xin thầy xuống núi. Vị thầy không Ä‘áp là cho hay không cho mà bảo:

- Ông tá»›i Ä‘óng dùm cá»­a sổ cho ta.

Vị tăng Ä‘i đến Ä‘óng cá»­a làm vang ra tiếng Ä‘á»™ng.

Vị thầy nói:

- Không được! Phải ở lại ba năm nữa.

Vị tăng nghe thầy nói mừng quá đến Ä‘óng cá»­a cho xong rồi Ä‘i xuống núi, nên phát ra tiếng Ä‘á»™ng mạnh, qua Ä‘ó biết rõ là tâm thầy còn thô Ä‘á»™ng, do Ä‘ó người thầy bảo ở lại học đạo thêm ba năm. Chỉ Ä‘óng cá»­a mà phải học ba năm, để cho thấy thiền trong mọi phút giây, chứ không phải là chỉ trên bồ Ä‘oàn. Cái Ä‘óng cá»­a cÅ©ng thiền, bÆ°á»›c Ä‘i cÅ©ng thiền, giăng mùng cÅ©ng thiền.

Trong luật có dạy: “Không được sáng ngủ dậy xếp mùng, giÅ© phạch phạch làm Ä‘á»™ng tâm niệm người kế bên. Hoặc là dậy trÆ°á»›c thì phải ngồi nhẹ rồi bÆ°á»›c xuống êm không cho người kế bên giá»±t mình”. Đó là những cá»­ chỉ oai nghi cần phải học kỹ.

Người xuất gia đệ tá»­ Phật mà không có phép tắc, oai nghi thì lấy gì để làm gÆ°Æ¡ng cho người sau? Cho nên, má»—i vị phải kiểm lại mình xem có phạm lá»—i hay không? Học kỹ để nhắc mình, và nhÆ° vậy má»›i thấy rằng lời dạy của chÆ° Phật, chÆ° Tổ luôn là má»›i, lúc nào cÅ©ng má»›i hết.

Luật sÆ° Độc Thể hiệu là Kiến Nguyệt Ä‘ã soạn phần luật Tỳ Ni, Ngài kể câu chuyện lúc còn Ä‘i tham học:

“- Có lần ở Am Viên Giác nghe Pháp sÆ° Giác Ngá»™ giảng kinh Lăng Nghiêm, gặp ngày Ä‘àn-việt thiết trai cúng dường, má»™t mâm hai người có bốn Ä‘Ä©a thức ăn cùng ngồi đối diện nhau. Luật sÆ° cùng ngồi chung vá»›i vị tăng du phÆ°Æ¡ng, vị ấy vừa ngồi vào xong liền cầm Ä‘Å©a gắp liên miên chÆ°a gì Ä‘ã sạch trÆ¡n hết thức ăn, còn SÆ° gắp không kịp!

Thọ trai xong, SÆ° Ä‘i ra cá»­a nói vá»›i hai người bạn cùng Ä‘i rằng:

- Về sau, nếu chúng ta có nhân duyên vì chúng làm việc thì thức ăn không kể là nhiều hay ít, đều cho chung vào má»™t bát rồi tùy Ä‘ó mà mặc tình dùng. Má»™t là oai nghi của vị tăng được tốt đẹp, kế là khiến người tin kính, chứ còn nhÆ° hôm nay tăng thể của vị tăng này mất hết, Ä‘âu khác gì kẻ Ä‘ói”.

Đây là bài học để nhắc nhở chúng ta. Mình phải biết giữ gìn phép tắc, oai nghi để không hổ thẹn là bậc xuất gia có giá»›i hạnh, không có mất lòng tin kính của người Phật tá»­.

 

“Vừa được nhắc nhở cho thì liền bảo: “Ta là thầy núi.” ChÆ°a nghe lời dạy của Phật để hành trì, cứ má»™t má»±c giữ tánh tình thô tháo”.

Đến Ä‘ây Tổ nói đến người biểu lá»™ cái tâm không biết hổ thẹn sá»­a đổi. Đúng ra vá»›i người thá»±c lòng tiến tu thì khi được người nhắc nhở cho Ä‘ó là má»™t hân hạnh. Chúng ta phải khiêm tốn nhận lá»—i, cám Æ¡n huynh đệ Ä‘ã nhắc cho biết, để mình biết lá»—i mà sá»­a đổi, Ä‘ó là người thật lòng tiến tu. Còn Ä‘ây, lại Æ°Æ¡ng gàn không chịu sá»­a mà còn tá»± bảo vệ lá»—i lầm của mình. Khi được huynh đệ nhắc cho thì bảo: “Ta Ä‘ây thầy núi”. Thầy núi không cần những hình thức, oai nghi, tu ở rừng núi mà! Luôn bảo vệ cho lá»—i lầm của mình. Chẳng lẽ là thầy núi thì mặc tình thô tháo hay sao? Tổ Quy SÆ¡n nhắc vì SÆ° cÅ©ng là thầy núi nhÆ°ng SÆ° không nhÆ° vậy.

Đó là Ä‘iều mà ở Ä‘ây SÆ° muốn nhắc chung. Chúng ta phải biết khiêm tốn thành tâm nhận lá»—i, ai có nhắc thì Ä‘iều Ä‘ó là Ä‘iều hân hạnh cho mình, không được Æ°Æ¡ng gàn; luôn luôn thấp mình để sá»­a, đừng cố chấp theo bản ngã sai lầm của mình.

Phật dạy trong kinh Pháp Cú:

Nếu thấy bậc Hiền trí,

Chỉ lá»—i và khiển trách.

NhÆ° chỉ chá»— chôn vàng,

Hãy thân cận người trí.

Thân cận người nhÆ° vậy,

Chỉ tốt chứ không xấu.

Tức là gặp người trí chỉ lá»—i cho, giống nhÆ° chỉ chá»— chôn vàng cho mình, thì Ä‘ó là quá hay!

Thật khó tìm ở đời,

Người biết thẹn tự chế.

Biết tránh né chỉ trích,

NhÆ° ngá»±a hiền tránh roi.

Bậc Hiền là phải nhÆ° vậy, chúng ta cÅ©ng phải vậy, cÅ©ng cần sống vá»›i tính cách của bậc Hiền trí. Đừng theo kiểu Æ°Æ¡ng Æ°Æ¡ng gàn gàn mà Tổ Quy SÆ¡n Ä‘ã nói, không chịu nghe lời Phật dạy để hành trì, mà cứ má»™t má»±c giữ tánh tình thô tháo, bảo vệ lá»—i mình. Đó là con đường Ä‘i xuống, là Ä‘óng cá»­a chân lý, Ä‘óng cá»­a lẽ thật.

Trái lại, chúng ta phải chọn con đường Ä‘i lên, con đường tiến đến bậc hiền, sẵn sàng mở cá»­a chân lý để thấy được lẽ thật. Đó là những Ä‘iều mà Tổ Quy SÆ¡n thấy được nêu ra để răn nhắc người sau khéo biết để không phạm.

Đây học để chúng ta kiểm lại mình, chứ không phải học rồi để chê bai người, chỉ trích người ta không chừng mình lại còn hÆ¡n nữa, lại phải mang thêm tá»™i khẩu nghiệp. Học để tu, phải nhá»› kỹ Ä‘iều Ä‘ó! Tổ dạy tiếp:

 

“Cái hiểu nhÆ° trên bởi do tâm ban đầu biếng lười, ham mê ăn uống dần dà qua ngày. Thời gian thấm thoát trôi qua trong đời, trở thành kẻ quê dốt”.

SÆ° chỉ ra lá»—i ban đầu là do lười biếng, không chịu học hỏi, cứ vùi đầu trong việc ăn uống để ngày qua tháng lại, chừng lá»›n lên trở thành kẻ quê dốt. Đó là hậu quả của tâm biếng lười.

Đây nhắc người xuất gia phải biết tu học để ngăn ngừa hậu quả biếng lười, thời gian thấm thoát trôi qua rốt cuá»™c thành kẻ quê dốt, không làm được việc gì cho đạo.

 

“Nào ngờ già nua lụm cụm, gặp việc ngu ngÆ¡. Kẻ hậu học thÆ°a hỏi không lời để tiếp dẫn. Dẫu có bàn nói chẳng dính phép tắc, hoặc bị xem thường liền trách hậu sanh vô lá»…, tâm giận phừng phừng, nói năng át người”.

Lâu ngày sống trong đạo người hậu học thấy tưởng Ä‘âu là bậc Trưởng lão trong chùa nên má»›i đến thÆ°a hỏi. Lúc Ä‘ó má»›i xấu hổ không biết trả lời sao! Dẫu có Ä‘áp cÅ©ng không dính dáng gì đến phép tắc, lúc Ä‘ó má»›i thấy khổ. Lá»—i do trÆ°á»›c biếng lười không lo tu học nên khi tuổi già gặp việc ngu ngÆ¡, bị kẻ hậu học thÆ°a hỏi không lời để tiếp dẫn, dù có gắng gượng nói bàn, cÅ©ng là nói bừa không dính gì đến phép tắc.

Rồi bị kẻ hậu học khinh thường vì nói không trúng lý, má»›i liền lấy tÆ° cách của người lá»›n trách họ vô lá»… mà không biết lá»—i là do mình. Hoặc đỏ mặt nạt ná»™ để át họ, không cho hỏi tá»›i càng lá»™ ra cái quê dốt thêm.

Đó là những lá»—i mà Tổ Quy SÆ¡n nhắc để chúng ta biết ngăn ngừa. Đây cÅ©ng là kinh nghiệm để sau này các vị có Ä‘i ra ngoài lỡ gặp người hỏi trả lời không được, tức là mình chÆ°a hiểu tá»›i, chÆ°a nghiên cứu kỹ thì đừng nói càn nói đại mà thật thà nói Ä‘iều này tôi chÆ°a có nghiên cứu hẹn lại lần sau, lúc Ä‘ó người ta thấy thật thà thì họ càng quý thêm.

Ở Ä‘ây Tổ nêu lên trường hợp người Ä‘ã không biết Ä‘iều dở và sai sót của mình, còn tỏ thái Ä‘á»™ bắt nạt người thì Ä‘ó là càng bày ra cái dở thêm, tức là càng lá»™ ra cái thiếu học của mình nữa. Tổ Quy SÆ¡n nhắc kỹ để chúng ta biết ngăn ngừa, tránh không rÆ¡i vào lá»—i Ä‘ó. Cho nên người tu chúng ta phải tập là người thành thật, chá»› có dối mình dối người.

Đây Tổ chỉ ra thái Ä‘á»™ thô tháo của người lười biếng thiếu tu học chính chắn. Ngài nhắc và mong những người học sau này phải biết suy nghÄ© để không rÆ¡i vào tình trạng nhÆ° trên. Thật Ä‘áng buồn! Khi chết rồi không biết sẽ Ä‘i về Ä‘âu?

 

Kinh - Luật - Luận

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872188" 
				and advertisment.end_time>"1526872188"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872188" 
				and advertisment.end_time>"1526872188"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03381
  • Đang online: 18