TÂM THIỀN CỦA SƠ TỔ TRÚC LÂM

03/09/2009 | Lượt xem: 2082

I. THIỀN LÀ TÊN KHÁC CỦA TÂM :

Thiền là ở nÆ¡i tâm không có trong kinh Ä‘iển, sách vỡ, ngôn ngữ, chữ nghÄ©a vô tri. Người tu thiền là cốt sáng tâm, cÅ©ng chính tâm má»›i ngá»™ được thiền, ngoài tâm mà tìm thiền thì không thể có thiền chân thật. Do Ä‘ó chÆ° vị Tổ SÆ° Thiền Tông đều là những vị sáng tâm, chÆ°a sáng tâm thì chÆ°a vào được cá»­a Tổ.


TÂM THIỀN
CỦA SÆ  Tá»” TRÚC LÂM
I. THIỀN LÀ TÊN KHÁC CỦA TÂM :
Thiền là ở nÆ¡i tâm không có trong kinh Ä‘iển, sách vỡ, ngôn ngữ, chữ nghÄ©a vô tri. Người tu thiền là cốt sáng tâm, cÅ©ng chính tâm má»›i ngá»™ được thiền, ngoài tâm mà tìm thiền thì không thể có thiền chân thật. Do Ä‘ó chÆ° vị Tổ SÆ° Thiền Tông đều là những vị sáng tâm, chÆ°a sáng tâm thì chÆ°a vào được cá»­a Tổ.
Tổ Tỳ Ni Đa LÆ°u Chi, vị Tổ đầu tiên mang Thiền tông vào đất Việt, Ngài Ä‘ã phó chúc cho đệ tá»­ đắc pháp là Pháp Hiền tại chùa Pháp Vân : “Tâm ấn của chÆ° Phật không có lừa dối, tròn đồng thái hÆ°, không thiếu không dÆ°, không Ä‘i, không lại, không được không mất, chẳng má»™t, chẳng khác, chẳng thường chẳng Ä‘oạn ; vốn không có chá»— sanh, cÅ©ng không có chá»— diệt, cÅ©ng chẳng lìa mà cÅ©ng chẳng phải chẳng xa lìa, vì đối vá»›i vọng duyên mà giả lập tên ấy thôi. Bởi thế, chÆ° Phật trong ba đời cÅ©ng nhÆ° thế, nhiều đời Tổ sÆ° cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, ta cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, ngÆ°Æ¡i cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, cho đến hữu tình, vô tình cÅ©ng do nhÆ° thế mà được”.
Ngài xác định rõ ràng, tâm ấn của chÆ° Phật không nằm ở cái tên giả lập Ä‘ó, ba đời chÆ° Phật, nhiều đời Tổ sÆ° cÅ©ng chỉ má»™t tâm này, ta cÅ©ng vậy, ông cÅ©ng vậy, cho đến tất cả mọi loài đều không ngoài tâm ấy.
Dòng Thiền Trúc Tâm ra đời tại Yên Tá»­, Điều Ngá»± Giác Hoàng Trần Nhân Tông làm SÆ¡ Tổ, cÅ©ng ngá»™ được tâm thiền ấy mà truyền lại cho đời. Ngài lập dòng thiền này, không phải chỉ lập trên hình thức tổ chức, trên ngôn từ mà chính bằng tâm thiền chân thật của chính mình. Chính Ä‘ó là sức sống, là mạch nguồn để dòng thiền được sống còn.
II. ĐỐI DIỆN HIỆN TIỀN :
Trong bài Phú CÆ° Trần Lạc Đạo, Trúc Lâm Điều Ngá»± Ä‘ã từng thổ lá»™ :
“Biết Ä‘ào hồng, hay liá»…u lục, thiên hạ năng mấy chủ tri âm.Nguyệt bạc, vừng xanh, soi mọi chá»— thiền hà lai láng” 
Chính ngay chá»— Ä‘ào hồng trÆ°á»›c mắt, ngay liá»…u lục Ä‘ang thấy Ä‘ó, biết rõ ràng mà không mê, không lầm vá»›i nó, Ä‘ó là Thiền rồi chứ gì nữa. NhÆ°ng chá»— này có mấy người thông cảm, cùng hiểu được nhau ? Hầu hết chỉ nhá»› biết Ä‘ào hồng, nhá»› biết liá»…u lục thôi, mà quên hẳn ánh sáng kia, thì làm sao tri âm được ?
Đó là chá»— kinh Lăng Nghiêm nói : “Căn bản Bồ đề Niết bàn tức là cái thức tinh nguyên minh của ông, nó hay sinh ra các duyên mà bị các duyên bỏ sót nó, do vì các duyên bỏ sót nó nên Ä‘ành chịu luân hồi, uổng trôi vào các thú”
  NghÄ©a là, chính cái biết Ä‘ang hiện hữu sáng ngời Ä‘ây, nó hay sanh ra các duyên, tức nó biết, biết cái này, biết cái nọ, biết Ä‘ào hồng, biết liá»…u lục…, nhÆ°ng tiếc thay, lại bị các duyên bỏ sót nó, đồng hóa nó vá»›i các duyên, do Ä‘ó Ä‘ành chịu luân hồi, trôi nổi theo các trần, theo Ä‘ào hồng, theo liá»…u lục…Vua Trần Thái Tông bảo là :
Lang thang làm khách phong trần mãi, 
Ngày cách quê hÆ°Æ¡ng muôn dặm trình.
(VÄ©nh vi lãng Ä‘ãng phong trần khách,
Nhật viá»…ngia hÆ°Æ¡ng vạn lý trình ).
Quả thật, Điều Ngá»± không dùng lời lẽ văn chÆ°Æ¡ng hoa mỹ, mà dùng tiếng nói nôm na, bình dân trong cuá»™c sống hàng ngày, nhÆ°ng ngầm nói lên được ý thiền sâu xa, Ä‘ó má»›i là thiền.
Khi thấu suốt chá»— này, thì trăng sáng, bầu trời xanh đều hiển bày tâm thiền sáng ngời ra Ä‘ó ! TrÆ°á»›c mắt không còn cái gì che mờ được nữa. Tâm thiền của Ngài quả là sáng ngời tỏ rõ !
Rồi bài kệ cuối  CÆ° Trần Lạc Đạo, Ngài nói :
CÆ° trần lạc đạo thả tùy duyên,
CÆ¡ tắc xan hề khốn tắc miên.
Gia trung hữu bảo hÆ°u tầm mích,
Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền.
***
Ở đời vui đạo hãy tùy duyên,
Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền.
Trong nhà có báu thôi tìm kiếm,
Đối cảnh vô tâm chá»› hỏi thiền.
Tâm thiền sáng ngời thể hiện ngay trong cuá»™c sống hàng ngày, không phải tìm kiếm Ä‘âu xa. Đói ăn, mệt ngủ nÆ¡i mọi sinh hoạt hằng ngày ăn, mặc, ngủ nghỉ mà làm vá»›i tâm hồn nhiên, trong sáng, không sanh tâm theo duyên, theo cảnh :  Äƒn không sanh tâm ăn, mặc không sanh tâm mặc, chính Ä‘ó ánh sáng thiền hiện tiền rồi. Đó là của báu ngay trong nhà mình, lại phải chạy tìm ở Ä‘âu khác ?
II. TÂM THÔNG LÌA ĐỐI ĐÃI :
1/ Tâm thông :
Thiền sÆ° luôn luôn phải suốt được tâm. Tâm thông thì thấy nghe, tiếp vật được sáng tỏ, không ngại.
Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :
- Đại Tôn Đức khổ nhọc tu hành, Ä‘ã trãi qua nhiều năm. Đối vá»›i sáu thông của Phật, Ngài Ä‘ã được mấy thông ?
Điều Ngá»± Ä‘áp :
- CÅ©ng được sáu thông.
- Năm thông kia xin gác lại, thế nào là tha tâm thông ?
- Đầy cả quốc Ä‘á»™ , có bao nhiêu thứ tâm, NhÆ° Lai đều biết, NhÆ° Lai đều thấy.
Tức là tất cả chúng sanh nhiều vô số, trong Ä‘ó có bao nhiêu thứ tâm, NhÆ° Lai đều biết hết, thấy hết, không sót má»™t tâm nào. CÅ©ng nhÆ° Ngài Lâm Tế bảo : “NhÆ° có Văn Thù , Phổ Hiền đến, vừa mở miệng : thÆ°a Hòa thượng ! Tôi Ä‘ã sá»›m biết rồi”
Làm sao biết ? Đây là tâm thiền hằng sáng tỏ, nên có Ä‘iều gì hiện lên đều nhận biết ngay, không lầm. Ông vừa mở miệng là có tâm rồi, mà có tâm tức đều biết không phải tâm NhÆ° Lai. Đó là tâm Ä‘á»™ng niệm, thuá»™c trong ba thời quá khứ, hiện tại, vị lai, là tâm sinh diệt. Cho nên chúng sanh có bao nhiêu thứ tâm, nhiều nhÆ° bụi, cÅ©ng biết rõ, đồng má»™t tâm sinh diệt Ä‘ó thôi, không lầm lẫn.
2/ Lìa đối đải :
Tâm thiền của Thiền sÆ° là trÆ°á»›c khi Ä‘á»™ng niệm, trÆ°á»›c khi có ngôn ngữ, nên nó lìa các phân biệt đối đải thuá»™c thức tình sinh diệt. Người còn kẹt trong tình phân biệt đối Ä‘ãi là còn ở ngoài cá»­a thiền.
Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :
- Thế nào là pháp thân thanh tịnh ?
Ngài Ä‘áp :
- Chén mạ vàng Ä‘á»±ng phân sÆ° tá»­,
Người Ä‘en Ä‘úa vác bó hÆ°Æ¡ng thÆ¡m.
      ***
( Kim tạc lạc trung sư tử thỉ,
Thiết côn lôn thượng chá cô ban )
Pháp thân thanh tịnh là chỉ cho tâm thể vô tÆ°á»›ng, lìa mọi đối đải, không sinh, không diệt nÆ¡i má»—i người. Muốn nhận được pháp thân, phải lìa niệm hai bên đối đải.
Trong câu Ä‘áp của Điều Ngá»± : chén mạ vàng là quí, là sạch ; phân sÆ° tá»­ là nhÆ¡, là tiện ; người Ä‘en Ä‘úa là xấu, là nhÆ¡ ; hÆ°Æ¡ng thÆ¡m là sạch, là tốt - tức ngay Ä‘ó quên bặt niệm nhÆ¡-sạch, quý-tiện đối đải, chính Ä‘ó là pháp thân thanh tịnh chá»› gì. Đó là Ngài muốn chỉ thẳng ngay tâm ông Ä‘ang đối diện Ä‘ây, không giải thích dài dòng theo sách vỡ. Pháp thân ấy chính Ä‘ang ở trong ông thôi. Rõ ràng tâm Ngài Ä‘ã vượt lên niệm nhÆ¡ sạch má»›i thấy được chá»— Ä‘ó, và tâm thiền nÆ¡i Ngài phải là sáng ngời luôn hiện tiền má»›i Ä‘áp được nhanh mà sâu sắc nhÆ° thế.
Tâm thiền ấy cÅ©ng vượt lên cả hai bên có không mà người đời luôn mắc kẹt trong Ä‘ó.
Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :
-Câu có, câu không nhÆ° bìm nÆ°Æ¡ng cây, khi ấy thế nào ?
Điều Ngá»± bèn nói bài kệ, lược dẫn :
Câu có câu không,
Bìm khô cây ngã.
Mấy kẻ nạp tăng,
U đầu sứt trán.
Câu có câu không,
Tá»± xÆ°a tá»± nay
Chấp tay quên trăng
Đất bằng chết chìm
***
( Hữu cú vô cú
Đằng khô thọ đảo
Ká»· cá nạp tăng 
Chàng đầu khái não.
Hữu cú vô cú,
Tự cổ tự kim
Chấp chỉ vong nguyệt
Bình địa lục trầm )
Đây là gốc từ câu chuyện SÆ¡ SÆ¡n đến Qui SÆ¡n-Đại An hỏi :
- Được nghe thầy nói “Câu có câu không nhÆ° bìm leo cây, chợt khi cây ngã bìm khô thì thế nào ?
Đại An cười to ha hả. Sơ Sơn thưa :
- Con từ bốn ngàn dặm mang khăn gói đến Ä‘ây, sao Hòa thượng lại Ä‘ùa nhÆ° thế ?
Đại An bảo :
- Thị giả ! Hãy lấy tiền trả tiền giày cỏ cho Thượng tọa này.
SÆ° lại dặn : 
- Về sau có con rồng má»™t mắt sẽ vì ông nói phá.
Sau này, SÆ¡ SÆ¡n đến Minh Chiêu thuật lại việc trên, Minh Chiêu bảo :
- Qui SÆ¡n Ä‘áng gọi là đầu chánh Ä‘uôi chánh, chỉ là chẳng gặp tri âm. 
Sơ Sơn hỏi :
- Cây ngã bìm khô, câu về Ä‘âu ?
Minh Chiêu Ä‘áp :
- Nụ cười Qui SÆ¡n càng thêm tÆ°Æ¡i.
SÆ¡ SÆ¡n tỉnh ngá»™ nói :
- Té ra trong nụ cười Qui SÆ¡n có Ä‘ao.
Minh Chiêu vốn chá»™t má»™t mắt, Ä‘úng nhÆ° lời Qui SÆ¡n nói ở trÆ°á»›c.
Trong Ä‘ây, ông tăng dẫn lại ý Ä‘ó để hỏi. Điều Ngá»± chỉ ra : câu có câu không là lời nói hai bên, giống nhÆ° giây sắn, dây bìm nÆ°Æ¡ng cây mà leo lên cao, tá»± nó không có Ä‘iểm tá»±a. Khi cây ngã, đổ xuống, dây bìm cÅ©ng bị héo khô theo, lúc Ä‘ó mình lấy gì để hiểu ? Biết bao kẻ học Tăng hiểu thiền không vượt qua được chá»— này, tức bị u đầu sứt trán vá»›i nó. Từ xÆ°a đến nay người học cứ bám theo nó, nhÆ° kẻ chấp ngón tay chỉ cho là trăng thật, có khác nào Ä‘ang ở trên đất bằng mà chết chìm, thật là Ä‘au !
Đây phải là tâm thiền Ä‘ang hiện hữu sáng ngời, vừa rÆ¡i có, không liền bị khuất ngay. Cuối cùng đến lúc ra Ä‘i, SÆ¡ Tổ Trúc Lâm Ä‘ã thể hiện tâm thiền vững chãi, chủ Ä‘á»™ng giờ ra Ä‘i, giống nhÆ° sắp xếp việc nhà hằng ngày. Đúng là má»™t bậc nói được làm được mà hàng con cháu chúng ta sau này phải hết lòng học theo.
IV. TÓM KẾT:
Thiền sÆ° là người ra Ä‘i không để lại dấu vết, Trúc Lâm Điều Ngá»± là bậc Thiền Tổ, thì Ngài ra Ä‘i há có dấu vết để lại cho chúng ta nắm bắt sao ? Vậy hôm nay chúng ta bàn về Ngài là bàn cái gì ? Tâm Thiền của Ngài có thật ở trong những lời bàn ấy chăng ? Sức sống chân thật kia Ä‘âu thể Ä‘óng khung nó vào trong mấy trang giấy, mấy dòng chữ vô tri này. Do nhu cầu tìm hiểu trong thời hiện tại, chúng tôi phải tạm mượn dấu vết ngôn từ để ngầm chỉ ra má»™t ít lẽ thật nÆ¡i Ngài mà cùng tham cứu. Tuy nhiên, Ä‘iểm trọng yếu không thể quên là : Ngài Ä‘ã Ä‘i qua rồi, không còn ở trong dấu vết ấy !

Tổ Tỳ Ni Đa LÆ°u Chi, vị Tổ đầu tiên mang Thiền tông vào đất Việt, Ngài Ä‘ã phó chúc cho đệ tá»­ đắc pháp là Pháp Hiền tại chùa Pháp Vân : “Tâm ấn của chÆ° Phật không có lừa dối, tròn đồng thái hÆ°, không thiếu không dÆ°, không Ä‘i, không lại, không được không mất, chẳng má»™t, chẳng khác, chẳng thường chẳng Ä‘oạn ; vốn không có chá»— sanh, cÅ©ng không có chá»— diệt, cÅ©ng chẳng lìa mà cÅ©ng chẳng phải chẳng xa lìa, vì đối vá»›i vọng duyên mà giả lập tên ấy thôi. Bởi thế, chÆ° Phật trong ba đời cÅ©ng nhÆ° thế, nhiều đời Tổ sÆ° cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, ta cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, ngÆ°Æ¡i cÅ©ng do nhÆ° thế mà được, cho đến hữu tình, vô tình cÅ©ng do nhÆ° thế mà được”.

Ngài xác định rõ ràng, tâm ấn của chÆ° Phật không nằm ở cái tên giả lập Ä‘ó, ba đời chÆ° Phật, nhiều đời Tổ sÆ° cÅ©ng chỉ má»™t tâm này, ta cÅ©ng vậy, ông cÅ©ng vậy, cho đến tất cả mọi loài đều không ngoài tâm ấy.

Dòng Thiền Trúc Tâm ra đời tại Yên Tá»­, Điều Ngá»± Giác Hoàng Trần Nhân Tông làm SÆ¡ Tổ, cÅ©ng ngá»™ được tâm thiền ấy mà truyền lại cho đời. Ngài lập dòng thiền này, không phải chỉ lập trên hình thức tổ chức, trên ngôn từ mà chính bằng tâm thiền chân thật của chính mình. Chính Ä‘ó là sức sống, là mạch nguồn để dòng thiền được sống còn.


II. ĐỐI DIỆN HIỆN TIỀN :


Trong bài Phú CÆ° Trần Lạc Đạo, Trúc Lâm Điều Ngá»± Ä‘ã từng thổ lá»™ :

“Biết Ä‘ào hồng, hay liá»…u lục, thiên hạ năng mấy chủ tri âm.Nguyệt bạc, vừng xanh, soi mọi chá»— thiền hà lai láng” 

Chính ngay chá»— Ä‘ào hồng trÆ°á»›c mắt, ngay liá»…u lục Ä‘ang thấy Ä‘ó, biết rõ ràng mà không mê, không lầm vá»›i nó, Ä‘ó là Thiền rồi chứ gì nữa. NhÆ°ng chá»— này có mấy người thông cảm, cùng hiểu được nhau ? Hầu hết chỉ nhá»› biết Ä‘ào hồng, nhá»› biết liá»…u lục thôi, mà quên hẳn ánh sáng kia, thì làm sao tri âm được ?

Đó là chá»— kinh Lăng Nghiêm nói : “Căn bản Bồ đề Niết bàn tức là cái thức tinh nguyên minh của ông, nó hay sinh ra các duyên mà bị các duyên bỏ sót nó, do vì các duyên bỏ sót nó nên Ä‘ành chịu luân hồi, uổng trôi vào các thú”

  NghÄ©a là, chính cái biết Ä‘ang hiện hữu sáng ngời Ä‘ây, nó hay sanh ra các duyên, tức nó biết, biết cái này, biết cái nọ, biết Ä‘ào hồng, biết liá»…u lục…, nhÆ°ng tiếc thay, lại bị các duyên bỏ sót nó, đồng hóa nó vá»›i các duyên, do Ä‘ó Ä‘ành chịu luân hồi, trôi nổi theo các trần, theo Ä‘ào hồng, theo liá»…u lục…Vua Trần Thái Tông bảo là :

Lang thang làm khách phong trần mãi, 

Ngày cách quê hÆ°Æ¡ng muôn dặm trình.

(VÄ©nh vi lãng Ä‘ãng phong trần khách,

Nhật viá»…ngia hÆ°Æ¡ng vạn lý trình ).


Quả thật, Điều Ngá»± không dùng lời lẽ văn chÆ°Æ¡ng hoa mỹ, mà dùng tiếng nói nôm na, bình dân trong cuá»™c sống hàng ngày, nhÆ°ng ngầm nói lên được ý thiền sâu xa, Ä‘ó má»›i là thiền.

Khi thấu suốt chá»— này, thì trăng sáng, bầu trời xanh đều hiển bày tâm thiền sáng ngời ra Ä‘ó ! TrÆ°á»›c mắt không còn cái gì che mờ được nữa. Tâm thiền của Ngài quả là sáng ngời tỏ rõ !

Rồi bài kệ cuối  CÆ° Trần Lạc Đạo, Ngài nói :


CÆ° trần lạc đạo thả tùy duyên,

CÆ¡ tắc xan hề khốn tắc miên.

Gia trung hữu bảo hÆ°u tầm mích,

Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền.

***

Ở đời vui đạo hãy tùy duyên,

Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền.

Trong nhà có báu thôi tìm kiếm,

Đối cảnh vô tâm chá»› hỏi thiền.


Tâm thiền sáng ngời thể hiện ngay trong cuá»™c sống hàng ngày, không phải tìm kiếm Ä‘âu xa. Đói ăn, mệt ngủ nÆ¡i mọi sinh hoạt hằng ngày ăn, mặc, ngủ nghỉ mà làm vá»›i tâm hồn nhiên, trong sáng, không sanh tâm theo duyên, theo cảnh :  Äƒn không sanh tâm ăn, mặc không sanh tâm mặc, chính Ä‘ó ánh sáng thiền hiện tiền rồi. Đó là của báu ngay trong nhà mình, lại phải chạy tìm ở Ä‘âu khác ?


II. TÂM THÔNG LÌA ĐỐI ĐÃI :


1/ Tâm thông :

Thiền sÆ° luôn luôn phải suốt được tâm. Tâm thông thì thấy nghe, tiếp vật được sáng tỏ, không ngại.

Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :

- Đại Tôn Đức khổ nhọc tu hành, Ä‘ã trãi qua nhiều năm. Đối vá»›i sáu thông của Phật, Ngài Ä‘ã được mấy thông ?

Điều Ngá»± Ä‘áp :

- CÅ©ng được sáu thông.

- Năm thông kia xin gác lại, thế nào là tha tâm thông ?

- Đầy cả quốc Ä‘á»™ , có bao nhiêu thứ tâm, NhÆ° Lai đều biết, NhÆ° Lai đều thấy.

Tức là tất cả chúng sanh nhiều vô số, trong Ä‘ó có bao nhiêu thứ tâm, NhÆ° Lai đều biết hết, thấy hết, không sót má»™t tâm nào. CÅ©ng nhÆ° Ngài Lâm Tế bảo : “NhÆ° có Văn Thù , Phổ Hiền đến, vừa mở miệng : thÆ°a Hòa thượng ! Tôi Ä‘ã sá»›m biết rồi”

Làm sao biết ? Đây là tâm thiền hằng sáng tỏ, nên có Ä‘iều gì hiện lên đều nhận biết ngay, không lầm. Ông vừa mở miệng là có tâm rồi, mà có tâm tức đều biết không phải tâm NhÆ° Lai. Đó là tâm Ä‘á»™ng niệm, thuá»™c trong ba thời quá khứ, hiện tại, vị lai, là tâm sinh diệt. Cho nên chúng sanh có bao nhiêu thứ tâm, nhiều nhÆ° bụi, cÅ©ng biết rõ, đồng má»™t tâm sinh diệt Ä‘ó thôi, không lầm lẫn.

2/ Lìa đối Ä‘ãi :

Tâm thiền của Thiền sÆ° là trÆ°á»›c khi Ä‘á»™ng niệm, trÆ°á»›c khi có ngôn ngữ, nên nó lìa các phân biệt đối đải thuá»™c thức tình sinh diệt. Người còn kẹt trong tình phân biệt đối Ä‘ãi là còn ở ngoài cá»­a thiền.

Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :

- Thế nào là pháp thân thanh tịnh ?

Ngài Ä‘áp :

- Chén mạ vàng Ä‘á»±ng phân sÆ° tá»­,

Người Ä‘en Ä‘úa vác bó hÆ°Æ¡ng thÆ¡m.

      ***

( Kim tạc lạc trung sư tử thỉ,

Thiết côn lôn thượng chá cô ban )

Pháp thân thanh tịnh là chỉ cho tâm thể vô tÆ°á»›ng, lìa mọi đối đải, không sinh, không diệt nÆ¡i má»—i người. Muốn nhận được pháp thân, phải lìa niệm hai bên đối đải.

Trong câu Ä‘áp của Điều Ngá»± : chén mạ vàng là quí, là sạch ; phân sÆ° tá»­ là nhÆ¡, là tiện ; người Ä‘en Ä‘úa là xấu, là nhÆ¡ ; hÆ°Æ¡ng thÆ¡m là sạch, là tốt - tức ngay Ä‘ó quên bặt niệm nhÆ¡-sạch, quý-tiện đối đải, chính Ä‘ó là pháp thân thanh tịnh chá»› gì. Đó là Ngài muốn chỉ thẳng ngay tâm ông Ä‘ang đối diện Ä‘ây, không giải thích dài dòng theo sách vỡ. Pháp thân ấy chính Ä‘ang ở trong ông thôi. Rõ ràng tâm Ngài Ä‘ã vượt lên niệm nhÆ¡ sạch má»›i thấy được chá»— Ä‘ó, và tâm thiền nÆ¡i Ngài phải là sáng ngời luôn hiện tiền má»›i Ä‘áp được nhanh mà sâu sắc nhÆ° thế.

Tâm thiền ấy cÅ©ng vượt lên cả hai bên có không mà người đời luôn mắc kẹt trong Ä‘ó.

Có vị Tăng hỏi Điều Ngá»± :

-Câu có, câu không nhÆ° bìm nÆ°Æ¡ng cây, khi ấy thế nào ?

Điều Ngá»± bèn nói bài kệ, lược dẫn :

Câu có câu không,

Bìm khô cây ngã.

Mấy kẻ nạp tăng,

U đầu sứt trán.

Câu có câu không,

Tá»± xÆ°a tá»± nay

Chấp tay quên trăng

Đất bằng chết chìm

***

( Hữu cú vô cú

Đằng khô thọ đảo

Ká»· cá nạp tăng 

Chàng đầu khái não.

Hữu cú vô cú,

Tự cổ tự kim

Chấp chỉ vong nguyệt

Bình địa lục trầm )

Đây là gốc từ câu chuyện SÆ¡ SÆ¡n đến Qui SÆ¡n-Đại An hỏi :

- Được nghe thầy nói “Câu có câu không nhÆ° bìm leo cây, chợt khi cây ngã bìm khô thì thế nào ?

Đại An cười to ha hả. Sơ Sơn thưa :

- Con từ bốn ngàn dặm mang khăn gói đến Ä‘ây, sao Hòa thượng lại Ä‘ùa nhÆ° thế ?

Đại An bảo :

- Thị giả ! Hãy lấy tiền trả tiền giày cỏ cho Thượng tọa này.

SÆ° lại dặn : 

- Về sau có con rồng má»™t mắt sẽ vì ông nói phá.

Sau này, SÆ¡ SÆ¡n đến Minh Chiêu thuật lại việc trên, Minh Chiêu bảo :

- Qui SÆ¡n Ä‘áng gọi là đầu chánh Ä‘uôi chánh, chỉ là chẳng gặp tri âm. 

Sơ Sơn hỏi :

- Cây ngã bìm khô, câu về Ä‘âu ?

Minh Chiêu Ä‘áp :

- Nụ cười Qui SÆ¡n càng thêm tÆ°Æ¡i.

SÆ¡ SÆ¡n tỉnh ngá»™ nói :

- Té ra trong nụ cười Qui SÆ¡n có Ä‘ao.

Minh Chiêu vốn chá»™t má»™t mắt, Ä‘úng nhÆ° lời Qui SÆ¡n nói ở trÆ°á»›c.

Trong Ä‘ây, ông tăng dẫn lại ý Ä‘ó để hỏi. Điều Ngá»± chỉ ra : câu có câu không là lời nói hai bên, giống nhÆ° giây sắn, dây bìm nÆ°Æ¡ng cây mà leo lên cao, tá»± nó không có Ä‘iểm tá»±a. Khi cây ngã, đổ xuống, dây bìm cÅ©ng bị héo khô theo, lúc Ä‘ó mình lấy gì để hiểu ? Biết bao kẻ học Tăng hiểu thiền không vượt qua được chá»— này, tức bị u đầu sứt trán vá»›i nó. Từ xÆ°a đến nay người học cứ bám theo nó, nhÆ° kẻ chấp ngón tay chỉ cho là trăng thật, có khác nào Ä‘ang ở trên đất bằng mà chết chìm, thật là Ä‘au !

Đây phải là tâm thiền Ä‘ang hiện hữu sáng ngời, vừa rÆ¡i có, không liền bị khuất ngay. Cuối cùng đến lúc ra Ä‘i, SÆ¡ Tổ Trúc Lâm Ä‘ã thể hiện tâm thiền vững chãi, chủ Ä‘á»™ng giờ ra Ä‘i, giống nhÆ° sắp xếp việc nhà hằng ngày. Đúng là má»™t bậc nói được làm được mà hàng con cháu chúng ta sau này phải hết lòng học theo.


III. TÓM KẾT:

Thiền sÆ° là người ra Ä‘i không để lại dấu vết, Trúc Lâm Điều Ngá»± là bậc Thiền Tổ, thì Ngài ra Ä‘i há có dấu vết để lại cho chúng ta nắm bắt sao ? Vậy hôm nay chúng ta bàn về Ngài là bàn cái gì ? Tâm Thiền của Ngài có thật ở trong những lời bàn ấy chăng ? Sức sống chân thật kia Ä‘âu thể Ä‘óng khung nó vào trong mấy trang giấy, mấy dòng chữ vô tri này. Do nhu cầu tìm hiểu trong thời hiện tại, chúng tôi phải tạm mượn dấu vết ngôn từ để ngầm chỉ ra má»™t ít lẽ thật nÆ¡i Ngài mà cùng tham cứu. Tuy nhiên, Ä‘iểm trọng yếu không thể quên là : Ngài Ä‘ã Ä‘i qua rồi, không còn ở trong dấu vết ấy !

TT.Thích Thông PhÆ°Æ¡ng

 

Các bài đã đăng

Giới thiệu

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872255" 
				and advertisment.end_time>"1526872255"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526872255" 
				and advertisment.end_time>"1526872255"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03382
  • Đang online: 20