Thiền tông đốn ngộ

16/11/2015 | Lượt xem: 2349

TT Thích Thông PhÆ°Æ¡ng


Má»™t đạp vỡ tung vô lượng cõi
Lắc mình pháp giá»›i bặt tăm hÆ¡i

Nói đến thiền tông là nói đến đốn ngá»™.
Tức chóng ngá»™ ngay bản tánh chính mình cùng Phật không khác, không trải qua thứ lá»›p, không do tu hành má»›i được.

Đây là phá tan cái thấy còn kẹt trên thứ lá»›p, vượt qua giáo nghÄ©a phân biệt, ngá»™ thẳng tá»± tâm.

Điển hình, Đức SÆ¡n vốn là má»™t giảng sÆ° kinh Kim Cang nổi tiếng mà ban đầu SÆ° còn không hiểu nổi và Ä‘ã phát nguyện : “Kẻ xuất gia muôn kiếp học oai nghi của Phật, vạn kiếp học tế hạnh Phật còn chẳng được thành Phật, ta phải ruồng tận hang ổ của chúng, diệt sạch những giống ấy để đền Æ¡n Phật”. Kịp đến khi SÆ° gặp bà già bán bánh, nghe bà hỏi má»™t câu, Ä‘áp không trôi, má»›i thấy lại : Còn có cái gì nữa? Rồi khi SÆ° gặp Long Đàm, Ä‘Æ°a Ä‘èn thổi tắt, liền chợt ngá»™ “Trí vô sÆ° vốn vượt ngoài chữ nghÄ©a Ä‘ã học được”.

Quả thật, chân lý thiền vốn ở ngay nÆ¡i người, ngay trong tá»± tâm chúng ta Ä‘ây thôi. Vậy ai có tâm thì chắc chắc có thiền, không nghi ngờ gì nữa. NhÆ°ng tại sao có người Ä‘ành quay lÆ°ng từ chối không nhận?

Kìa, Phật thành đạo là thành ở Ä‘âu? Có lẽ nào lại ở dÆ°á»›i cá»™i bồ đề hay trên sao mai? Thấy nhÆ° thế, thì đến tá»™t mé vị lai hẳn cÅ©ng chÆ°a gặp. Rồi chÆ° Tổ tỏ ngá»™ là tỏ ngá»™ ở Ä‘âu? Quyết không thể ở nÆ¡i bá»™ kinh này, bá»™ kinh kia hay ngữ lục nọ. Moi móc kiếm tìm trong Ä‘ám rừng chữ nghÄ©a Ä‘ó thì đời đời kiếp kiếp vẫn không bao giờ gặp chÆ° Tổ.

Kìa gió thổi thông reo, lá rung trÆ°á»›c mắt, ánh sáng vÄ©nh hằng Ä‘ang hiển bày ra Ä‘ó. Sức sống này làm sao ghi chép chú giải?

Kìa, Tuệ Hải đến Mã Tổ toan cầu pháp vi diệu. mã Tổ bảo ngay :

Kho báu nhà mình chẳng Ä‘oái hoài, bỏ nhà chạy Ä‘i tìm cái gì? Ta trong ấy không có má»™t vật, cầu Phật pháp cái gì?

SÆ° lá»… bái thÆ°a : Cái gì là kho báu nhà mình của Tuệ Hải?

Mã Tổ nghiêm nghị bảo thẳng : Chính ngÆ°Æ¡i hiện Ä‘ang hỏi ta, Ä‘ó là kho báu của ngÆ°Æ¡i, đầy đủ tất cả không hề thiếu thốn, tá»± do sá»­ dụng, Ä‘âu ngờ tìm cầu bên ngoài.

Ngay câu nói này, SÆ° tá»± nhận bản tâm không do hiểu biết, liền vui mừng lá»… tạ.

A! Kho báu từ vô thủy bá»—ng chốc hiện bày trÆ°á»›c ra mắt, còn gì vui sÆ°á»›ng hÆ¡n? NhÆ°ng đặc biệt ‘không do hiểu biết’, chá»— này chữ nghÄ©a làm sao ghi chép được.
Thá»±c vậy, Thiền tông chỉ thẳng là chỉ thẳng ngay Ä‘ây, khỏi phải quanh co trên lý luận dài dòng. Người nhận thì nhận liền, không cho suy nghÄ© chần chờ. Phải chá»™p lấy thời cÆ¡ kịp lúc, nhảy qua cả ông thầy, tá»± sống dậy không thể nghÄ© bàn. Chính vì thế, Thiền tông thường lÆ°u truyền: “Cái thấy bằng Thầy, còn kém Thầy ná»­a đức, cái thấy vượt hÆ¡n Thầy má»›i kham truyền trao”. Phải vậy chá»›, “Kia Ä‘ã trượng phu, ta Ä‘ây cÅ©ng vậy”. Đâu thể tá»± khinh mình mà còn Ä‘ành lui sụt. Hãy tin chắc,ÁNH SÁNG TÂM TÔNG Ä‘ang tỏa chiếu trong ta. Nói năng qua lại, Ä‘i đứng tá»›i lui, mọi Ä‘á»™ng dụng hằng ngày có thiếu thốn bao giờ Ä‘âu. “Trường An ồn náo, nÆ°á»›c con vẫn an ổn”, ai ai đều có dẵn má»™t chá»— bất khả xâu phạm ấy, sao không tá»± nhận Ä‘i, chạy tìm kiếm nÆ¡i người thì bao giờ má»›i được an? Chân lý thì rất Ä‘Æ¡n giản, mà con người tưởng tượng quá nhiều thành rắc rối, lạ lùng, xa lạ, Ä‘áng thÆ°Æ¡ng! Đây này, ngay má»™t niệm hiện tiền bặt cả ba đời trÆ°á»›c sau. Còn ai dối được mình? Chá»› học theo Chu Kim Cang, đối diện bà già Ä‘Æ°a bánh tá»›i tận miệng, lạimÄ‘ành ôm bụng Ä‘ói ra Ä‘i. Thất Ä‘áng tiếc! Ä‘áng tiếc!

Má»™t chút xíu Ä‘ó mà xÆ°a nay nói hoài cÅ©ng không hết. Bởi vậy, Thiền tông nêu cao tông chỉ:

                    Truyền riêng ngòai giáo
                    Chẳng lập văn tá»±
                    Trá»±c chỉ nhân tâm
                    Kiên tánh thành Phật


I- THIỀN LÀ GÌ  ?

Thiền, nói đủ là Thiền-na, Trung Hoa dịch là tÄ©nh lá»±; nghÄ©a là lặng lẽ những lo nghÄ© lăng xăng, hay cÅ©ng dịch là định tuệ đẳng trì, tức tâm lặng và sáng đầy đủ. Tuy nhiên Ä‘ó chỉ là định nghÄ©a theo danh từ, phÆ°Æ¡ng tiện mà giải thích cho người tạm hiểu, xét trên lý thật thì Ä‘ó chÆ°a phải là bản thân của Thiền.

 Bởi tÄ©nh lá»± hay định tuệ đẳng trì Ä‘ó, nó không nằm ở trên những ngôn từ hoặc chữ nghÄ©a vô tri kia, mà nó ở ngay trong tâm người, Do Ä‘ó, dù ai có cố gắng giải thích thế mấy cÅ©ng không bao giờ chạm đến bản thân thiền chân thật. Cho nên Thiền mà còn định nghÄ©a được, Ä‘ó là Thiền Chết, Thiền Văn Tá»±, không phải Thiền Sống. Đến chá»— cứu cánh thiền thì bỏ xa văn tá»±. Chữ nghÄ©a làm sao ghi được cái tâm lặng lẽ trong sáng Ä‘ó ?  Dù máy móc Ä‘iện tá»­ tối tân cÅ©ng không thể ghi được chá»— này .

II- THỂ NGHIỆM TRỰC TIẾP

 Chân lý sống là cái hiện thá»±c ngay nÆ¡i má»—i người, trong má»—i người, người Ä‘ang sống trong Ä‘ó chứ không ở Ä‘âu khác. NhÆ° nói Thiền là tÄ©nh lá»±, là tâm lặng lẽ trong sáng, song đặt câu hỏi lại: Thế nào là tâm lặng lẽ trong sáng ? Đây không còn là chuyện giải thích danh từ nữa, mà phải tá»± cảm nhận nÆ¡i mình má»›i thấu rõ thôi . Vì vậy, muốn cảm nhận chân lý Thiền là phải thể nghiệm trá»±c tiếp, phải thẳng vào chá»› không đứng bên ngoài bàn bạc, lý luận suông .

      Có vị tăng hỏi Thượng SÄ© Tuệ Trung :

      - Bạch Thượng SÄ©, thế nào là đại ý Phật pháp ?

      Thượng SÄ© Ä‘áp :

      - Đầu trạnh vá»— sóng mắt sâu bọ,

       Cánh bằng nhốt gió ruá»™t kiến trùng .

    Hỏi:- NhÆ° vậy học nhân làm sao được lối vào ?

    Đáp:- Gãi ngứa phải Ä‘âu người khác ngứa,

Đói ăn chính thật nhà ngÆ°Æ¡i ăn

Ông hỏi đại ý Phật pháp, ông muốn hiểu được lẽ thật Ä‘ó, thì ông phải quên niệm phân biệt theo thói quen suy nghÄ© lâu nay Ä‘i, ông phải Ä‘ích thân cảm nhận nÆ¡i  mình chá»› không thể đứng bên ngoài mà hỏi, mà muốn tìm hiểu biết . Gãi ngứa là tá»± ông ngứa, Ä‘âu phải người khác ngứa thay cho ông; cÅ©ng vậy, Ä‘ói là tá»± ông ăn thì má»›i hết Ä‘ói, ai ăn thay cho ông được? Cho nên trong nhà Thiền, nhất là Thiền tông luôn nhấn mạnh đến chá»— trá»±c nhận không qua ý niệm .

Thiền sÆ° NghÄ©a Huyền, sau này là Tổ tông Lâm Tế, lúc còn Ä‘ang tham thiền trong há»™i Ngài Hoàng Bá, khi đến hỏi về “Đại ý Phật pháp”, ba lần hỏi thì ba lần đều bị ăn gậy mà không được giải thích má»™t lời. Hoặc ông Thôi Tề Công đến hỏi Thiền sÆ° Thần Há»™i:

     - Thiền sÆ° ngồi thiền má»™t phen định, về sau bao lâu má»›i xuất định?

    SÆ° Ä‘áp:

     - Thần không có chá»— nÆ¡i, có cái gì là định Æ°?

     - Đã nói không định, sao gọi là dụng tâm?

     - Nay tôi định còn không lập, ai nói có dụng tâm?

     - Tâm và định đều không, thế nào là đạo?

     - Đạo là “Ä‘áº¡o nhÆ° thế”, không có “đạo thế nào”.

     - Đã nói không có “đạo thế nào”, vậy chá»— nào có “đạo nhÆ° thế” ?

     - Nay nói “đạo nhÆ° thế” là do có “đạo thế nào”, nếu nhÆ° không có ‘đạo thế  nào” thì “ nhÆ° thế” cÅ©ng không còn .

NghÄ©a là, vá»›i Thiền sÆ° thì không có giải thích dài dòng theo chữ nghÄ©a. Bởi do có hỏi “đạo thế nào” nên má»›i tạm nói “đạo nhÆ° thế” để đối Ä‘áp lại. Nói “nhÆ° thế” là để dừng lại chá»— suy nghÄ©, tìm hiểu của ông thôi, chá»› thá»±c ra nếu ông không có hỏi thế nào, thì cÅ©ng không có nói “nhÆ° thế” làm gì. Bởi vì “Nó vốn nhÆ° thế là nhÆ° thế rồi’, khỏi phải nói thêm cái tên “nhÆ° thế” nữa. Nói “nhÆ° thế” là Ä‘ã dán thêm cái nhãn hiệu lên nó.

Đây là muốn nhắc người hỏi, phải can đảm buông xả hết mọi ý niệm hÆ°á»›ng về nó, thì chân lý thiền hiện tiền sáng ngời Ä‘ây thôi. Còn hÆ°á»›ng đến nó tức là còn đứng ngoài nó. Từ Ä‘ó mà biết, hiện có nhiều người Ä‘ang tranh cải về thá»±c tại thế này, thế kia, là có, là không, thì rõ ngay là chÆ°a chạm đến thá»±c tại. Trong nhà Thiền không chấp nhận cho người cứ đứng bên ngoài mà lý luận.

NhÆ° có Thượng Tọa Định thuá»™c dòng Lâm Tế, má»™t hôm trên đường thọ trai nhà thí chủ Ä‘i về, gặp ba vị tọa chủ trên cây cầu, trong Ä‘ó má»™t vị má»›i hỏi SÆ°:

       - Thế nào là tá»™t Ä‘áy sông thiền ?

      SÆ° liền chá»™p ngá»±c vị ấy định ném xuống sông. Hai vị kia hoảng hốt xin tha rối rít. SÆ° liền bảo:

       - Nếu không có hai vị Ä‘ây tôi Ä‘ã cho ông xuống tá»™t Ä‘áy sông thiền cho biết .

Thiền chân thật là thế ! Ông muốn biết tá»™t Ä‘áy sông thiền, hãy vào Ä‘ó thì biết ngay, không phải giải thích chữ nghÄ©a dài dòng . Cứ đứng ngoài mà hỏi, dù có nói cho ông nghe cÅ©ng chỉ là tưởng tượng, là khái niệm thôi, Ä‘âu cảm nhận được lẽ thật ấy.

Bởi vậy tôn chỉ của Thiền tông là “Bất lập văn tá»±, Giáo ngoại biệt truyền”, tức là tá»± có con đường sống, vượt qua ngôn giáo, chữ nghÄ©a bên ngoài. Do Ä‘ó nếu người không trá»±c tiếp thể nghiệm, làm sao rõ được ?

 III- TU THIỀN TÔNG PHẢI VƯỢT QUA CHá»® NGHĨA.

Lục Tổ Huệ Năng, má»™t bậc Tổ SÆ° phi thường của Thiền tông, hiện thân là vị tiều phu không biết chữ mà ngá»™ đạo được truyền y bát, kế vị Tổ thứ sáu Thiền tông Trung Hoa. Truyện kể rằng, lúc SÆ° ẩn ở thôn Tào Hầu, có lần Bà ni Vô Tận Tạng Ä‘em kinh Niết Bàn hỏi SÆ°, SÆ° bảo: “chữ thì tôi không biết nhÆ°ng nghÄ©a thì cứ hỏi”. Bà ni nói: “Chữ còn không biết, làm sao biết nghÄ©a?” SÆ° bảo: “Diệu lý của chÆ° Phật không dính dáng gì đến văn tá»±. Bà ngạc nhiên biết là bậc khác thường, liền Ä‘i báo cho người trong thôn đến lá»… bái cúng dường.

Đây là Lục Tổ Ä‘ánh thức cho người học Phật phải học thấu qua văn tá»± chữ nghÄ©a, chá»› không thể bám chặt vào những dòng chữ, những nghÄ©a lý chết kia. Chữ nghÄ©a nó Ä‘âu biết ngá»™ đạo, Ä‘âu bíết chiếu soi gì ! Thí dụ mấy chữ bản lai diện mục, kiến tánh, minh tâm, thoại đầu, công án, Tổ sÆ°, nó có hiểu biết gì Ä‘âu. Chính người đọc ra nó, má»›i biết giác, biết ngá»™, phải phản chiếu “con người ấy”, Ä‘ó má»›i chính là chân thật tham thiền, là chá»— nhắm của chÆ° Tổ ra đời. Do Ä‘ó, khi vua Trần Nhân Tông hỏi Thượng SÄ© Tuệ Trung về: “Tông chỉ của việc bổn phận”, Thượng SÄ©  Ä‘áp: “Soi  sáng lại chính mình, Ä‘ó là việc bổn phận, chẳng từ nÆ¡i nào khác mà được”.( Phản quan tá»± ká»· bổn phận sá»±, bất tòng tha đắc )

Soi sáng lại chính mình tức là vượt qua chữ nghÄ©a, văn tá»±, lời dạy bên ngoài, mà Ä‘ánh thức sức sống chân thật ngay chính mình. Mạch sống Thiền là Ä‘ó. Cho nên dù trải qua bao cuá»™c thăng trầm của lịch sá»­ nhÆ°ng sức sống Thiền vẫn bất tuyệt. Còn có người thá»±c tu là còn có người thá»±c ngá»™, và ánh sáng Thiền vẫn hiện hữu..

IV- TÓM KẾT .

Thiền là sống, là sáng tạo, luôn luôn má»›i mẻ tinh khôi, không nằm trong má»™t khuôn khổ chết hay má»™t Æ°á»›c lệ nào .

Vào Thiền, phải dám buông lại những kiến thức vay mượn từ bên ngoài để phát khởi trí vô sÆ°, trí tá»± nhiên nÆ¡i má»—i người . Đây là con đường thể nghiệm chân lý trá»±c tiếp nÆ¡i mình, không qua trung gian ý thức suy luận, và Ä‘ây cÅ©ng chính là cá»™i nguồn của đạo Phật. Bởi ngay từ buổi đầu, khi thành đạo đức Phật Ä‘ã muốn nhập niết bàn, không muốn Ä‘i thuyết pháp, vì thấy chá»— chứng ngá»™ Ä‘ó quá sâu xa, vượt ngoài ngôn ngữ văn tá»±, khó nói cho người hiểu được. Phạm thiên thỉnh ba lần Phật má»›i hứa khả Ä‘i thuyết pháp giáo hóa. Vậy có nói ra là phÆ°Æ¡ng tiện tạm thời không phải cứu  cánh . Người học Phật, tu Phật cần học , tu đến chá»— vượt qua ngôn ngữ văn tá»±, thể nghiệm trá»±c tiếp ngay chính mình, má»›i đạt được ý Phật, má»›i gặp Phật, gặp Tổ .

Chính Ä‘ây là con đường của HÀNH GIẢ Ä‘úng ý nghÄ©a .

Các bài đã đăng

Pháp Thoại

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873023" 
				and advertisment.end_time>"1526873023"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873023" 
				and advertisment.end_time>"1526873023"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Tin má»›i

Đọc nhiều

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03387
  • Đang online: 28