Cái tôi thời nay

07/04/2016 | Lượt xem: 2188

I. DẪN NHẬP

Hiện nay, quý vị trẻ thường thích thể hiện mình theo nhiều cách mà mọi người vẫn thường gọi chung chung là muốn khẳng định cái tôi. Quý vị thường học Ä‘òi theo kiểu muốn được tá»± do, thỏa mái và khẳng định mình. NhÆ° là khi làm xong má»™t công việc hay đạt được má»™t thành tích gì thì thường Ä‘Æ°a lên trang mạng xã há»™i facebook cho mọi người biết, để khẳng định sá»± thành công, khẳng định cái tôi của mình.

NhÆ°ng quan niệm sống thể hiện cái tôi của quý vị vẫn còn khá chung chung, mọi thứ vẫn còn mÆ¡ hồ, chÆ°a có má»™t phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng rõ ràng để biết thể hiện cái tôi nhÆ° thế nào cho Ä‘úng nghÄ©a. Há»… nghe má»™t Ä‘iều gì Ä‘ó được số Ä‘ông người tung hô, nhắc đến nhiều thì mình học Ä‘òi, sống theo rồi cho Ä‘ó là thể hiện cái tôi. Cứ thế má»—i ngày mọi người nêu ra má»™t Ä‘iều má»›i và cái tôi cÅ©ng theo Ä‘ó mà bị thay đổi từng ngày theo mọi thứ bên ngoài. Cái tôi không còn chính là cái tôi Ä‘úng nghÄ©a của má»—i người nữa.

II. CÁI TÔI ẢO, THIẾU TRUNG THá»°C

Nếp nhà xÆ°a nay của má»—i gia Ä‘ình thường là bố mẹ bảo gì thì con cái ngoan ngoãn vâng lời; thầy bảo trò nghe, anh kính em nhường… NhÆ°ng hiện nay do muốn thể hiện cái tôi nên quý vị trẻ không còn nguyên vẹn nhÆ° xÆ°a nữa. Khi được bảo má»™t Ä‘iều gì, nếu thấy hợp vá»›i sở thích của mình thì nghe theo. Trái vá»›i sở thích của mình thì dù có Ä‘úng cÅ©ng chống đối và lấy cái lý gọi là khẳng định mình ra để đối chọi lại, không vâng lời.

Người xÆ°a nói, lúc còn nhỏ, con cái nÆ°Æ¡ng tá»±a bố mẹ thì bảo gì nghe đấy nên con thua bố mẹ. Lúc trưởng thành từ 18 – 25 tuổi, là Ä‘á»™ tuổi Ä‘ang phát triển mạnh, cái gì cÅ©ng hăng hái, nông nổi; ăn chÆ°a no, nghÄ© chÆ°a tá»›i, xây nhà trên cát trắng, khó ai bảo được lứa tuổi này nghe theo, do Ä‘ó tạm thời cho con hÆ¡n bố mẹ. Từ sau 25 – 40 tuổi thì con bằng bố mẹ. NhÆ°ng 45 tuổi về sau, con người bắt đầu trầm tÄ©nh, thấy ra nhiều Ä‘iều còn sai sót nên cần nÆ°Æ¡ng vào kinh nghiệm người lá»›n. Vì thế bố mẹ phải dạy lại cho con.

Má»›i thấy, khi còn non trẻ, tâm tính nông nổi, tri thức chÆ°a đủ đầy thì sở thích của mình có khi Ä‘úng, nhÆ°ng cÅ©ng sẽ có vô vàn những Ä‘iều chÆ°a Ä‘úng. Căn cứ theo sở thích của mình để khẳng định cái tôi có khi chỉ là căn cứ theo thói hÆ°, tật xấu, những tồn tại còn dở tệ mà chúng ta chÆ°a đủ can đảm để đối diện, vượt qua. Má»™t cái tôi nhÆ° thế không chỉ là má»™t cái tôi thiếu trung thá»±c, rá»—ng tuếch, không có gì của sá»± thành đạt mà còn nuôi dưỡng thói quen tồi tệ của má»—i người. Lời khen sai là giặc hại, người chê Ä‘úng là thầy mình. Vá»›i lời phê bình từ bên ngoài vẫn cần đến sá»± trung thá»±c. Nữa là đối vá»›i chính mình, tại sao không biết đối diện để nhìn nhận má»™t cách khách quan, trung thá»±c nhất? Hôm nay còn bố mẹ che chở, có gia Ä‘ình nuôi nấng, sức khỏe hãy còn thì cái tôi kia còn nhờ vào những Ä‘iều kiện này mà được tồn tại. Trời không nghe đất thì đất phải nghe trời. Do con cái quá can cường thì bố mẹ Ä‘ành phải nhường bÆ°á»›c cho nên cái tôi của mình tạm có chá»— đứng. NhÆ°ng mai kia bÆ°á»›c ra xã há»™i thì không dá»… có người nhường mình, mọi thứ không còn thì cái tôi ấy sẽ dá»±a vào Ä‘âu để được còn nữa? Hiện mình chÆ°a có gì, cuá»™c sống còn nÆ°Æ¡ng tá»±a vào người khác mà lập cái tôi thì không biết cái tôi ấy làm sao có thật? Tất cả chỉ là ảo tưởng! Má»™t cái tôi chứa đầy dẫy những xấu xa, hÆ° đốn, tồi tệ, rá»—ng tuếch nhÆ° thế sẽ giết chết đời mình mai sau.

Chúng ta có quyền có đời sống tá»± lập, sống riêng theo cách của mình, nhÆ°ng phải thể hiện nó có căn bản và Ä‘úng lúc; không phải là lúc còn non trẻ chÆ°a đủ chính chắn. Má»™t con rắn nếu thả nó bò tá»± nhiên thì sẽ bò theo đường cong queo, nhÆ°ng nếu cho vào ống tre thì nó sẽ bò thẳng. Tâm tính con người chúng ta có nhiều quanh co, tà vạy, xấu dỡ. Nếu thuở bé không được uốn nắn cho ngay thẳng thì mai này sẽ trở thành những con người tàn ác, hÆ° đốn, phá hoại chính mình và xã há»™i. Lúc còn non trẻ, chúng ta nên lắng nghe, học hỏi kinh nghiệm của những người Ä‘i trÆ°á»›c để rèn luyện mình. Khi trưởng thành, tri thức và phẩm chất đạo đức đầy đủ, năng lá»±c lá»›n mạnh rồi, không còn má»™t Ä‘iều gì trong đời này làm cho chúng ta cảm thấy khó chịu, chÆ°á»›ng ngại không vượt qua được. Lúc này má»›i đủ tÆ° cách để quyết định đời mình, biết nên làm gì là phải. Khi thá»±c sá»± trưởng thành, đứng đắn, đối diện vá»›i muôn vàn sai biệt ngoài xã há»™i, chúng ta vẫn cảm thấy bình thường vượt qua má»™t cách dá»… dàng. Huống nữa vá»›i bố mẹ anh chị em trong nhà thì có gì mà chúng ta phải cảm thấy khó chịu? Nếu xét thấy còn tâm trạng này thì biết mình chÆ°a thá»±c sá»± trưởng thành. Vá»›i những người thân trong gia Ä‘ình mà mình không thÆ°Æ¡ng được thì không có má»™t tình thÆ°Æ¡ng nào dành cho người bên ngoài là chân thật cả. Vá»›i người thân trong gia Ä‘ình mình còn hờn dá»—i, thù hận mà bảo là khẳng định mình thì Ä‘ó chỉ là cái tôi của trẻ con muốn nuông chiều theo thói hÆ° tật xấu cá nhân, là cái tôi ảo, tồi tệ chứ không phải là má»™t cái tôi của trưởng thành, cao cả, quảng đại, ích người, lợi mình.

Chúng ta có thể nhận biết cái tôi ảo này qua vài trạng thái tâm lý Ä‘iển hình:

1/ Hiện nay chúng ta thấy có không ít người thích đăng tải má»™t Ä‘iều gì Ä‘ó lên mạng xã há»™i rồi muốn mọi người like càng nhiều càng tốt. Hằng ngày lên facebook để xem coi mình được bao nhiêu người kết bạn. Nếu số lượng like càng nhiều, bạn vào trang mình càng Ä‘ông thì quý vị cảm thấy tá»± hào về Ä‘iều này rồi lấy Ä‘ó làm hãnh diện, lập thành tá»± ngã. NhÆ°ng trên thá»±c tế, có nhiều vị chia sẻ, các nút like ấy có khi quý vị chỉ bấm cho có, bấm cho người khác biết mình có like, có người thì bấm theo quán tính, vô tá»™i vạ, không cần phải nghÄ© gì cả... Và những người bạn trên kia họ chÆ°a hề nghÄ© đến là phải tìm hiểu, thông cảm hay tÆ°Æ¡ng đồng về quan Ä‘iểm gì. Không ai biết ai cả mà cÅ©ng gọi là kết bạn. Chỉ là đếm số, kể tên, trông được thật nhiều để tá»± hào, hãnh diện về những con số ấy. Nếu chịu nhìn lại thá»±c tế thì chúng ta sẽ thấy, bạn bè kiểu ấy, quan hệ thì nhiều, nhÆ°ng thá»­ hỏi hợp tác được bao nhiêu người? Bởi có hiểu biết gì nhau Ä‘âu mà hợp tác! ChÆ°a nói đến chuyện cao xa hÆ¡n là thông cảm, sẻ chia... Thế mà vẫn có không ít người say sÆ°a Ä‘uổi hình, bắt bóng, ngóng trông, tìm lấy những con số vô hồn để lập nên má»™t cái tôi rá»—ng tuếch, vô vị.

2/Có khi do trào lÆ°u của thời đại, của số Ä‘ông người nhắc đến nên chúng ta tin theo, học Ä‘òi theo và lấy Ä‘ó làm cái tôi của mình. NhÆ°ng trào lÆ°u và số Ä‘ông chÆ°a hẳn Ä‘ã Ä‘úng. CÅ©ng nhÆ° nÆ°á»›c lên thì bèo bị đẩy lên theo. NhÆ° khi chúng ta Ä‘ang chen chúc, bị lấn ép trong má»™t Ä‘ám Ä‘ông hÆ¡n ngàn người. Lúc ấy không có ý muốn chen lấn Ä‘i theo hÆ°á»›ng nào cả, chỉ bị biển người tá»± đẩy mình Ä‘i về má»™t hÆ°á»›ng rất ngẫu nhiên. Tất cả những hành Ä‘á»™ng trên đều là thụ Ä‘á»™ng, bị cuốn theo mãnh lá»±c của số Ä‘ông chứ hoàn toàn chÆ°a có gì chủ Ä‘á»™ng làm theo chính mình. Đi đường, há»… thấy má»™t Ä‘ám Ä‘ông nhiều người Ä‘ang đổ về má»™t hÆ°á»›ng thì cÅ©ng chạy theo coi chứ không hề biết Ä‘ó là gì. Má»›i thấy, con người chúng ta dá»… bị cuốn hút theo số Ä‘ông bên ngoài má»™t cách mất định hÆ°á»›ng. Nếu chúng ta vá»™i tin theo má»™t vấn đề gì Ä‘ó mà không qua sá»± tỉnh táo suy xét, nhận định Ä‘úng đắn của chính mình thì nó chỉ là má»™t sá»± bị cuốn theo bên ngoài. Đây không thể là cái tôi chân thật của chính mình được. Hời hợt, tin vá»™i thì cÅ©ng sẽ vá»™i lãng quên. Chúng ta không vá»™i tin má»™t Ä‘iều gì dù Ä‘iều Ä‘ó do tiền nhân để lại; do người nổi tiếng, có địa vị, có học thức hay má»™t đấng giáo chủ nói ra; càng không nên tin má»™t Ä‘iều gì do nhiều người đồn Ä‘ãi, nhắc đến, Ä‘ua Ä‘òi theo. Chỉ nên tin được Ä‘iều bằng chính tâm bình, khí hòa, trí sáng để suy xét cho tường tận, tÆ° duy cho thấu Ä‘áo, thấy Ä‘úng chánh lý và có lợi ích thiết thá»±c cho mình và mọi người. NhÆ° thế má»›i là cái nhìn nhận do chính mình, không do bất cứ má»™t Ä‘iều gì bên ngoài tác Ä‘á»™ng, chi phối.

3/ Có khi do má»™t hoàn cảnh đặc biệt nào Ä‘ó khiến mình bị ức chế tÆ° tưởng cho nên tá»± nó trào phúng, muốn thể hiện cái tôi bản ngã của mình theo chiều ngược lại. NhÆ° trò chÆ¡i bập bênh. Bên này lên thì bên kia xuống. Và vì hết xuống rồi lại bật ngược lên. Chỉ là má»™t sá»± bập bênh không tá»± chủ chứ không phải là má»™t trạng thái thăng bằng có tá»± chủ. CÅ©ng thế, vì bị ức chế cho nên tôi phải hành Ä‘á»™ng để thể hiện tôi. Đây là cái tôi do hoàn cảnh ức chế này mà có ra. Theo thời gian, mọi thứ nguá»™i lạnh, quân bình trở lại rồi thì cái tôi sẽ trở nên nhạt nhẽo, vô vị. Má»›i biết không phải là cái tôi Ä‘úng thật là mình muôn đời không thay đổi.

4/ CÅ©ng có nhiều người do có Ä‘iều kiện nên muốn thể hiện tá»± ngã. NhÆ° thế thì cái tá»± ngã này do những Ä‘iều kiện thuận lợi kia mà có ra. Nếu do Ä‘iều kiện mà có thì cÅ©ng sẽ vì Ä‘iều kiện mà mất Ä‘i. Cụ thể khi mọi thuận lợi không còn thì cái tôi cÅ©ng không còn chá»— đứng. NhÆ°ng có ai bảo đảm được rằng, sức khỏe, tiền tài, của cải, địa vị, quyền uy là còn hoài không thay đổi? Má»™t cái tôi được hình thành dá»±a trên các Ä‘iều kiện bên ngoài biến đổi mong manh nhÆ° thế thì làm sao được tồn tại lâu bền, lấy gì làm chắc chắn để gọi là cái tôi chân thật được?

5/ Hoặc có nhiều vị thích thể hiện cá tính cho là cái tôi. Cá tính chỉ là má»™t sá»± khác biệt, nhÆ°ng không phải sá»± khác biệt nào cÅ©ng Ä‘úng đắn. Có khi vì muốn thể hiện cá tính, muốn làm cho mọi thứ khác Ä‘i, không khéo Ä‘ã làm cho vấn đề trở nên kỳ quặc. Hay lắm lúc cá tính không Ä‘úng nghÄ©a của nó mà chỉ là má»™t sá»± lạ lẫm nhất thời cho vui mà thôi. Dù Ä‘úng hay sai, Ä‘a số cá tính con người chúng ta đều do cái khí trong mình nó thôi thúc, đẩy lên, không quân bình để tỉnh táo nhìn ra sá»± thật. Cái tôi này nó chỉ có ra khi chúng ta còn sung mãn. Đến lúc bệnh yếu, cái khí không còn, lòng mình chùn lại thì má»›i nhận ra, Ä‘ây chỉ là má»™t cái tôi rất trẻ con, ngây ngô, thô tháo, quê kệch, không dùng vào Ä‘âu được cả.

6/ Hoặc có nhiều vị thể hiện cái tôi vu vÆ¡, hÆ° ảo má»™t cách thiếu trách nhiệm hay triệt phá lẫn nhau. Trên mạng xã há»™i hiện nay, khi thấy má»™t số cá nhân có hiện tượng hay sá»± kiện gì nổi bật, liền bị các “anh hùng bàn phím” cÅ©ng vì muốn thể hiện cái tôi của mình nên lập tức bình luận, khen chê, ném Ä‘á... Ä‘a phần theo hÆ°á»›ng tiêu cá»±c. Nếu đối tượng năng lá»±c không đủ, chính kiến không kiên định sẽ bị cuốn theo. Hệ quả là từ tích cá»±c biến thành tiêu cá»±c. Hoặc là nhiều vị há»… có chuyện buồn vui gì cÅ©ng Ä‘Æ°a lên mạng, rồi cÅ©ng bị các “anh hùng bàn phím” này chen vào bàn luận má»™t cách vô trách nhiệm về sá»± việc không phải là của mình, và chính họ cÅ©ng không biết bàn luận nhÆ° thế để làm gì nữa. Tất cả những hiệu ứng này cho thấy sá»± hÆ° ảo của cái tôi hiện nay. Đã có trường hợp không chịu nổi áp lá»±c của dÆ° luận và phải tá»± kết liá»…u cuá»™c sống. Tất cả đều do thiếu tinh tế và chính chắn, muốn thể hiện cái tôi theo cách triệt hạ lẫn nhau. Khi muốn thể hiện tức là muốn nhiều người khác biết về thành quả của mình, hoặc là hiểu và thông cảm mình. Nếu được khen thì vui thích; nhỡ bị chê thì khổ não, bá»±c bá»™i, chán nản. NhÆ° thế là chúng ta Ä‘ang sống trên lời phê bình khen chê của người khác, Ä‘ã Ä‘ánh mất sá»± tá»± chủ của chính mình; tá»± đặt cuá»™c đời mình trên đầu lưỡi thiên hạ, bị bập bênh trên nhịp gõ của bàn phím thời đại và phải gánh chịu những hệ lụy từ má»™t cái tôi rá»—ng tuếch, không Ä‘áng có. Là người biết cách rèn luyện năng lá»±c, rèn luyện khả năng thích nghi tốt thì Ä‘âu cần người khác phải hiểu biết hay thông cảm mình? NhÆ° vậy thì làm gì có chuyện Ä‘Æ°a những vui buồn lên mạng cho người khác thấy để xen vào phê bình được? Những lời khen chê Ä‘úng sai kia chỉ là những suy tưởng phù khiếm, nếu tá»± mình có đủ năng lá»±c và giữ vững chính kiến thì những lời Ä‘ánh giá vô tá»™i vạ kia Ä‘âu có Ä‘áng để chúng ta phải quan tâm? Nhìn nhận và sống được nhÆ° thế thì chúng ta má»›i hạn chế được các sai lầm, không bị những tai họa Ä‘áng tiếc.

Con người ta soi mình nÆ¡i dòng nÆ°á»›c đứng chứ không ai soi mình nÆ¡i dòng nÆ°á»›c chảy. Dòng nÆ°á»›c lăn tăn thì bóng hình bị dợn cong theo gợn sóng, không thẳng. Chỉ có dòng nÆ°á»›c phẳng má»›i soi bóng Ä‘úng vá»›i thá»±c trạng của vạn vật chung quanh. CÅ©ng thế, khi tâm ta lao xao, còn bị tác Ä‘á»™ng bởi bất cứ má»™t Ä‘iều gì bên ngoài sẽ không phản ánh Ä‘úng sá»± thật. Khi tâm lóng lặng thì má»›i có cái nhìn khách quan, Ä‘úng vá»›i sá»± thật của mọi vấn đề. Tất cả hành Ä‘á»™ng do những thứ bên ngoài chi phối rồi cuốn theo, không qua sá»± tÆ° duy chính chắn của trí tuệ an định chân thật nÆ¡i chính mình thì chỉ tạo ra cái tôi hÆ° ảo, giả tạo; dá»… Ä‘Æ°a đến cách sống sai lầm rồi tiếc nuối, ân hận, Ä‘au khổ về sau.

 

III. KHOE KHOANG, KHẲNG ĐỊNH MÌNH LÀ CHƯA ĐƯỢC TINH TẾ

Khi ngợi khen má»™t người nào Ä‘ó thì có nghÄ©a là Ä‘ã ngầm chê bai má»™t người khác. Đề cao mình là phô trÆ°Æ¡ng bản ngã, là Ä‘ã có tâm hạ bệ mọi người trong xã há»™i rồi. XÆ°a kia trong những câu chuyện hàn huyên, khi nghe người khác nói về thành tích của mình nhiều quá thì trong lòng Ä‘ã cảm thấy hổ thẹn, thô tháo. Huống nữa là tá»± mình khoe mình! Người xÆ°a tinh tế là nhÆ° thế. Thời nay thì sao?

Lúc má»›i lá»›n, lần đầu tiên Ä‘i vá»›i bạn bè bÆ°á»›c vào quán cà-phê, chúng ta cảm thấy rụt rè, e dè, hổ thẹn, luống cuống, không tá»± nhiên. Bản chất ban đầu của má»—i con người bao giờ cÅ©ng tinh khôi và sáng trong là nhÆ° vậy. NhÆ°ng khi Ä‘ã vào quán lâu ngày thành lờn rồi thì cảm thấy rất thường, thậm chí còn Ä‘ua Ä‘òi đẳng cấp, tìm tòi những Ä‘iều kỳ lạ má»›i thỏa mãn thị hiếu của mình. Má»›i biết, bụi trần gian Ä‘ã làm chai lỳ con người ta oan uổng đến mức nào! TÆ°Æ¡ng tá»±, buổi đầu tinh thần con người còn trong sáng, tinh tế, lịch sá»± nhÆ° chiếc áo trắng không má»™t nếp nhăn hay lấm chút xíu vẩy bùn. Đối vá»›i những thói hÆ° tật xấu thô tệ, chúng ta không thể nói ra hay nghe qua tai được, nói gì đến phạm vào. Hoặc khi nghe ai Ä‘ó khen mình thì cảm thấy hÆ¡i bị lố bịch, vô duyên. NhÆ°ng theo ngày tháng, chúng ta tiếp xúc vá»›i những văn hóa đồi trụy, nhan nhản những thói hÆ° tật xấu, có người Ä‘ã dần bị thô kệch, bắt đầu ăn nói thiếu cân nhắc, tá»± phô trÆ°Æ¡ng mình, chê bai người khác, học Ä‘òi theo thói hÆ° tật xấu của thú tính trong người. Lâu ngày trở nên chai lỳ, thô tháo; Ä‘ánh mất sá»± trong sáng, lãng quên giá trị khiêm nhường, kín Ä‘áo, tinh tế, nghiêm chỉnh, có nhận thức, có tÆ° cách tối thiểu của má»™t con người tá»± lúc nào chẳng rõ.

Trong cuá»™c sống hiện nay, không cần quan sát, chúng ta cÅ©ng dá»… nhận thấy nhiều Ä‘iều thiếu tinh tế này. Sau má»™t cuá»™c Ä‘ua Ä‘ã được phân định kẻ thắng người bại. Người chiến thắng bao giờ cÅ©ng rất vui, hô hào, thể hiện ăn mừng chiến thắng theo đủ kiểu, không cần biết bạn mình bị thất trận buồn đến mức nào. Chỉ biết có mình mà không hề biết đến cảm xúc của mọi người bên cạnh. Nếu được mời dá»± trong bàn tiệc mừng chiến thắng, chúng ta không tin được rằng người này thá»±c sá»± quan tâm mình má»™t cách vô Ä‘iều kiện, trong khi người bên cạnh của họ khổ Ä‘au mà họ không hề hay biết. Nếu nhÆ° má»™t lần nhÆ° thế, nhiều lần nhÆ° thế; hoặc là má»™t người nhÆ° vậy, nhiều người khác cÅ©ng bắt chÆ°á»›c nhÆ° vậy; theo thời gian sẽ tạo ra má»™t xã há»™i vá»›i nhiều người vô cảm, không còn biết quan tâm chia sẻ, thÆ°Æ¡ng yêu, giúp đỡ lẫn nhau.

Cuá»™c Ä‘ua thì phải có người thua kẻ thắng. Không có người thua kẻ thắng thì không thể gọi là má»™t cuá»™c Ä‘ua. NhÆ°ng trong cuá»™c sống, chúng ta chỉ tạo nên thi Ä‘ua khi cần khuyến khích sá»± phấn đấu của má»—i người. Sá»± khuyến khích chỉ có giá trị vá»›i người chÆ°a sẵn sàng, còn thụ Ä‘á»™ng. Vá»›i má»™t người Ä‘ã sẵn sàng, siêng năng, luôn phấn đấu mọi lúc mọi nÆ¡i thì không cần đến cuá»™c Ä‘ua. Họ sẽ cùng vá»›i mọi người để Ä‘i đến má»™t thành tá»±u, xây đời.

Làm má»™t bài văn chỉ để được có Ä‘iểm an toàn mà những ý tưởng trong Ä‘ó không dùng được gì vào đời sống, xã há»™i thì Ä‘ó là má»™t bài văn chết ngay từ khi chúng ta đặt bút lên viết. Cuá»™c đời không cho chúng ta rảnh để tạo nên những cuá»™c thi Ä‘ua má»™t cách vô bổ nhÆ° trò Ä‘ùa trẻ con. Mà các cuá»™c Ä‘ua đều mang ý nghÄ©a thể hiện sá»± trải nghiệm, cách hành xá»­ trong cuá»™c sống. Phải có đủ nhận thức vượt ra ngoài cái khung thắng và bại bình thường của má»™t cuá»™c Ä‘ua thì chúng ta má»›i có được má»™t sá»± trải nghiệm Ä‘á»™t phá thành công trong cuá»™c sống. Thời nay người ta vẫn ra những bài toán mở. “Trên chiếc tàu biển có chở 45 con cừu. Tình cờ 5 con nhảy xuống biển. Hỏi anh thuyền trưởng bao nhiêu tuổi?”. Nếu tÆ° duy theo má»™t chiều, nhất thiết phải theo đề toán để giải là anh thuyền trưởng 40 tuổi thì sẽ bị sa bẫy, sai lầm. Phải có má»™t trí tuệ đủ lá»›n dám nhìn thẳng vấn đề để nói đề toán bị sai thì má»›i nhận thức Ä‘úng về đề toán. Chính sá»± lạ kỳ của bài toán Ä‘ã tạo nên tính Ä‘á»™t biến cho người học, tạo nên má»™t trí tuệ linh Ä‘á»™ng, phát minh. CÅ©ng thế, không phải bao giờ cÅ©ng cần phải có phân định thắng và thua thì cuá»™c sống má»›i thăng tiến được. Và không phải trong đời ai ai cÅ©ng nghÄ© đến thắng và thua. Có khi chúng ta cÅ©ng nên tÆ° duy, nên có tính Ä‘á»™t biến vượt ngoài thắng và thua để nhận ra rằng, chiến thắng cao thượng là nâng đỡ người khác cùng chiến thắng thì cuá»™c sống sẽ trở nên hài hòa, sống Ä‘á»™ng hÆ¡n nhiều.

Ham hố chiến thắng chỉ phù hợp vá»›i những người còn tính khí hiếu Ä‘á»™ng, sôi Ä‘á»™ng. Không có má»™t chiến thắng nào dùng được mãi suốt đời. Dù có má»™t đống tài sản khổng lồ cÅ©ng không xài được khi có chuyện buồn Ä‘au, bệnh hoạn, sắp chết. Nó không phải là cái quá lá»›n nhÆ° mình nghÄ© để rồi phải quan trọng đến mức quên cả tình người. Má»™t chiến thắng mà quên cảm giác của người khác thì chÆ°a phải là chiến thắng Ä‘ích thá»±c. Nếu lùi má»™t chút để giúp mọi người cùng tốt, có lẽ chúng ta sẽ cảm nhận được niềm vui trọn vẹn hÆ¡n. Chúng ta vẫn thường nghe các nhà văn nói, sức mạnh chân chính không phải là giẫm lên vai của người khác mà phải nâng đỡ người khác trên Ä‘ôi vai mình. Giẫm đạp lên nhau để sống, có lẽ không phải là lối sống của người tinh tế, có nhận thức. Biết nâng đỡ người khác trong khả năng của mình, sẽ cảm nhận được niềm vui sâu sắc tá»± Ä‘áy lòng và từ nhiều người mang lại. Phần quan trọng nhất trên cÆ¡ thể con người là cái vai. Không phải chỉ để gánh vác mà còn là nÆ¡i để cho người khác tá»±a vào khi họ khóc. Má»™t lúc nào Ä‘ó tâm hồn thanh thản, an tịnh; tận trong sâu thẳm của lòng mình, má»—i người chúng ta sẽ tá»± nhận ra, chiến thắng không phải là tất cả, mà ý nghÄ©a thật sá»± của cuá»™c sống là ở chá»— ta giúp đỡ người khác cùng chiến thắng, dù có phải chậm lại má»™t bÆ°á»›c. Ý thức được nhÆ° thế thì Ä‘âu có lòng tá»± đắc lập nên cái tôi cá nhân? Được vậy thì tính người sẽ được khai mở, người người hoan há»·, lo gì mình không được vui? Chúng ta cần có những khoảng lặng nhất định trong tâm hồn mình thì má»›i cảm nhận được sá»± tinh tế và vÄ© đại này.

 

IV.THỂ HIỆN CÁI TÔI LÀ MỘT CHƯỚNG NGẠI, Tá»° CHẶN ĐỨNG BƯỚC TIẾN CỦA MÌNH

Má»™t bông hoa chỉ đẹp khi vừa hé nở, các cánh hoa hãy còn khum khum úp sát vào nhau nhÆ° vẫn ngập ngừng chÆ°a muốn nở hết. Mọi việc sẽ có ý vị hÆ¡n khi chúng ta còn tâm phấn đấu. Nếu nhÆ° cảm thấy tá»± mãn, cuá»™c sống sẽ bị chùn lại, vô vị, không còn chí khí để phát huy.

Có má»™t doanh nhân thành đạt, khi được nhà báo hỏi: “Anh có thể kể lại những thành tích của mình Ä‘ã đạt được cho mọi người nghe?”. Anh ta cười và Ä‘áp: “Điều Ä‘ó có cần thiết không?”.

Khi làm xong má»™t việc gì mà mình không để ý đến thành tích thì chúng ta sẽ hăng hái để tiếp tục các công việc khác. Cứ thế, chúng ta làm rất nhiều công việc có ích cho đời mà niềm vui vẫn chÆ°a thấy đủ, vẫn phấn phát cống hiến hết mình cho đến tận hÆ¡i thở cuối cùng. Ngược lại, nếu vừa cảm nhận thành quả thì tá»± mình cảm thấy Ä‘ã làm được nhiều việc rồi, cần nghỉ ngÆ¡i, hưởng thụ rồi làm nữa. Do Ä‘ó, thành quả và công việc sẽ bị giá»›i hạn, không được phát huy Ä‘úng mức của nó, nếu không muốn nói là sá»± phát triển Ä‘ã bị chặn đứng, không còn cÆ¡ há»™i để tiến triển nữa. Cống hiến hết mình là má»™t đức tính cao thượng. NhÆ°ng hưởng thụ tối Ä‘a là hạng người quá quan trọng vật chất, lệ thuá»™c vào mọi thứ bên ngoài má»™t cách thái quá thì làm sao có ý chí, hay những ý tưởng gì cao thượng hÆ¡n ngoài những thứ Ä‘ang có?

Khi mang những thành quả ra để thể hiện cái tôi, để khẳng định mình là ngầm thỏa mãn vá»›i thành tá»±u của mình, sẽ cản bÆ°á»›c tiến, ý chí phấn đấu không còn. NhÆ° thế, những thành quả kia chỉ là cÆ¡m nguá»™i, sẽ dần Ä‘Æ°a vào quá khứ và còn trong hoài niệm, tưởng tượng mà thôi. Không nên ngủ quên trên chiến thắng mà phải luôn phấn đấu. Nếu không tá»± mãn vào những thành quả mình đạt được thì chúng ta sẽ làm được nhiều Ä‘iều tốt đẹp hÆ¡n cho cuá»™c đời. Phải may mắn lắm má»›i có được những thành tá»±u trong đời. NhÆ°ng có dám quên những thành tá»±u của mình Ä‘i thì sá»± may mắn ấy má»›i được trọn vẹn.

 

V.CHẤP NGÃ, LẬP NÊN CÁI TÔI LÀ Tá»° NHỐT MÌNH

Đã có má»™t cái cố định là tôi, thì tôi không thể là cái khác. Ví dụ, khi chấp tôi phải là người của miền này thì sẽ bị nhốt mình vào những đặc Ä‘iểm của má»™t con người gọi là miền Ä‘ó. NhÆ° thế tôi sẽ không thể là má»™t người muốn học hỏi những Ä‘iều hay của các miền khác. NhÆ° là, khi chấp tôi là miền Trung thì không thể là miền Nam, miền Bắc. Tôi là miền Nam thì không thể học gì ở miền Bắc, miền Trung. Và tôi Ä‘ã là miền Bắc thì cÅ©ng không chấp nhận học hỏi gì ở miền Trung, miền Nam nữa… Đó là do cố chấp vào hình thức, dính kẹt bên ngoài nên bị Ä‘óng khung, vÆ°á»›ng víu. Há»… ai xúc phạm đến vùng miền của mình, đến cái tôi cá nhân thì liền tức giận, không kềm chế được. Đây là do cố chấp nên Ä‘Æ°a đến tai hại, thu hẹp tri thức, dá»… bá»±c tức, ngu tối khi cái được gọi là mình bị xúc phạm. Nếu chúng ta không cố chấp, không Ä‘óng khung hay lệ thuá»™c vào bất cứ hình tÆ°á»›ng gì bên ngoài thì sẽ linh hoạt và sáng suốt hÆ¡n. Không phải mình là hạng người ba phải không có nhận định. Chúng ta có nhận định và lập trường rất hẳn hoi, rõ ràng, nhÆ°ng không câu nệ, lệ thuá»™c hay chấp cứng vào má»™t Ä‘iều gì để dá»±ng lên má»™t cái gọi là tôi. NhÆ° thế sẽ được thông thoáng, sáng suốt và tá»± tại hÆ¡n nhiều.

Anh A sẽ có má»™t đặc Ä‘iểm riêng để nhận biết Ä‘ó là anh A, không lẫn vá»›i người khác. Anh A không thể sao chép kiểu cách của má»™t anh B nào Ä‘ó, nó sẽ trở nên Ä‘Æ¡n Ä‘iệu, trÆ¡ trẽn, mất tá»± nhiên. Má»—i má»™t con người đều có má»™t tố chất rất riêng. Giọng văn của người này, không thể là cách hành văn của người khác. Sở trường của anh B, không hẳn là việc mà anh C làm tốt được. Làm má»›i bài hát, làm má»›i nhận thức, cách giảng dạy, làm má»›i mọi thứ trong cuá»™c sống chính là phát huy sở trường của má»—i người để cái Æ°u Ä‘iểm, thế mạnh, tố chất riêng có của họ được bật lên, chứ không phải là thể hiện cái tôi nhÆ° mọi người vẫn nghÄ©. Bàn tay có năm ngón bằng nhau sẽ là má»™t bàn tay quái dị, không đẹp. Cuá»™c sống vốn nhờ vào nhiều sắc màu khác nhau khiến cho nó trở nên Ä‘a dạng và sinh Ä‘á»™ng hÆ¡n. NhÆ°ng không phải chấp vào má»™t cái gì Ä‘ó là tôi để lập nên tá»± ngã, nhÆ° thế sẽ bị ngăn ngại, không hòa Ä‘iệu được những sá»± thật chung quanh mình.

Ví nhÆ° má»™t anh chàng ăn rồi quét dọn sân vườn, lau nhà quá sạch và Ä‘óng kín cá»­a lại, không muốn cho ai vào. Ngôi nhà sạch ấy chỉ là ngục tù nhốt lấy anh ta. Trong đời vẫn có không ít người có cuá»™c sống trong sạch, thanh cao, có hiểu biết và may mắn đạt được má»™t số thành tá»±u nhất định. NhÆ°ng lại quá chấp vào thành quả của mình, lập thành má»™t cái tôi tá»± ngã, không chan hòa, thông cảm, hiểu biết mọi người. Dần dần bị cô lập, không mở mang kiến thức, không quen sinh hoạt vá»›i số Ä‘ông người, không làm được gì lá»›n hÆ¡n ngoài chút ít thành quả mình Ä‘ang sở hữu Ä‘ã quá cÅ© kỹ. Hiện nay, chúng ta không khó để bắt gặp những người tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy. Đời sống của họ khá nghiêm túc, cao thượng, ai cÅ©ng quý trọng, nhÆ°ng khi ra lãnh đạo số Ä‘ông người thì không kham ná»—i. Hoặc là bị mọi người phản đối, lên án do quá cố chấp, không trông xa nhìn rá»™ng, thiếu hiểu biết và cảm thông trong xá»­ lý công việc. Hoặc là chính mình không hòa Ä‘iệu, không thích nghi được vá»›i nhiều tÆ° tưởng tập thể nên bị căng thẳng, quá sức chịu Ä‘á»±ng của mình. Đó là do chấp vào thành quả rồi lập nên má»™t cái tôi khác người, Ä‘óng khung, lập dị, cố chấp. Chấp vào cái tôi, tá»± cao, tá»± đại, mang tính cá nhân quá thì lòng mình không thông thoáng, trí mình không đủ lá»›n để cảm thông được vá»›i số Ä‘ông người, không tùy thuận được vá»›i nhiều hoàn cảnh phức tạp khác nhau trong cuá»™c sống. Chính cái chấp tôi này tá»± Ä‘óng khung mình khiến cho chúng ta không làm được gì lá»›n hÆ¡n vượt ra ngoài cái tôi vỏ ốc ấy. Cái tôi của bản ngã tá»± tôn Ä‘ó sẽ là ngục tù và chúng ta tá»± biến mình trở thành má»™t tù nhân từ thể xác cho đến khối óc trong ngục tù vô hình ấy.

Không có mục tiêu để cố gắng phấn đấu thì cuá»™c đời mình sẽ bị thả trôi, vô ích. NhÆ°ng nếu cố chấp thái quá vào mục tiêu để lập nên cái tôi riêng lẻ của bản ngã thì cÅ©ng tai hại cho mình vô kể. Tất cả những ná»— lá»±c tá»± thân của má»—i má»™t người đều rất Ä‘áng được trân quý, thán phục. NhÆ°ng nếu chấp vào thành quả rồi tá»± mãn, tạo nên bản ngã riêng tÆ° thì thật là Ä‘áng tiếc. Bởi Ä‘ó là cá»™i nguồn sản sinh ra bao nhiêu tai hại khó lường, biến sá»± ná»— lá»±c Ä‘áng trân quý của mình trở thành Ä‘iều kiện để chúng ta sống sai, Ä‘i vào ngõ cụt.

Má»™t cây không thể tạo nên khu rừng, và rừng không phải chỉ có má»™t loại cây. Tuy có nhiều loại cây khác nhau, nhÆ°ng phải nÆ°Æ¡ng vào nhau má»›i thành má»™t khu rừng được. Cái tôi, khẳng định mình có cái riêng khác, nghÄ©a là phát huy sở trường, đặc Ä‘iểm riêng có của mình má»™t cách tốt nhất, nhÆ°ng hài hòa, thể nhập vá»›i cá»™ng đồng chứ không phải chấp vào sở đắc để lập nên má»™t cái tôi theo kiểu tá»± ngã riêng biệt.

 

VI.CÁI TÔI CHÂN THẬT, VĨ ĐẠI, PHÓNG KHOÁNG, TRÍ TUỆ

Mọi người vẫn thường cho rằng, má»—i người đều có quyền chọn cho mình má»™t lý tưởng sống và lý tưởng nào cÅ©ng tốt. Điều này chỉ Ä‘úng ở cấp Ä‘á»™ phổ thông, nhÆ°ng nếu phân ngành chuyên sâu thì cần phải có má»™t cuá»™c trắc nghiệm để không bị nhầm lẫn.

Chúng ta không thể đặt niềm tin trọn vẹn tuyệt đối vào má»™t người mà họ chỉ chÆ¡i vá»›i mình khi chúng ta có mọi thứ tiền tài, địa vị, quyền uy, của cải. Còn khi tất cả những thứ ấy vuá»™t khỏi tầm tay, chúng ta khổ sở thì họ lại bỏ mình ra Ä‘i. CÅ©ng thế, má»™t lý tưởng mình chọn để sống, lý tưởng ấy phải trung thành tuyệt đối vá»›i mình. Khi vui, lúc buồn và cho cả đến khi sắp chia tay cuá»™c đời, nó phải luôn có mặt và bảo vệ được cho chúng ta. Cụ thể, trên cảnh thuận, nó sẽ giúp cho mình không Ä‘á»™ng tâm vui quá và cÅ©ng không bị buồn da diết khi gặp cảnh nghịch ý trái lòng. Bởi trên cảnh vui chúng ta khởi tâm vui theo được thì cái tâm khởi Ä‘ó sẽ được huân dần thành thói quen và sức mạnh, để rồi khi gặp cảnh buồn nó cÅ©ng khởi lên, dao Ä‘á»™ng và buồn theo chứ không thể kềm lại được. Nếu chúng ta dá»… buồn dá»… vui thì dá»… bị hoàn cảnh của cuá»™c sống chi phối, sẽ Ä‘Æ°a đến khổ Ä‘au. Má»™t lý tưởng chỉ sống được trên cảnh thuận mà không bình ổn được trên cảnh nghịch thì chÆ°a phải là má»™t lý tưởng trung thành chung thủy vá»›i mình. ChÆ°a nói đến, lý tưởng chân thật này phải luôn tồn tại và không bị chi phối bởi bất kỳ hoàn cảnh thuận hay nghịch nào cả. Má»™t Ä‘iều kiện thứ ba nữa là khi nằm trên giường bệnh, đối mặt vá»›i tá»­ thần, lý tưởng ấy phải giúp chúng ta tá»± thấy mình an ổn, không bàng hoàng, lo sợ. Không phải sống để chờ chết, nhÆ°ng chết là Ä‘iều mà ai cÅ©ng có ít nhiều lo sợ cho nên lấy Ä‘ó để làm thÆ°á»›c Ä‘o. Má»™t lý tưởng phải được trắc nghiệm, đảm bảo được ba Ä‘iều kiện trên thì nó má»›i trung thành vá»›i mình, má»›i đảm bảo có giá trị cho chúng ta tin tưởng tuyệt đối và sống trọn vẹn vá»›i nó được.

Bất kỳ má»™t lý tưởng, niềm vui hay sở thích gì, nếu do các tác Ä‘á»™ng từ bên ngoài nhÆ° là hoàn cảnh, tiền tài, địa vị, quyền uy, con người cho đến từ má»™t đấng giáo chủ mà có ra thì đều là những lý tưởng, niềm vui có Ä‘iều kiện. Do cái này có nên cái kia có. Và rồi cÅ©ng sẽ do cái này không cho nên cái kia cÅ©ng trở thành không. Cụ thể là khi mọi thứ bên ngoài kia mình không còn chạm đến được nữa thì cái gọi là lý tưởng, niềm vui, sở thích kia cÅ©ng không còn tồn tại. Lúc này má»›i biết cả đời chúng ta chỉ sống nhờ, ở gởi, vay mượn, tin vào để sống theo mọi thứ bên ngoài chứ chÆ°a có cái gì thật là chính mình cả. Hạnh phúc chân thật trÆ°á»›c tiên phải là má»™t nguồn hạnh phúc không do Ä‘iều kiện mà có. Nếu vì cái này mà tôi có được hạnh phúc thì cÅ©ng sẽ đến lúc cái này không còn và hạnh phúc cÅ©ng tan biến theo mây khói. Má»™t niềm hạnh phúc bị biến đổi theo các Ä‘iều kiện bên ngoài thì làm sao gọi là chân thật được?

Lúc nào Ä‘ó có thể, chúng ta hãy tạm gác lại mọi thứ Ä‘ang có, phút chốc lắng lại lòng mình thì sẽ cảm nhận được sá»± lóng lặng, sáng suốt, an lạc vô biên. Cái ấy chính nó tá»± sẵn đủ nÆ¡i má»—i người, không do má»™t thứ gì bên ngoài tác Ä‘á»™ng mà có được. Má»—i ngày thá»±c tập má»™t chút. Lâu dần thành quen, không chờ đến lúc rảnh rang mà chúng ta sẽ ứng dụng được trên mọi công việc. Theo thời gian, năng lá»±c này tá»± lá»›n mạnh, tá»± mình cảm nhận được má»™t năng lá»±c đặc biệt nÆ¡i chính mình. Nó là má»™t cá»™i nguồn trí tuệ sáng suốt, định tỉnh kiên cố, an lạc ngập tràn, không còn chá»— cho mọi thứ bên ngoài xen vào chi phối được nữa. Nó đủ lá»›n cho chúng ta tá»± tại trên mọi thứ. Những buồn vui, thành bại trong đời này không còn đủ giá trị chi phối mình. Lúc này, không muốn tá»± do tá»± tại cÅ©ng được tá»± tại. Má»™t niềm an vui tá»± tại ngay cả khi có việc, có mọi thứ và khi không việc, không má»™t thứ gì. Muốn làm giàu cÅ©ng được; và khi không có má»™t vật gì cÅ©ng bình thường, hoan há»·, tá»± tại an ổn nhÆ° nhau. Bằng tâm này để sống, để hành xá»­ và làm việc, quý vị má»›i cảm nhận được giá trị vô biên của nó. Càng sống, càng phát minh giá trị không có giá»›i hạn. NhÆ° người uống nÆ°á»›c, nóng lạnh tá»± biết, chỉ người trong cuá»™c má»›i cảm nhận hết giá trị. Vá»›i năng lá»±c lá»›n này sẽ giúp chúng ta an nhiên, tỉnh táo khi sắp ra Ä‘i.

Khi tay ta bận nắm lấy má»™t vật này thì không thể cầm nắm được vật khác. Nếu để tay thong thả thì tùy thời muốn nắm lấy bất kỳ vật gì cÅ©ng được. Chấp vào má»™t cái gì Ä‘ó cho là tôi thì cái tôi ấy bị khu biệt giá»›i hạn trong ấy, không còn chá»— để tiếp thu cái khác. Khi mình không là gì cả mà chỉ là má»™t tâm thái rá»—ng rang, sáng biết, năng lá»±c định tỉnh vô bờ thì sẽ biết khắp; tùy nÆ¡i, tùy lúc để vận dụng má»™t cách thông thoáng, tá»± tại, không có gì làm ngăn ngại che lấp mình được. Chúng ta không thể biết được những gì mình chÆ°a biết. Nếu chấp vào má»™t cái cho là tôi thì cá»­a tri thức sẽ bít lấp, không còn cÆ¡ há»™i để học được vô vàn những Ä‘iều hay khác. Sống bằng tâm thể thênh thang rá»™ng lá»›n, bằng cá»™i nguồn trí tuệ vô biên này sẽ cho chúng ta má»™t khả năng phát minh vô tận. Những gì Ä‘ã có, chúng ta kế thừa, phát huy, tái tạo, làm tốt hÆ¡n. Nếu là chÆ°a có thì phát minh, sáng tạo, làm má»›i. Má»™t cái tôi trí tuệ vÄ© đại nhÆ° thế má»›i xứng Ä‘áng, đủ lá»›n cho chúng ta sống về an ổn và thích thú được. Đây tạm gọi là cái tôi chân thật, nhÆ°ng không phải có má»™t cái gọi là tôi để chấp vào Ä‘ó. Vừa có tâm chấp là Ä‘ã rÆ¡i vào hạn lượng, có giá»›i hạn, không còn là má»™t cái tôi vÄ© đại không bờ mé này nữa.

 

VII. CỘI NGUá»’N CỦA MỌI THÀNH Tá»°U.

Khi sống được bằng cái tôi chân thật, bằng trí tuệ gốc này, diệu dụng sẽ vô ngần. Gần nhất, chúng ta sẽ cảm nhận được ba đặc Ä‘iểm cÆ¡ bản: Sức mạnh định tỉnh vô song, trí tuệ sáng biết trùm khắp và cá»™i nguồn an vui vô tận. Thông thường chúng ta tÆ° duy logic thì chỉ tÆ° duy má»™t lúc vài ba mệnh đề, nhiều hÆ¡n nữa sẽ bị rối ren và quá sức, có khi còn bị trạng thái buồn nôn, muốn ói má»­a. NhÆ°ng khi buông xuống mọi thứ để được trong lặng thì tất cả tá»± nó ùa về cùng má»™t lúc rất tá»± nhiên, khiến chúng ta không ngờ được. Má»›i hay ra, cái sáng biết này là vô biên, còn cái có nghÄ© suy kia là hữu hạn. NhÆ° khi Ä‘ùa vui trong Ä‘ám trẻ Ä‘ông thì chỉ thấy được vài chục đứa gần mình nhất. NhÆ°ng nếu đứng trên lầu cao bình tâm nhìn xuống thì sẽ thấy hết toàn bá»™ bọn trẻ, không nhầm lẫn má»™t đứa nào. CÅ©ng thế, trí tuệ chân thật này là má»™t cá»™i nguồn sáng biết trùm khắp, vượt lên trên tất cả, không Ä‘á»™ng và an lạc vô cùng.

Tất cả nhận định, triết lý, phÆ°Æ¡ng cách, kỹ năng… Ä‘Æ°a đến mọi thành tá»±u trong đời đều từ trí tuệ, không có má»™t cái gì từ trên trời rÆ¡i xuống. Trở về sống bằng cái tôi rá»—ng suốt, an định mà sáng khắp này là trở về cá»™i nguồn trí tuệ gốc nÆ¡i chính má»—i người, là trở về vá»›i cha đẻ ra mọi thứ. Có được cá»™i nguồn này, chúng ta sẽ có tất cả. Tùy vào từng trường hợp, trí tuệ gốc này sẽ cho chúng ta biết nên làm gì là hợp lý để Ä‘Æ°a đến kết quả hoàn hảo nhất. Ví dụ muốn quản trị kinh tế, quản trị cuá»™c đời, chúng ta chỉ cần quản trị hai Ä‘iều cÆ¡ bản, Ä‘ó là quản trị bản thân và quản trị con người. Muốn quản trị bản thân tốt thì chính mình phải chiến thắng được mình; và cá»™i nguồn trí tuệ này sẽ giúp chúng ta làm tốt Ä‘iều Ä‘ó. Cụ thể, khi sống bằng nguồn năng lượng định tỉnh, trí tuệ sáng khắp và an lạc vô bờ, chúng ta nhÆ° được ăn no má»™t món ngon thượng hạng, những thứ khác không còn đủ giá trị chi phối mình nữa. NhÆ° vậy là Ä‘ã làm chủ bản thân, đồng nghÄ©a Ä‘ã quản trị được bản thân của mình má»™t cách trọn vẹn. CÅ©ng nhờ vào nguồn trí kia, chúng ta biết tùy vào từng người, tùy lúc, tùy việc nên làm gì và làm nhÆ° thế nào cho thích hợp. Đó là người thầy cho chúng ta biết kịp để quản trị con người má»™t cách hoàn hảo nhất. NhÆ° thế mọi việc tá»± thành tá»±u.

Má»™t con sâu sống trong thảm lá xanh thì hình nó sẽ có màu xanh. Nếu ở thân cây khô thì nó phải chuyển sang màu lam nhÆ° thân cây vậy. Đó là quy luật nÆ°Æ¡ng vào tá»± nhiên để được bảo vệ, sinh tồn. Đối trÆ°á»›c má»™t xã há»™i cÅ©ng vậy, dù bị cuốn lôi hay chỉ là tùy duyên để làm má»™t Ä‘iều gì Ä‘ó cao thượng, tất cả chúng ta đều phải khéo hòa đồng trong má»™t cá»™ng đồng mà mọi người Ä‘ang sống. Dù chỉ là lo cÆ¡m áo gạo tiền, hay làm những việc cứu người, giúp đời; muốn được thành tá»±u, chúng ta cÅ©ng cần phải biết những Ä‘iều cÆ¡ bản. Mà sống về vá»›i cái tôi của cá»™i nguồn trí tuệ chân thật này, sẽ cho chúng ta biết được những Ä‘iều kiện cần và đủ ấy. Má»™t sá»± thành tá»±u có căn bản chứ không phải ngồi Ä‘ó để mÆ¡ tưởng, cầu may. TrÆ°á»›c mắt, muốn thành đạt, chúng ta phải tá»± rèn luyện mình há»™i đủ ba Ä‘iều kiện căn bản: Trí tuệ, năng lá»±c và sá»± may mắn.

1/ Trí tuệ: Tất cả những gì học được từ gia Ä‘ình, nhà trường và xã há»™i vẫn chÆ°a đủ. Bởi có rất nhiều khi làm xong mọi thứ rồi, đến lúc lắng đọng, nghỉ ngÆ¡i, chúng ta thường phát hiện ra nhiều Ä‘iều sai sót. Nếu trí tuệ Ä‘ã đủ thì không sai sót, mà còn sai sót nghÄ©a là chÆ°a được đầy đủ. Và khi yên lắng thì chúng ta tá»± phát hiện ra những Ä‘iều sai sót kia. Nếu làm xong rồi, chờ đến tối yên lắng má»›i biết thì Ä‘ã muá»™n. Muốn có được trí tuệ đầy đủ, chúng ta phải yên lắng kịp thời ngay khi hành xá»­. Ai cÅ©ng biết thế, nhÆ°ng mọi người chÆ°a thể làm được nhÆ° thế vì chÆ°a biết cách dồn vốn trí tuệ này, chờ đến khi gặp việc má»›i nhá»› đến dùng thì làm sao kịp được? Muốn có vốn liếng trí tuệ sẵn sàng, chúng ta phải lắng lòng, tỉnh giác trong mọi lúc, trên mọi sinh hoạt. Theo ngày tháng, tiềm năng này tá»± hình thành và lá»›n mạnh trong má»—i chúng ta. Gặp việc liền được vững vàng, định tỉnh, sáng suốt; Ä‘Æ°a đến thành tá»±u má»™t cách trọn vẹn, tốt đẹp.

2/ Năng lá»±c: Năng lá»±c có sẵn trong trí lá»±c. Nếu chúng ta nhận và sống trọn vẹn bằng trí tuệ chân thật thì trí lá»±c, năng lá»±c tá»± có. Nếu chÆ°a nhÆ° thế thì má»—i người phải biết tá»± rèn luyện mình. Bằng cách, bất kỳ má»™t Ä‘iều gì cảm thấy hÆ¡i khó chịu thì phải biết đối diện và hoàn thành tốt. Má»™t Ä‘ôi khi mình có thể Ä‘ánh Đông dẹp Bắc; luận cổ, bàn kim thao thao bất tuyệt; nhÆ°ng bảo quét nhà thì cảm thấy cái chổi nặng hÆ¡n cả tấn, bảo nấu bữa ăn cho gia Ä‘ình thì cảm thấy khó hÆ¡n Ä‘i Ä‘ánh ngàn quân giặc ngoài biên thùy… NhÆ° thế là năng lá»±c của chúng ta chÆ°a đủ lá»›n để chiến thắng, vượt qua mọi thứ trong đời. Những chuyện nghe qua nhÆ° tầm thường, nhÆ°ng nó lại là những lá»— hổng của ý chí, nghị lá»±c, kiên trì, nhẫn nại, chịu khó… Ä‘Æ°a đến sÆ¡ hở, chủ quan, phá hỏng thành quả to lá»›n của mình trong chá»›p mắt. Là người biết hoàn thiện mình, không luận Ä‘ó là việc lá»›n hay việc nhỏ, chúng ta phải dám đối diện vá»›i những gì mình còn thấy ngăn ngại để phấn đấu vượt qua. Nếu thấy ngại học toán thì phải dốc tâm vào giải toán cho đến khi nào cảm thấy thích thú làm bài tập má»›i thôi. Nếu là má»™t thanh niên sÄ© diện, dá»… bị ngại ngùng mắc cỡ trÆ°á»›c những công việc mọi người cho là tầm thường thì cứ xách giỏ Ä‘i chợ, mua đồ về lo cho gia Ä‘ình má»™t bữa ăn thật tá»± nhiên. Gặp má»™t người không Æ°a, mình cÅ©ng phải đối diện cho đến khi nào cảm thấy bình thường má»›i được… Không phải cần làm hay để làm những công việc nhỏ nhặt Ä‘ó, mà Ä‘ây là cách để rèn luyện khả năng thích nghi của mình. Má»™t khi rèn luyện Ä‘ã được thành tá»±u rồi, chúng ta má»›i nhận ra giá trị cần thiết và lá»›n lao của nó. Cuá»™c thế có nhÆ° thế nào Ä‘i nữa, chúng ta vẫn giữ được thăng bằng, không ngại. Ngày mai dù có ra sao nữa, chúng ta cÅ©ng cân đối được cuá»™c sống, chẳng sao. Không còn tâm trạng lo ra hay sợ sệt vào ngày mai nữa. Bằng cách này, tá»± mình vô hiệu hóa được tất cả mọi thứ, không còn má»™t cái gì chi phối hay có thể ngăn chặn được bÆ°á»›c tiến của mình. Có vậy, chúng ta má»›i có được năng lá»±c vững vàng để Ä‘Æ°a đến thành tá»±u mọi công việc trong cuá»™c sống.

3/ May mắn: May mắn là má»™t cách nói chung chung, chính xác Ä‘ó là phúc phần của má»—i người. Muốn có phúc, không phải do bố thí nhiều mà lòng mình phải rá»™ng lá»›n. Chúng ta vẫn thường nghe nói, của cho không bằng cách cho. Nếu cho người khác cả tá»· đồng mà lòng mình tính toán nhỏ hẹp, không tôn trọng họ hay cho rồi hối tiếc thì phÆ°á»›c ấy vẫn có giá»›i hạn. NhÆ°ng giúp đỡ người khác má»™t đồng mà lòng mình tôn trọng, hân hoan thì phÆ°á»›c ấy sẽ to lá»›n vô cùng. Khi lòng đủ rá»™ng thì chúng ta làm được nhiều Ä‘iều má»™t cách tá»± nhiên, không tính toán cho nên phÆ°á»›c ấy sẽ vô lượng. Gặp chuyện phải tranh cãi, chúng ta thoáng rá»™ng tâm hồn, bỏ qua. Gặp người già qua đường, chúng ta tiện tay dìu cụ. Gặp má»™t cây Ä‘inh, tiện tay nhặt lấy, cất Ä‘i. Lên xe, người khác cần chá»— ngồi tốt, mình nhường cho họ. Họ ngồi chá»— ấy được vui, chúng ta cảm thấy vui sÆ°á»›ng trong lòng… Lòng cứ thoáng rá»™ng nhÆ° thế, chúng ta sẽ có được vô lượng vô biên phÆ°á»›c đức. Thá»­ làm má»™t phép kiểm tra lòng mình thì sẽ biết được có phÆ°á»›c hay không liền. Khi gặp mọi người, chúng ta quan tâm họ hay mặc kệ, phá»›t lờ, không cần hay biết. Hoặc gặp má»™t ai Ä‘ó có địa vị và giàu sang hÆ¡n mình, chúng ta nghÄ©: “Mình cần nhờ gì ở họ?” hay: “Họ có cần mình giúp đỡ gì không?”. Nếu nghÄ© “cần gì ở họ”, Ä‘ó là chúng ta Ä‘ang sá»­ dụng bá»›t phần phÆ°á»›c đức của mình. Còn nghÄ© “mình giúp được gì cho người khác”, sẽ được thêm phần phÆ°á»›c đức. Hưởng thụ thì tiêu hao phÆ°á»›c đức. Cống hiến thì phÆ°á»›c lại càng được tăng thêm. Cứ nhÆ° thế, làm được nhiều việc trong khả năng mình, nhÆ°ng không tính toán, mong cầu hay tá»± mãn; cá»™ng thêm lòng an tịnh thì phÆ°á»›c đức sẽ tá»± rá»™ng lá»›n. “Có phần thì không cần gì lo”. “Có đức thì mặc sức mà ăn”. Đây là nguồn gốc của sá»± may mắn Ä‘Æ°a đến mọi thành tá»±u.

Ba vấn đề vừa nêu trên là ba yếu tố cÆ¡ bản, là Ä‘iều kiện cần và đủ để Ä‘Æ°a đến mọi thành tá»±u trong đời. NhÆ°ng muốn đạt được ba yếu tố cÆ¡ bản này má»™t cách trọn vẹn thì phải nhận ra và sống được bằng trí tuệ chân thật an định kia. Má»›i biết, cái tôi chân thật này là cá»™i nguồn của mọi thứ từ tinh thần đến vật chất. Có được má»™t trí tuệ và sức định tỉnh đủ lá»›n nhÆ° thế, chúng ta sẽ nhận định được mặt Æ°u và mặt khuyết của má»—i miền Nam Trung Bắc, thấy ra được những Ä‘iều hay và chÆ°a hay của kim cổ Ä‘ông tây. Biết học lấy Ä‘iều hay, rút tỉa kinh nghiệm những Ä‘iều còn hạn chế, đồng thời phát minh được những Ä‘iều chÆ°a có. NhÆ° thế, chúng ta sẽ là má»™t trí tuệ vượt lên trên nhân loại, thâu tóm cả Đông Tây kim cổ tinh hoa; tiêu dung, học lấy được tất cả; hòa đồng nhÆ°ng không bị hòa tan, mất mình. Cái tôi nhÆ° thế không vÄ© đại và xứng Ä‘áng hÆ¡n sao? Căn cứ vào Ä‘ó để làm nên tất cả, xây dá»±ng nên cuá»™c sống thì mọi thứ luôn tÆ°Æ¡i má»›i; đầy đủ nghị lá»±c và trí sáng bất Ä‘á»™ng để làm sinh Ä‘á»™ng cuá»™c đời này.

VIII. KẾT LUẬN

“Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra Ä‘i. Đi Ä‘âu loanh quanh cho đời mỏi mệt…”. Nhạc Trịnh Công SÆ¡n Ä‘ã Ä‘i vào lòng người. Khi cất tiếng hát, ai cÅ©ng cảm thấy nhÆ° Ä‘ang nói lên cõi lòng của chính mình vậy. Từ má»™t người đạp xích-lô trên đường phố, cho đến má»™t ca sÄ© chuyên nghiệp, ai cÅ©ng có thể tùy hứng nghêu ngao má»™t vài câu trong bài hát bất cứ khi nào thấy thích. NhÆ°ng để trình diá»…n xuất sắc, hát hay nhạc Trịnh thì không có được nhiều người. CÅ©ng thế, bản chất trong sáng tinh khôi, an tÄ©nh, rất trí tuệ nÆ¡i chính má»—i người ai ai cÅ©ng sẵn có. Dù muốn hay không, hoặc ít hay nhiều, mọi người cÅ©ng Ä‘ang sống bằng nó. NhÆ°ng Ä‘a phần chúng ta chỉ nhận chân được phần nào hoặc có người thi thoảng má»›i thoáng chợt hay ra. Không có được nhiều người có đủ Ä‘iều kiện để nhận ra và sống trọn vẹn bằng chính nó. NhÆ°ng không phải vì thế mà chúng ta nghi ngờ về cá»™i nguồn trí tuệ vô biên này. Sá»­ dụng được ít hay nhiều là do sá»± dốc tâm khám phá và sống về của má»—i người. Má»™t khi Ä‘ã nhận ra được giá trị cao thượng và chân thật tuyệt đối của nó, chúng ta sẽ hào hứng để khám phá và sống về bằng cái tôi chân thật đầy ý vị này.

ĐĐ.Thích Tâm Hạnh

Các bài đã đăng

Thiền với tuổi trẻ

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="0"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873054" 
				and advertisment.end_time>"1526873054"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="0"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:14,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Illegal mix of collations (latin1_swedish_ci,IMPLICIT) and (utf8_general_ci,COERCIBLE) for operation '='
fetch_all(

array (
  0 => '
            select
				advertisment.id,
                advertisment.page_name,
				media.name_1 AS name,
                media.description_1 AS description,
				media.url,
				media.image_url
			from
				media
				inner join advertisment on advertisment.item_id=media.id
			where
                advertisment.page_name="chi-tiet"
				and advertisment.region = "Quảng cáo phải"  
				and advertisment.start_time<"1526873054" 
				and advertisment.end_time>"1526873054"
				and type="ADVERTISMENT"
                and status != "HIDE"
				and portal_id="#default"
			order by
				advertisment.position DESC
			limit 
				0,5
       ',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/db.php:29,
get_items(
array (
  0 => 'advertisment.page_name="chi-tiet"',
)
) at packages/backend/modules/Advertisment/forms/list.php:15,
parse_layout(
array (
  0 => 'list',
)
) at packages/backend/modules/ColumnLayout/forms/list.php:8,
on_draw() at cache/pages/chi-tiet.portal=default.cache.php:1852,
run() at index.php:17

Video giới thiệu

Tập:
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35

Tìm kiếm

Tin má»›i

Đọc nhiều

Ảnh đẹp

Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp

Lịch

Thống kê truy cập

  • Lượt truy cập: 03387
  • Đang online: 29